Veður betra í Grinda­vík eftir jarð­hræringarnar

Þetta segir í niðurstöðum minnisblaðs eftir þá Einar Sveinbjörnsson veðurfræðing og Svein Gauta Einarsson, umhverfis- og orkuverkfræðing, sem fjallað er um á vef Grindavíkurbæjar.

Í samantekt minnisblaðsins segir að breytingar á umhverfi Grindavíkur virðist hafa haft mælanleg áhrif á staðbundið veður. Frá því seint árið 2023 hafi ný hraun runnið norðan og norðaustan við bæinn og í kjölfarið hafi verið reistir varnargarðar. 

Nýju hraunin séu grófari en eldra yfirborð og gefi jafnframt enn frá sér varma, en varnargarðarnir auki einnig hrýfi landsins. Greiningin byggi á mælingum Veðurstofunnar í Grindavík frá 2008 og samanburði við mælingar Vegagerðarinnar á Reykjanesbraut. Viðmiðunartímabilið 2008 til 2023 hafi verið notað til að leiðrétta samanburðarstöðina eftir vindátt og árstíð og síðan hafi breytingar eftir 2023 verið metnar út frá frávikum milli stöðvanna.

Helstu niðurstöður séu eftirfarandi:

• Vindur úr norðlægum vindáttum er almennt hægari í Grindavík. 
• Líkleg skýring er aukið yfirborðshrýfi vegna útbreiðslu nýju hraunanna ásamt varnargörðunum.
• Hiti samfara norðlægum vindihefur hækkað. Mestur munur kemur fram í NAátt, þar sem meðalhiti mælist um 0,7°C hærri en fyrir eldvirknina.
• Hlýnunin kemur einkum fram að hausti og vetrinum. Að sumrinu er lítil breyting á hita yfir daginn. Þetta styður þá skýringu að varmi frá kólnandi hrauninu hafi áhrif á loftið sem berst yfir bæinn.
• Ekki kemur fam skýrt samband milli hitafrávika og þegar eldgos er í gangi eða dagana í kjölfar þess.
• Á hlýjum sumardögum hefur dregið úr vindi síðdegis sem nemur um 0,5 m/s. Gögnin benda til þess að hegðun hafgolunnar hafi breyst og mögulega einnig vindátt hennar.

Rannsaka þurfi áhrif garðanna betur

Greiningin sýni breytingu eftir 2023, en geti ekki með núverandi gögnum greint með vissu hversu stór hluti hennar stafar af hraununum og hversu stór af varnargörðunum. Jafnframt er bent á að staðbundin áhrif varnargarðanna geti verið meiri nær görðunum. Til þess að greina þau betur þyrfti sérstakar vindmælingar nær ásamt hermun loftflæðis. 

„Meginniðurstaðan er því að nýrunnin hraunin hafi hitað neðan frá loft sem berst yfir Grindavík í norðlægum vindáttum. Varnargarðarnir leggja líklega einnig sitt af mörkum með auknu yfirborðshrýfi, en bein áhrif þeirra á vind þarf að rannsaka betur.“