Fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu fæðutegundir Sunna Sæmundsdóttir skrifar 10. janúar 2026 13:32 Fimmtungur leikskólabarna er mjög matvandur. Vísir/Vilhelm Um fimmtungur leikskólabarna borðar innan við tíu tegundir af matvælum samkvæmt rannsókn og eru útsettari fyrir næringarskorti. Svokölluð bragðlaukaþjálfun hefur gefið góða raun í að draga úr matvendni. Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind. Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Erlent Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Erlent Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Erlent Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Erlent Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Erlent Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Innlent Ætla að streyma aftöku í beinni Erlent Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Innlent Fleiri fréttir Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Í beinni frá höfuðstöðvum Ölgerðarinnar Borað eftir heitu vatni í Laugardal Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Hellisheiðin lokuð til vesturs Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Maður réðst á annan og skemmdi bíl Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Vilja auka viðveru NATO í norðri Máttu tæma lónið „Varpar skugga á skólasamfélagið í heild“ „Ég fagna því að þessu leikriti sé lokið“ Þetta eru aðgerðirnar sem fara á í Ók lyfjaður á gangandi vegfaranda Bein útsending: Forsætisráðherra boðar til blaðamannafundar Dagskrá aflýst í dag og óljóst hvernig ræðukeppnin fer fram Loftslagstilraun hefst í Hvalfirði á næstu dögum Margrét Löf í sextán ára fangelsi en heldur föðurarfinum Veitingamaður sektaður um tvö hundruð milljónir Bein útsending: Landbúnaður í heimi breytinga Ekki rétt sem Halla segir Hefja formlegar viðræður um myndun nýs meirihluta Íslensk nóbelsverðlaun og erfið staða framhaldsskólanna Vill fækka borgarfulltrúum um átta Lögreglan leitar upplýsinga um rispaða bíla Fjármálaráðherra flautaður niður af sviði Kristrún reyni að hafa milligöngu í deilunni Ekki eigi að refsa fólki fyrir að hafa stutt á milli barna Nemendur í Reykjavík koma best út úr PISA Sjá meira
Doktorsneminn Berglind Lilja Guðmundsdóttir vinnur nú að fyrstu rannsókn sinnar tegundar á Íslandi sem miðar að því að þróa leiðir til að draga úr matvendni meðal leikskólabarna. Hún segir um fimmtungur barna sýni einkenni matvendni sem koma fram í mjög einhæfu fæðuvali, eða að þau borði innan við tíu tegundir af fæðu. „Fæðutegund er bara til dæmis pulsur, það er ein fæðutegund. Einhver tegund af grænmeti, það getur til dæmis verið að börn borði bara gúrku, það er ein fæðutegund, þannig að við erum að tala um tíu fæðutegundir, færri en tíu fæðutegundir,“ segir Berglind. Hún hefur unnið að rannsókninni í samstarfi við fjóra leikskóla á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni þar sem svokölluð bragðlaukaþjálfun er innleidd til þess að draga úr matvendninni. „Bragðlaukaþjálfun snýst svona í grófum dráttum um að þjálfa börnin í því að upplifa mat með öllum skynfærum sínum, þannig að við erum ekki bara að smakka matinn, við erum að horfa á hann, við erum að snerta hann, þefa af honum, hlusta á hann.“ Bragðlaukaþjálfun hefur þegar verið reynd meðal eldri barna og gaf þar góða raun að því leyti að börn hófu að borða fjölbreyttari fæðu. Í þeirri rannsókn sem nú stendur yfir mun Berglind rannsaka hvort inngrip líkt og það geti haft áhrif á vöxt barna til lengri tíma litið, þar sem takmarkað fæðuval getur leitt til næringarskorts. Það verður skoðað í samvinnu við Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Þannig að við söfnum þeim gögnum í gegnum heilsugæslurnar og erum þá að skoða vaxtarferil og vaxtarkúrfurnar, þannig að það er bæði þyngd og hæð. Og það er mjög áhugavert og hefur ekki verið gert áður, að skoða svona vaxtarferla í kjölfarið á svona fæðu miðað við í íhlutunum eins og okkar,“ segir Berglind.
Matur Börn og uppeldi Heilbrigðismál Leikskólar Tengdar fréttir Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00 Mest lesið Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Innlent Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Innlent Nærri því áttatíu borgarar liggja í valnum Erlent Maður skotinn af fulltrúum ICE í New York Erlent Veðmál á sigur Navalnaju hrúgast inn Erlent Fjárfesti í SpaceX og hóf svo átak sem gæti hagnast fyrirtækinu Erlent Navanethem Pillay hlaut friðarverðlaun Nóbels Erlent Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Innlent Ætla að streyma aftöku í beinni Erlent Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Innlent Fleiri fréttir Afskipti formanns Eflingar séu með ólíkindum Í beinni frá höfuðstöðvum Ölgerðarinnar Borað eftir heitu vatni í Laugardal Friðarsúlan hefur kostað rúmar hundrað milljónir króna Hellisheiðin lokuð til vesturs Borgin afturkallar lóðir trúfélaganna Lokun einu innilaugar sveitarfélagsins íbúum mikið áfall Maður réðst á annan og skemmdi bíl Bílastæði eða bekkir og blómapottar? Vilja auka viðveru NATO í norðri Máttu tæma lónið „Varpar skugga á skólasamfélagið í heild“ „Ég fagna því að þessu leikriti sé lokið“ Þetta eru aðgerðirnar sem fara á í Ók lyfjaður á gangandi vegfaranda Bein útsending: Forsætisráðherra boðar til blaðamannafundar Dagskrá aflýst í dag og óljóst hvernig ræðukeppnin fer fram Loftslagstilraun hefst í Hvalfirði á næstu dögum Margrét Löf í sextán ára fangelsi en heldur föðurarfinum Veitingamaður sektaður um tvö hundruð milljónir Bein útsending: Landbúnaður í heimi breytinga Ekki rétt sem Halla segir Hefja formlegar viðræður um myndun nýs meirihluta Íslensk nóbelsverðlaun og erfið staða framhaldsskólanna Vill fækka borgarfulltrúum um átta Lögreglan leitar upplýsinga um rispaða bíla Fjármálaráðherra flautaður niður af sviði Kristrún reyni að hafa milligöngu í deilunni Ekki eigi að refsa fólki fyrir að hafa stutt á milli barna Nemendur í Reykjavík koma best út úr PISA Sjá meira
Gömlu trixin úreld: Ekki pína í börn mat, múta, hóta eða uppnefna Það eru vægast sagt fróðlegt og gagnlegt að taka samtalið við Sigrúnu Þorsteinsdóttur barna- og heilsusálfræðing og doktor í heilsueflingu um matvendni barna. 14. desember 2025 08:00