Minna fólk – aðrar þarfir

Í umræðunni um breytingar á leikskólakennaranámi hefur mikið verið vitnað í setninguna „Það þarf ekki minni menntun til að kenna minna fólki.“ En þessi fullyrðing hittir ekki í mark. Hún snýst ekki um raunverulegt inntak starfsins né þær þarfir sem yngstu börnin hafa. Hún snýst um stoltið yfir faginu, sem er skiljanlegt, en hún skyggir á það sem skiptir mestu máli: að yngstu börnin þurfa aðra nálgun, aðra sérhæfingu og aðrar áherslur en eldri börn.

Það er ekki verið að biðja um minni menntun. Það er verið að biðja um rétta menntun.

Leikskólakennaranám og grunnskólakennaranám eru tvö ólík svið. Það er einfaldlega ekki hægt að líta á þau sem eitt og hið sama. Starf með tveggja ára barni er ekki það sama og starf með sex ára barni – og starf með barni á fyrsta ári er allt önnur veröld. Fyrstu mánuðir og fyrstu tvö árin í lífi barns eru viðkvæmasti og mikilvægasti tíminn í þroska þess. Þá mótast öryggi, tengsl, málþroski, tilfinningastjórn og grunnurinn að félagsfærni. Þetta er tími sem krefst djúprar þekkingar á þroska ungra barna, taugaþroska, tengslamyndun og vellíðan.

Þess vegna væri eðlilegt að nám fyrir þá sem starfa með yngstu börnunum væri sérhæft og markvisst, jafnvel tveggja ára nám sem leggur áherslu á fyrstu mánuði og ár barnsins. Nám sem fjallar um öryggi, tilfinningalegar þarfir, fyrstu orð, fyrstu skref, reglubundið umhverfi og hvernig heilinn þroskast á þessum tíma. Starf á ungbarnadeild snýst ekki um að kenna bókstafi eða tölur – við búum sem betur fer ekki í samfélagi þar sem tveggja ára börn eru sett í fræðilega pressu. Starfið snýst um að halda á þeim, hugga þau, styðja þau í fyrstu skrefunum og vera örugg manneskja í lífi þeirra.

Fyrir eldri leikskólabörn, á aldrinum tveggja til sex ára, mætti svo hafa lengra nám með öðrum áherslum. Þar eru verkefnin önnur, þroskinn annar og ábyrgðin önnur. Það er eðlilegt að menntunin sé það líka.

Þetta snýst ekki um að standa gegn breytingum. Þvert á móti. Þetta snýst um að horfa á raunverulegar þarfir barna og starfsfólks og laga menntunina að þeim. Ég hef sjálf starfað í leikskóla í mörg ár, en aldrei lagt í námið vegna þess að margir sögðu að það væri gamaldags og ekki nægilega tengt raunveruleikanum. Þess vegna styð ég hugmyndina um að endurskoða og jafnvel stytta námið – ef það er gert með skýrum fókus á sérhæfingu, gæði og þarfir barna.

Höfundur er fyrrverandi deildarstjóri á ungbarnadeild.