Hugleiðing í tilefni að þjóðhátíðardegi Íslands: Grundvöllur sjálfstæðisins var barátta þeirra fátæku fyrir betra samfélagi Ágúst Valves Jóhannesson skrifar 17. júní 2026 13:46 Til hamingju með daginn kæru samlandar með þjóðhátíðardag Íslands. Þessi dagur varð ekki til að sjálfu sér, heldur vegna erfiðisvinnu þúsunda við að búa hér til samfélag sem gat kallað sig sjálfstætt og fullvalda ríki. Erfiðisvinna þessara þúsunda sem áttu uppruna sinn í örbyggð, fátæku bændasamfélagi sem gat vart sagt sig eiga í sig og á væri með inngöngu í Evrópusambandið gert að engu. Sú mikli uppgangur sem hófst með nýsköpun Einars Olgeirssonar og félaga með kaupum á síðutogurum sem bjó til fyrstu iðnaðarstarfsemi hér á landi yrði að engu með inngöngu í Evrópusambandið. Þegar talað er um lága vexti, sem eru alls ekki sjálfgefnir, lágri verðbólgu, sem heldur er ekki sjálfgefið þá bliknar slíkt í samanburði við það efnahagslega sjálfstæði sem upphófst með nýsköpuninni sem kostaði blóð, svita og tár forfeðra okkar og mæðra. Magnús Sigmundsson orti kvæðið Freyja sem hann söng svo með Karlakórnum Fjallabræðrum en í laginu segir: ,,Ég seldi þig. Fiskinn í sjónum og fjöreggin mín, grundirnar, fjöllin og vötnin þin. Fyrir hvað?“ Þjóð getur ekki kallað sig sjálfstæða sem ekki er sér sjálfbær efnahagslega. Fjöllin, vötnin, fiskurinn og slétturnar koma alltaf til með að vera sú grunnauðlind sem allar þjóðir þurfa að hafa til að byggja sig upp efnahagslega og um leið sitt sjálfstæði. Fyrrnefndur Einar Olgeirsson áttaði sig á því, enda fáir hérlendis sem var ákafari sjálfstæðismaður á sína vísu. Ekki sá Sjálfstæðismaður sem reiðubúinn er að selja undan landinu grunnauðlindirnar, heldur sá hann þörfina á því að þjóðin þyrfti á því að halda að hafa fullt forræði á sínum fjöreggjum til þess að öðlast sjálfstæði. Vísa Magnúsar snýst um þá heimssýn sem verður raunveruleg þegar þjóðin hefur verið svipt að fullu því sem hún vann svo ötullega að. Það er vinsælt hjá aðildarsinnum að brigsla þeim sem ekki eru á því að gangast erinda Evrópusambandsins í einu og öllu og gefa eftir vald sitt á efnahagsmálum, að vera undir hælnum á auðvaldi landsins eða aðhyllast gamaldags þjóðernisrembing. Um það snúastþessi mál ekki, á engan hátt. Aldrei. Sjálfstæðið byggist á því að hafa fullt forræði á sjálfum sér, grunnauðlindunum og sínum viðskipta- og efnahagslegu hagsmunum. Það er öllum ljóst að á Íslandi er margt í ólestri. Þjóðin þarf að fá á ný forræði á sínum fjöreggjum og krefjast réttlætis í forríku landi. Innganga í Evrópusambandið kemur ekki til með að breyta nokkru í þá átt. Heldur þvert á móti, það óréttlæti sem við þekkjum í nútímasamfélagi okkar verður boltað niður til fjarlægðrar framtíðar með inngöngu í Evrópusambandið. Sjálfstæð þjóð er upplýst þjóð og upplýst þjóð veit hvað hún á að gera 29. ágúst næstkomandi. Höfundur er stjórnmálafræðingur og starfar sem sjómaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein 17. júní Mest lesið Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna? Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun Líf með tilgang og gleði, þrátt fyrir heilabilun Elísa Arnars Ólafsdóttir Skoðun Margt getur gerst á 18 mánuðum Ragna Sigurðardóttir Skoðun Breytum ekki bara einkunnakvarðanum – bætum námsmatið Sævar Þór Helgason Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun Hver á skömmina? Sigurveig Hjaltested Þórhallsdóttir Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun Auglýst eftir málsvara Suðurkjördæmis Jón Bjarnason Skoðun Þegar hjátrúin tekur völdin Ásmundur Gunnarsson Skoðun Skoðun Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvað myndi ég ráðleggja átján ára ungmenni í dag? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Þegar netöryggi verður samfélagsöryggi Margrét V. Helgadóttir skrifar Skoðun Skráum hjartastuðtækin því hver mínúta skiptir máli! Alma D. Möller skrifar Skoðun Er gervigreind til góðs eða bara á blaði? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Hver á að halda í hönd þeirra sem greinast með Alzheimer ? Ásta Kristín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Múlaþing ber ábyrgð Magnús Guðmundsson skrifar Skoðun Aldrei fullmótaður Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar Skoðun Hver ákveður hvort heyrnarlaus sjúklingur þarf túlk? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir skrifar Skoðun Hver á að fá tímann sem gervigreindin sparar? