Stöndum með blaða­mönnum

Á laugardaginn fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Augu heimsins fylgjast með en yfir fimmtíu erlendir blaðamenn eru nú staddir á Íslandi og bætast við þau hundruð íslenskra blaðamanna sem starfa hér við að upplýsa fólk.

Samkvæmt niðurstöðum nýrrar könnunar Maskínu fær þjóðin upplýsingar um þjóðaratkvæðagreiðsluna að langmestu leyti frá fjölmiðlum. Í umfjöllun fréttamiðla um svo umdeilt mál, þar sem vegast á ólíkir hagsmunir, pólitík og tilfinningar, reynir á skyldur blaðamanna við almenning - að miðla réttum og sönnum upplýsingum, standa með tjáningarfrelsinu og tryggja rétt fólks til upplýsinga. Slíkar aðstæður undirstrika mikilvægi vandaðrar, faglegrar blaðamennsku og sjálfstæðra fjölmiðla.

Í þessari umræðu, þar sem mjótt er á munum og aðeins tveir kostir í boði - já og nei, hefur borið á því að heilindi og erindi blaðamanna séu dregin í efa. Einstökum blaðamönnum og heilu fjölmiðlunum hafa opinberlega verið gerðar upp skoðanir og látið að því liggja að með því að spyrja krefjandi spurninga og draga fram réttar upplýsingar sé verið að ganga erinda tiltekinna hagsmunahópa. Þessari aðferð er jafnvel beitt markvisst til þess að bregðast við óþægilegri umfjöllun eða verja pólitíska hagsmuni og er ætlað að færa athyglina frá efni umfjöllunarinnar yfir á persónur blaðamanna. Slíkt grefur undan trausti almennings á fjölmiðlum og þar með getu fólks til að greina á milli faglegrar blaðamennsku og áróðurs.

Blaðamenn starfa í þágu almennings og almenningur hefur fullan rétt á að gagnrýna störf þeirra. Slík gagnrýni er eðlilegur og mikilvægur hluti af heilbrigðu fjölmiðlaumhverfi og lýðræðislegri umræðu. En það er grundvallarmunur á málefnalegri gagnrýni og að ráðast á trúverðugleika, heilindi eða fagmennsku blaðamanna og fjölmiðla almennt.

Blaðamannafélag Íslands stendur með þeim blaðamönnum sem hafa undanfarið spurt krefjandi spurninga, tekið saman gögn, sett þau í samhengi og miðlað þeim til almennings af heilindum, fagmennsku og virðingu fyrir tjáningarfrelsinu og rétti almennings til upplýsinga.

Höfundur er formaður Blaðamannafélags Íslands.