Bein vaxið yfir augun og fólk af­myndast í and­liti við notkun peptíða

„Það er mjög alvarlegt þegar ungir krakkar, og í raun hver sem er, treysta á efni sem er keypt ólöglega á efninu, án þess að vita nokkuð um innihald vörunnar né uppruna vörunnar, og hvað þá þegar þessu er sprautað inn í líkamann, þá margfaldast áhrifin,“ segir Una sem var til viðtals í Bítinu á Bylgjunni um málið.

Fjallað var um notkun peptíða á RÚV í gær og greint frá því að einn hafi leitað til eitrunarmiðstöðvar eftir að hafa sprautað sig með ólöglegu peptíði. Efnin koma flest erlendis frá. Tollurinn stöðvaði í desember stóra sendingu af glösum með peptíðum. Fréttastofa RÚV ræddi einnig við ungmenni og frístundaráðgjafa sem höfðu öll orðið vör við auglýsingar á efninu á samfélagsmiðlum.

Una segir peptíð stuttar lengjur amínósýra sem tengjast saman með peptíðsýrum, tvær til fimmtíu amínósýrur. Una segir þetta efni virka í líkamanum sem boðefni, hormón eða sem hluti af stærra próteini, og senda skilaboð og stýra þar sem flestum ferlum innan líkamans og taugakerfinu.

„Við erum með tugi, ef ekki hundruð, þúsundir peptíða í líkamanum og til að nefna eitthvað sem þið þekkið er til dæmis hægt að nefna insúlín og oxytosin,“ segir Una en það hormónið gegnir lykilhlutverki við fæðingu barna og við brjóstagjöf.

„Við erum með okkar peptíð sem við framleiðum, ýmist úr amínósýrum sem við þróum sjálf eða þessar nauðsynlegu amínósýrur sem við fáum í fæðunni,“ segir Una.

Jákvæðri virkni fylgja hættur

Spurð hvort einhver þurfi að sprauta sig með peptíðum svarar Una því neitandi en það séu þó undantekningar. Sumir þurfi utanaðkomandi peptíð eins og insúlín en það fari í gegnum heilbrigðiskerfið.

„Líkaminn okkar er eitt fullkomnasta og best stýrða apparat sem fyrirfinnst. Líkaminn okkar er svo fínstilltur að hann notar peptíð og hormón ekki í sama magni yfir sólarhringinn. Hann sendir púlsa og það fer eftir tíma sólarhrings,“ segir Una.

Hún tekur þó fram að hún skilji að loforð um jákvæða virkni eins og stærri vöðvar, hraðari virkni fyrir íþróttamenn og betri húð, fitubrennslu og brúnku án sólar geti virkað sannfærandi og freistandi að prófa.

„Þetta hljómar allt rosa vel en það er ótrúlega mikilvægt að bæta við þessa umræðu um þessa jákvæðu virkni að það fylgja ýmsar áhættur og áhyggjur notkunar utanaðkomandi peptíða,“ segir Una og að sérstaklega þegar varan er framleidd einhvers staðar þar sem ekki þarf að fylgja sömu framleiðslureglum og á Íslandi eða í Evrópska efnahagssvæðinu. Til dæmis leiðbeiningum um skammtastærðir, gæðaeftirlit eða innihald og það geti þannig verið einhver ólögleg eitruð innihaldsefni í slíkum peptíðum sem geti valdið sýkingum.

„Við vitum ekki enn nákvæmlega hvernig utanaðkomandi peptíð virka til lengri tíma í mannslíkamanum,“ segir Una og að það vanti enn umfangsmiklar og gagnreyndar rannsóknir á slíkum áhrifum á menn.

Vantar rannsóknir á mönnum

Dýrarannsóknir gefi lofandi niðurstöður en það vanti rannsóknir á mönnum.

Hún segir vitað að peptíð hafi ekki áhrif á einn stað í líkamanum í einu og þó svo að fólk sæki í einhver aukaáhrif þá sé ekki fyrirséð hvaða áhrif raunverulega utanaðkomandi peptíðar hafi á líkamann. Þeim geti fylgt þessi áhrif sem fólk sækist í en einnig önnur síður æskileg áhrif.

Sem dæmi sé fólk að nota peptíða til að laga vefi, bæta endurheimt og græða sinar sem fæst því peptíðar auka æðamyndun en Una segir peptíða ekki endilega greina á milli vefja og þannig geti æðamyndun ýtt undir æxlisvöxt, krabbamein, af því að betra blóðflæði og betri vaxtarskilyrði stuðla að hraðari vexti krabbameins.

Réttar upplýsingar nái ekki til ungmenna

Una segir að með upplýsingaóreiðu á samfélagsmiðlum nái ekki endilega allar upplýsingar til fólks. Bandaríkjamenn hafi notað peptíða um árabil og það sé til dæmis verið að fjalla um það á Tiktok og þannig berist þetta til ungs fólks. Fólk finni fyrir ýmsum jákvæðum áhrifum en geti svo ekki endilega tengt það við möguleg slæm áhrif. Svo sýni það bara glansmyndina á samfélagsmiðlum, eins og aukna brúnku. Fáir segi frá því að beinin hafi vaxið yfir augunum eða að þau hafi afmyndast einhvern veginn í andlitinu.

„Alveg eins og með snyrtivörur, maskar frá hinum og þessum löndum sem eru ofboðslega vinsælir, sem reynast svo bara vera eitrað plast frá löndum eins og Kína eða öðrum stöðum,“ segir hún og að þegar það fari fram greining á þessum vörum hafi það leitt í ljós að þær séu afar ertandi og ofnæmisvaldandi.

Una segir svo aðra umræðu um þrýstinginn sem fólk finnur fyrir á öllum aldri um að eldast ekki. Fólk eigi að nota ýmis efni til að breyta og bæta andlit sitt eða líkamann.

„Það er stórt samfélagslegt verkefni að hjálpa ungu krökkunum okkar að átta sig á því að líkaminn er ofboðslega klár, er nákvæmlega eins og hann á að vera og maður er fallegur eins og maður er.“

Una hvetur foreldra til að fara yfir þetta með börnum sínum, hvað er í efnunum og þá sérstaklega að innihaldið geti verið ólíkt eftir því hvaðan þau komi. Efnin sem þau panta geti verið lyfleysa en geti einnig innihaldið eitruð efni og ýtt undir virkni annars staðar í líkamanum sem sé óæskileg.