Spá hækkun stýrivaxta í maí og ágúst

Þetta, og meira, kemur fram í nýrri hagspá Greiningardeildar Landsbankans til ársins 2028. Verðbólga er núna 5,4 prósent og stýrivextir í 7,5 prósentum. Þeir voru síðast hækkaðir í mars. 

Í spánni segir að bankinn telji að raunstýrivextir muni hækka nokkuð á tímabilinu. Þeir hafi verið komnir niður í rúm tvö prósent við upphaf þessa árs, á sama tíma og verðbólga og verðbólguvæntingar hafi farið hækkandi. Það sé því líklegt að meira aðhald þurfi eins og sakir standa nú.

Því þykir bankanum sennilegt að vextir verði hækkaðir aftur í maí um 0,5 prósentustig og svo um 0,25 prósentustig í ágúst.

„Ef verðbólga og verðbólguvæntingar leita niður á við teljum við mögulegt fyrir Seðlabankann að láta staðar numið í hækkunarferlinu en að vextir verði þó ekki lækkaðir fyrr en á næsta ári,“ segir í hagspánni og að raunstýrivextir. Raunstýrivextir munu því fara nálægt fjórum prósentum sem er svipað og þegar verðbólga var á niðurleið.

Hvað varðar verðbólgu spáir bankinn því að meðalverðbólga í ár verði 4,8 prósent og vísar til óvissu í Mið-Austurlöndum og þá sérstaklega á hækkun olíuverðs. Hversu umfangsmikil hækkunaráhrifin verða fer eftir því hversu langvinnt stríðið verður.

Forsenduákvæði virkist en það finnist lausn

Bankinn gerir í spá sinni ráð fyrir minna launaskriði en verið hefur. Í gildandi kjarasamningum er forsenduákvæði sem virkjast ef verðbólga mælist yfir 4,7 prósentum í ágúst 2026. Þrátt fyrir að forsenduákvæði kjarasamninga vegna verðbólgu virkist væntir bankinn þess að lausn finnist sem verði til þess að launahækkunum svipi til þess sem kjarasamningar gerðu ráð fyrir.

„Um þetta ríkir auðvitað gífurlega mikil óvissa og það má vera að við séum að vanmeta forsendur um launaþróun. Við spáum því að laun hækki almennt um 5,2 prósent í ár og um tæp fimm prósent árin þar á eftir. Atvinnuleysi hefur aðeins aukist undanfarið og gerum við ráð fyrir 4-4,5 prósenta atvinnuleysi öll ár spátímans á meðan hagkerfið helst í rólegum takti,“ segir í spánni.

Þá segir bankinn að hann geri ráð fyrir hófstilltum hækkunum á íbúðamarkaði og að það muni leiða til þess að raunverð lækki í ár og á næsta ári.

„Þróun á íbúðamarkaði hefur verið með rólegasta móti, en háir vextir, breytt lánaframboð og mikil íbúðauppbygging undanfarið hafa haft þar áhrif. Við gerum ráð fyrir að sú þróun haldi áfram á meðan vextir haldast háir og að nafnverð hækki einungis um 2% í ár og 2,6% á næsta ári, sem mun leiða til þess að raunverð lækkar bæði árin. Á síðasta ári spátímans gerum við svo ráð fyrir að íbúðaverð hækki um 4 prósent,“ segir í spánni.

Óvissa í Mið-Austurlöndum

„Við gerum ráð fyrir að hagvöxtur verði á bilinu 1,6-1,8% til ársins 2028 sem er hóflegt en þó meira en í fyrra þegar hagvöxtur jókst um 1,3%. Hagvöxturinn verður útflutningsdrifinn en háir vextir munu kæla verulega innlenda eftirspurn og draga úr vilja fyrirtækja til að ráða starfsfólk og auka umsvif. Töluverð óvissa er þó um þróun verðbólgu sem fer ekki síst eftir því hverju fram vindur í stríðinu í Mið-Austurlöndum,“ segir Una Jónsdóttir, aðalhagfræðingur Landsbankans, í tilkynningu með hagspánni.

Í spánni er einnig gert ráð fyrir því að áfram verði nokkuð gott jafnvægi á milli innflæðis og útflæðis á gjaldeyrismarkaði. Raungengi krónunnar sé mjög hátt og því eigi bankinn frekar von á að krónan veikist aðeins á spátímabilinu.

Bankinn spáir einnig mjög hægum vexti einkaneyslu, aðeins 0,4 prósentum í ár og 1-2 prósentum árlega á síðari árum spátímans. Háir vextir, aukið atvinnuleysi og aukin svartsýni heimila muni líklega hafa áhrif hér.

Þá spáir Landsbankinn samdrætti í fjármunamyndun í ár upp á 2,3 prósent og 1,9 prósent árið 2027 og svo smávægilegum vexti árið 2028. Dræm sala nýbygginga og háir vextir muni letja íbúðauppbyggingu og atvinnuvegafjárfesting sé líkleg til þess að dragast saman eftir mikinn vöxt vegna uppbyggingar gagnavera.

Kraftmikill vöxtur í þjónustuútflutningi

Bankinn gerir á sama tíma ráð fyrir kraftmiklum vexti í þjónustuútflutningi sem megi rekja til útfluttrar þjónustu tengdri gagnaverum. Þar að auki hafi verið ágætis loðnuvertíð 2026. Ferðaþjónustan sé líkleg til þess að standa nokkurn veginn í stað, sem sé þó ágætis árangur þegar mikil óvissa ríkir úti í heimi og flugfélagsins Play nýtur ekki lengur við.

„Alls spáum við 2,5% vexti útflutnings í ár en 3,6% á næsta ári, ekki síst vegna þess að þá verður mikill vöxtur í álútflutningi eftir að viðgerð lýkur á kerlínu Norðuráls sem bilaði haustið 2025,“ segir í tilkynningu með spánni.