Narsarsuaq-flugvöllur að öðlast fram­halds­líf

Flugbrautinni í Narsarsuaq var lokað um miðjan apríl og vellinum breytt í þyrlulendingarstað sama dag og nýr alþjóðaflugvöllur var opnaður við bæinn Qaqortoq, stærsta bæ Suður-Grænlands. Samtímis lauk nær allri þjónustustarfsemi í Narsarsuaq, þar með skólahaldi og hótelrekstri, enda var þetta 140 manna þorp nánast eingöngu til vegna flugvallarins. Jafnframt fluttist áætlunarflug Icelandair frá Narsarsuaq til Qaqortoq.

Um mitt sumar bárust óvænt fréttir af því að Naviair, hið danska Isavia, hefði sent út tilkynningu til flugmanna og flugrekenda um að flugbrautin í Narsarsuaq væri opin á ný. Engar skýringar fylgdu og þótti málið hið dularfyllsta. Áður hafði þó frést af því að fulltrúar frá Bandaríkjaher hefðu í vor skoðað Narsarsuaq-flugvöll í fylgd fulltrúa danska hersins og grænlensku landsstjórnarinnar. Viðræður voru þá hafnar milli fulltrúa landanna þriggja um aukna viðveru Bandaríkjahers á Grænlandi.

Danski varnarmálaráðherrann Jeppe Bruus staðfesti í fréttatilkynningu í gær að málið snúist einmitt um þetta; hvort Narsarsuaq með sinni 1.830 metra löngu flugbraut geti nýst sem herflugvöllur í framtíðinni. Fjárveitingu upp á 45 milljónir danskra króna, andvirði 850 milljóna íslenskra, fyrir árin 2026 og 2027, sé ætlað að halda flugvellinum opnum og koma í veg fyrir að mannvirki hans grotni niður. Tilgangurinn sé að gefa svigrúm meðan kannað er hvort danski herinn eða önnur bandalagsríki NATO geti notað Narsarsuaq til frambúðar.

Upphaflega var það Bandaríkjaher sem gerði flugvöllinn á árum síðari heimsstyrjaaldar sem millilendingarstað fyrir herflugvélar á leið yfir Norður-Atlantshaf. Fyrir innrásina í Normandí var byggt stórt hersjúkrahús með 600 rúmum til að taka við særðum hermönnum úr bardaganum. Sjúkrahúsið var svo stækkað í 1.000 rúm í Kóreustríðinu.

Þegar íslensku flugfélögin eignuðust millilandaflugvélar eftir stríð hófu þau fljótlega að sinna ýmsum verkefnum á Grænlandi, bæði Flugfélag Íslands og Loftleiðir. Þau flugu meðal annars fyrir dönsk stjórnvöld, bandaríska herinn og þjónuðu vísindaleiðöngrum. Um þetta er fjallað í þessu fjögurra mínútna myndskeiði úr þættinum Flugþjóðin á Sýn:

Flugvöllurinn í Narsarsuaq á Suður-Grænlandi er skammt frá Brattahlíð, landsnámsbæ Eiríks rauða í Eystribyggð. Þar er gróðursælasti hluti Grænlands og hefur flugvöllurinn lengi þjónað sem dyr að skoðunarferðum um hina fornu norrænu byggð. Því má kynnast í öðru fjögurra mínútna myndskeiði úr þætti Flugþjóðarinnar um Grænlandsflugið:

Á safni í Narsarsuaq um sögu flugvallarins og herstöðvarinnar má meðal annars sjá gamla ljósmyndir frá ískönnunarfluginu, sem Flugfélag Íslands kom að. Það hófst eftir að 95 manns fórust með danska skipinu Hans Hedtoft þegar það sökk í janúar 1959 við suðurodda Grænlands eftir að hafa rekist á ísjaka.  

Þegar Bandaríkjaher yfirgaf herstöðina árið 1958 lokaði danska ríkið flugvellinum. Sjóslysið varð hins vegar til þess að mönnum varð ljóst mikilvægi flugvallarins fyrir neyðar- og björgunarþjónustu. Hann varð þannig bækistöð íslenskra flugmanna í ískönnunarfluginu, eins og fræðast má hér í þessu sex mínútna myndskeiði úr þætttinum:

Til að undirstrika endurnýjað mikilvægi Narsarsuaq efnir danski herinn til alþjóðlegrar heræfingar á svæðinu á næstu vikum, Arctic Shield, með þátttöku um fjögurhundruð hermanna frá tíu NATO-ríkjum. Næstkomandi miðvikudag, 9. september, hyggst varnarmálaráðherrann Jeppe Bruus svo heimsækja Narsarsuaq ásamt Múte B. Egede, utanríkisráðherra Grænlands. Auk þess að fylgjast með heræfingunni munu ráðherrarnir halda borgarafundi í nærliggjandi byggðum um framtíð Narsarsuaq.