Skál! - Í boði líf­eyris­sjóðanna

Eftirlaunasjóðir íslenskra erfiðismanna eru fyrirferðarmiklir á hlutabréfamarkaði hér á landi. Sjóðirnir eiga m.a. mjög rífan meirihluta í smásölukeðjunum Högum og Festi sem skila metafkomu hvern ársfjórðunginn eftir annan í krafti fákeppni og þegjandi samkomulags um verðmyndun. Forstöðumenn keðjanna hafa mætt í viðtöl undanfarandi glaðbeittir yfir góðum árangri sem von er. Í máli forstöðumannanna hefur komið fram að hækkun vöruverðs sé vegna hækkana birgja. Nú verða menn að tala skýrar. Stærstu birgjar Bónuss og Hagkaupa eru í eigu Haga sjálfra. Forstjóri Haga verður að nafngreina þá birgja sem hækkað hafa verð svo unnt sé að sniðganga vörur þeirra. Aðrir forstjórar stóru verslanakeðjanna verða að gera slíkt hið sama. Nýleg verðbólgumæling sýnir breiðari hækkun á matvörumarkaði en fólk hafði almennt gert sér grein fyrir. Þar er greinilega maðkur í mysunni og staða til leiðréttingar á okurverðinu. Forstjóri Festi hafði í nýlegu sjónvarpsviðtali áhyggjur af launaskriði í fyrirtækinu sem er að hennar áliti ein ástæða þess að ekki er hægt að selja vörur á hagstæðu verði. Forstjórinn nefndi eigin launakjör ekki í viðtalinu en laun hennar munu nú vera um sex milljónir á mánuði eftir að hafa hækkað um 70% á síðustu tveim árum. Forstjóri Haga nýtur sambærilegra kjara.

Forstjóri Haga nefndi síðan einn vaxtarsprota fyrirtækisins til sögunnar í nýlegu viðtali en það er sprúttsala Haga sem stunduð er í besta falli á veikum lagalegum grunni. Margir hafa orðið til að gagnrýna sprúttsölu fyrirtækisins þ.á.m. fjármálaráðherra og forystumenn lífeyrissjóða sem eiga hlut í félaginu. Skiljanlegt er að forkólfar lífeyrissjóða hafi blendnar tilfinningar til sprúttsölu Hagkaupa þar sem aukin örorkubyrði vegna aukinnar áfengisdrykkju mun lenda að einhverju leyti á sjóðunum þegar tímar líða fram. Það er enda óverjandi að lífeyrissjóðir vilji gera sér ógæfu hluta umbjóðenda sinna að féþúfu.

Engin breyting hefur þó orðið á sprúttsölu Hagkaupa enn. Svo enn er skál í boði lífeyrissjóðanna í Hagkaupum. Það virðist sem íslenskir lífeyrissjóðir hafi engar siðareglur vegna fyrirtækja sem sjóðirnir fjárfesta í. Sé svo þarf að vinda bráðan bug að leiðréttingu þar á. Auðvitað er það engin hemja að eftirlaunasjóðir erfiðismanna fjárfesti í fyrirtækjum sem misnota einokunaraðstöðu sína eins og stærstu fyrirtæki á neysluvörumarkaði gera hér. Verkalýðsrekendur sem skipa menn í stjórn keðjanna hljóta að vera stoltir yfir þeim launamun sem þeir skapa með því að samþykkja launakjör forstjóra stórverslananna. Þeir hljóta einnig að vera stoltir yfir því að erfiðisfólk skuli þurfa að mynda sín eigin eftirlaun með því að greiða okurverð fyrir nauðsynjar árum saman. En stoltastir hljóta þeir að vera með nýju sprúttsöluna sem þeir hafa komið á fót í trássi við lög.

Skál í boðinu!

Höfundur er varaþingmaður Miðflokksins.