Krefst fimm prósenta til varnar­mála: „Allir þurfa að leggja hönd á plóg“

Þetta er meðal þess Pete Hegseth, varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, sagði þegar hann mætti á ráðherrafund NATO sem fram fer í Brussel í dag. Hann ávarpaði blaðamenn við hlið Mark Rutte, framkvæmdastjóra bandalagsins, og sagðist koma á fundinn með skýr skilaboð.

Hegseth lofaði Donald Trump, forseta Bandaríkjanna, fyrir að blása nýju lífi í NATO og fá aðildarríki til að verja meira til varnarmála.

Hann sagði NATO þurfa að sýna fælingarmátt og halda friði gegnum styrkleika. Ríki NATO gætu þó ekki lengur reitt sig á Bandaríkin að eins miklu leyti.

„Ég er hér til að tryggja að öll ríki í NATO átti sig á því að allir þurfa að leggja hönd á plóg,“ sagði Hegseth. Hann sagði öll ríki þurfa að verja fimm prósentum af vergri landsframleiðslu til varnarmála, vegna þeirra ógna sem bandalagið standi frammi fyrir.

„Þetta getur ekki allt snúist um fánana sem við elskum. Þetta verður að snúast um þær fylkingar sem við eigum. Það er aflið sem hefur fælingarmátt.“

Hegsseth sagði einnig að Bandaríkjamenn væru stoltir af þátttöku þeirra í NATO og af því að standa með bandamönnum þeirra en þeir gætu ekki staðið einir og bandamennirnir þyrftu að bæta getu sína.

Innviðir taldir með

Fastlega er búist við því að varnarmálaráðherrar NATO muni samþykkja í dag að hækka fjárútlát til varnarmála í fimm prósent af vergri landsframleiðslu á næstu árum. Lokaákvörðun verður svo tekin á leiðtogafundi í Haag seinna í júní.

Það er viðmið sem Bandaríkjamenn hafa farið fram á.

Núverandi viðmið er tvö prósent af landsframleiðslu en þó nokkur aðildarríki ná því viðmiði ekki. Líklegt er að til að ná þessum fimm prósentum verði stefnan sett á 3,5 prósent fyrir árið 2032 en við það bætist 1,5 prósent þar sem hægt verði að telja innviðafjárfestingar með.

Það er að segja, að fjárveitingar í vegi, brýr, flugvelli, hafnir og slíkt geti verið talið með, upp að einu og hálfu prósenti.

Sjá einnig: Undirbúa að verja mun meira til varnarmála

Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, sagði á dögunum að Ísland þurfi að byggja upp innviði á borð við flugvelli og hafnir til að leggja sitt af mörkum til bandalagsins. Hún fundaði með Rutte í lok síðasta mánaðar og nefndi Rutte þá framlög Íslands til varna NATO og mikilvægi innviða sem Ísland bjóði öðrum aðildarríkjum.

„Það kom mjög skýrt til skila að það stefnir ekki í það að þrátt fyrir vendingar í alþjóðamálum að það verði eðlisbreyting á þessu sambandi. Það breytir ekki því að það er vilji hjá okkur til að gefa í þegar kemur að varnartengdum framlögum,“ sagði Kristrún.

Stefnt á mikla hernaðaruppbyggingu

Ríki Evrópu stefna á umfangsmikla hernaðaruppbyggingu á næstu árum, meðal annars vegna ógnar frá Rússlandi og vegna ótta um að ekki sé lengur hægt að reiða á aðstoð Bandaríkjanna, eins og Evrópa hefur lengi gert.

Ráðamenn í Evrópu búast við því að þegar stríðinu í Úkraínu lýkur muni Rússar þurfa allt frá þremur til tíu árum til að byggja upp herafla sinn að nýju. Margir óttast að í kjölfar þess gætu Rússar látið til sín taka annars staðar í Evrópu og þá helst fyrir botni Eystrasalts. Ofan á það bætist ótti ráðamanna í Evrópu um að ekki sé lengur hægt að reiða á það að Bandaríkjamenn komi Evrópu til aðstoðar.

Ráðamenn í Evrópu hafa lýst því yfir að þessi uppbygging á að mestu leyti að eiga sér stað í Evrópu. Evrópskir fjármunir eigi að fara í uppbyggingu þar en Evrópa þarf þó að koma margar tegundir hergagna frá Bandaríkjunum, þar sem þau eru ekki framleidd annars staðar.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins samþykkti í gær að heimila aðildarríkjum að nota hundruð milljarða evra sem liggja í neyðaraðstoðarsjóðum vegna faraldurs Covid til varnarmála.

Sjóðurinn var stofnaður árið 2021 og átti að nota hann til að bæta upp hægagang sem myndaðist á hagkerfum víða um heim vegna faraldursins. Í hann voru settar um 650 milljarðar evra en um helmingur peninganna er þar enn, samkvæmt frétt Politico.