PISA: „Þetta er á­kveðinn sorgardagur“

Jón Pétur er nefndarmaður í allsherjar- og menntamálanefnd og fyrrverandi skólastjóri. Rætt var við hann að lokinni kynningu mennta- og barnamálaráðuneytisins í Safnahúsinu. Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, sagði Ísland með rauða spjaldið þegar kemur að námsárangri barna. Þessu verði að snúa við og hennar von sé að í næstu PISA-könnun verði hægt að sjá betri niðurstöður. Til að bregðast við niðurstöðunum verður lagður um hálfur milljarður í gerð nýrra námsgagna og aukin áhersla á ákveðin kjarnafög.

Niðurstöður PISA könnunarinnar sýndu að árangur íslenskra nemenda í lesskilningi, stærðfræðilæsi og náttúruvísindum heldur áfram að versna. Samkvæmt niðurstöðunum ná 44 prósent nemenda ekki grunnfærni í lesskilningi. Það er umtalsvert hærra hlutfall en meðaltal OECD ríkja þar sem sambærilegt hlutfall er 31 prósent. Í bæði stærðfræðilæsi og náttúruvísindum ná 38 prósent íslenskra nemenda ekki grunnfærni en sambærilegt hlutfall innan OECD er 26 prósent í náttúruvísindum og 35 prósent í stærðfræði.

„Ég var búinn að spá þessu og þetta er ákveðinn sorgardagur,“ sagði hann og að hann hafi sömuleiðis verið búinn að spá því að mesta fallið yrði hjá stelpum. Þar hafi verið mesta innistæðan fyrir falli, hún hafi verið minni hjá drengjum.

Vonar að botninum sé náð

„Maður hefur hugsað svo oft: hvenær er botninum náð?“ Vonandi að íslensk þjóð taki höndum saman og geri eitthvað í þessu,“ sagði Jón Pétur eftir blaðamannafund mennta- og barnamálaráðherra í dag.

Hann sagði að það væru til leiðir en það yrði að fara þær. Samfélagið allt þyrfti að taka höndum saman en það væri hægt að nýta skólana sem jöfnunartæki í þessu ferli.

Þó svo að fall sé í mælingum á öllum þremur kjarnagreinunum sem eru mældar er það ekki eins skarpt og það var árið 2022 í síðustu mælingu. Jón Pétur sagði það sjást í niðurstöðunum að nemendum líði vel, það séu góð tengsl við kennara og þrautseigja, en á sama tíma sýni þær að kerfið og stefnan sem hefur verið í gangi kennarar séu að ausa vatni úr sigti.

„Það gerist ekki neitt, niðurstöðurnar verða vondar þrátt fyrir að menn séu að leggja sig fram,“ sagði hann og að þá verði að skoða grunninn, aðalnámskrána, og hvað eigi að kenna og hvernig eigi að gera það.

Aðalnámskráin í ólestri

Hann segist hafa bent á það síðustu 15 til 20 árin að aðalnámskráin sé í ólestri og það þurfi mælingar þannig að foreldrar viti nákvæmlega hvar börnin þeirra eru stödd í lestri í fyrsta, öðrum og þriðja bekk. Þá sagði hann þörf á samfélagslegu átaki svo að foreldrar verji fyrstu þúsund dögum barnsins í að tala við það, vera með því og lesa fyrir það.

„Þau séu ekki á skjá, því orðaforði og hugtakaskilningur. Fyrstu tvö þrjú árin skipta eiginlega öllu máli varðandi framtíð þess og möguleika á lífsgæðum,“ sagði hann og að þetta séu samverkandi þættir. Það þurfi samfélagið allt og nota skólana sem jöfnunartæki.

Hann sagði Íslendinga eiga að vera á toppnum í svona mælingum og það muni verulega um það að stefnunni hafi ekki verið breytt róttækt þannig að þessi tíu ár nýtist nægilega vel til að mennta börnin.

„Við höfum horft upp á þetta gerast og í raun og veru ekkert gert í því.“

Fram kom á fundi ráðherra að grípa eigi til fjölda aðgerða, til dæmis eigi að verja eigi 445 milljónum í námsögn og að skoða eigi aðalnámskrá. 

Verði að kenna fyrst íslensku

Jón Pétur sagði þurfa að fjölga góðum kennurum en þeir þurfi líka að hafa forskrift að því að þeir sem séu að gera það skili árangri. Kennarar séu að leggja sig fram en árangurinn sé ekki nægilega mikill.

Hvað varðar nemendur af erlendum uppruna sagði Jón Pétur hópinn þurfa miklu betri stuðning þegar hann kemur til landsins og miklu meiri íslenskukennslu og kennslu um íslenska menningu og samfélag. Þannig tengist hann því hvað það er að vera Íslendingur.

Þegar þessi færni sé orðin til staðar sé hægt að koma þeim inn í skólana og tengjast krökkunum betur. Hann sagði að á meðan þessir nemendur væru í íslenskukennslu og menningarkennslu væri ákaflega áríðandi að þeim væri komið í tómstundir og íþróttir þannig að félagsleg tengsl væru efld á sama tíma.

„Við megum ekki gleyma þeim þætti,“ sagði hann. Það væri mest áríðandi að koma þeim betur inn í samfélagið svo þau verði ekki til hliðar og utangátta í samfélaginu.