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Hver á að ákveða hvaða áhættu við megum taka? Steinar Thors skrifar Skoðun Margt getur gerst á 18 mánuðum Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Það er líka dýrt að bíða Guðmundur Haukur Jakobsson skrifar Skoðun Mennskan í umróti felst í vönduðum vinnubrögðum Berglind Björk Hreinsdóttir skrifar Skoðun Ríkisstjórnin þarf að leggjast alfarið gegn olíuleit á Drekasvæðinu Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar Skoðun Stækkum og styrkjum sérsveitina Sólrún H. Guðmundsdóttir Proppé skrifar Skoðun Í Singapúr dugði eitt orð Margrét Reynisdóttir skrifar Skoðun Drónar: vinur eða óvinur? Sunna Gunnars Marteinsdóttir skrifar Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir skrifar Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson skrifar Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz skrifar Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Réttindabarátta og réttindagæsla í 50 ár Halldór Gunnarsson skrifar Skoðun Hvenær mun Alþingi setja þegna sína í forgrunn? Sunna Arnardóttir skrifar Skoðun Hugmynd skapar atvinnu Elinóra Inga Sigurðardóttir skrifar Skoðun Af hverju verður allt að eins þyngra í skammdeginu? Guðjón Ágústsson skrifar Skoðun Gæði hjúkrunarheimila eru mælikvarði á velmegun Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Trump og Pútín gegn Úkraínu Arnór Sigurjónsson skrifar Skoðun Hver á skömmina? Sigurveig Hjaltested Þórhallsdóttir skrifar Sjá meira
Til hamingju með daginn kæru samlandar með þjóðhátíðardag Íslands. Þessi dagur varð ekki til að sjálfu sér, heldur vegna erfiðisvinnu þúsunda við að búa hér til samfélag sem gat kallað sig sjálfstætt og fullvalda ríki. Erfiðisvinna þessara þúsunda sem áttu uppruna sinn í örbyggð, fátæku bændasamfélagi sem gat vart sagt sig eiga í sig og á væri með inngöngu í Evrópusambandið gert að engu. Sú mikli uppgangur sem hófst með nýsköpun Einars Olgeirssonar og félaga með kaupum á síðutogurum sem bjó til fyrstu iðnaðarstarfsemi hér á landi yrði að engu með inngöngu í Evrópusambandið. Þegar talað er um lága vexti, sem eru alls ekki sjálfgefnir, lágri verðbólgu, sem heldur er ekki sjálfgefið þá bliknar slíkt í samanburði við það efnahagslega sjálfstæði sem upphófst með nýsköpuninni sem kostaði blóð, svita og tár forfeðra okkar og mæðra. Magnús Sigmundsson orti kvæðið Freyja sem hann söng svo með Karlakórnum Fjallabræðrum en í laginu segir: ,,Ég seldi þig. Fiskinn í sjónum og fjöreggin mín, grundirnar, fjöllin og vötnin þin. Fyrir hvað?“ Þjóð getur ekki kallað sig sjálfstæða sem ekki er sér sjálfbær efnahagslega. Fjöllin, vötnin, fiskurinn og slétturnar koma alltaf til með að vera sú grunnauðlind sem allar þjóðir þurfa að hafa til að byggja sig upp efnahagslega og um leið sitt sjálfstæði. Fyrrnefndur Einar Olgeirsson áttaði sig á því, enda fáir hérlendis sem var ákafari sjálfstæðismaður á sína vísu. Ekki sá Sjálfstæðismaður sem reiðubúinn er að selja undan landinu grunnauðlindirnar, heldur sá hann þörfina á því að þjóðin þyrfti á því að halda að hafa fullt forræði á sínum fjöreggjum til þess að öðlast sjálfstæði. Vísa Magnúsar snýst um þá heimssýn sem verður raunveruleg þegar þjóðin hefur verið svipt að fullu því sem hún vann svo ötullega að. Það er vinsælt hjá aðildarsinnum að brigsla þeim sem ekki eru á því að gangast erinda Evrópusambandsins í einu og öllu og gefa eftir vald sitt á efnahagsmálum, að vera undir hælnum á auðvaldi landsins eða aðhyllast gamaldags þjóðernisrembing. Um það snúastþessi mál ekki, á engan hátt. Aldrei. Sjálfstæðið byggist á því að hafa fullt forræði á sjálfum sér, grunnauðlindunum og sínum viðskipta- og efnahagslegu hagsmunum. Það er öllum ljóst að á Íslandi er margt í ólestri. Þjóðin þarf að fá á ný forræði á sínum fjöreggjum og krefjast réttlætis í forríku landi. Innganga í Evrópusambandið kemur ekki til með að breyta nokkru í þá átt. Heldur þvert á móti, það óréttlæti sem við þekkjum í nútímasamfélagi okkar verður boltað niður til fjarlægðrar framtíðar með inngöngu í Evrópusambandið. Sjálfstæð þjóð er upplýst þjóð og upplýst þjóð veit hvað hún á að gera 29. ágúst næstkomandi. Höfundur er stjórnmálafræðingur og starfar sem sjómaður.
Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna? Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun
Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun
Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun
ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun
Skoðun Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar
Skoðun Hver ákveður hvort heyrnarlaus sjúklingur þarf túlk? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir skrifar
Skoðun Ríkisstjórnin þarf að leggjast alfarið gegn olíuleit á Drekasvæðinu Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar
Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir skrifar
Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson skrifar
Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz skrifar
Hvað gerist þegar vanþekking fær ákvörðunarvald yfir lífi barna? Inga Valgerður Henriksen Bergdal Skoðun
Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun
Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun
ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun