Stríðið í Úkraínu orðið lengra en fyrri heims­styrj­öldin

Fyrri heimsstyrjöldin stóð yfir frá 28. júlí 1914 til 11. nóvember 1918 eða í 1.568 daga. Seinni heimsstyrjöldin stóð yfir í sex ár og einn dag.

Margir Úkraínumenn vilja þó meina að stríðið þar hafi í raun staðið yfir frá árinu 2014. Í febrúar það ár birtust hópar þungvopnaðra „grænna manna“, eins og þeir voru kallaðir, á Krímskaga og lögðu hann undir sig. Þeir lýstu yfir sjálfstæði í mars og gengu til liðs við rússneska sambandsríkið.

Vladimír Pútín, forseti Rússlands, viðurkenndi seinna meir að grænu mennirnir hefðu verið rússneskir hermenn. Rússar og úkraínskir aðskilnaðarsinnar sem þeir studdu hófu svo í kjölfarið átök í Dónetsk- og Lúhansk-héruðum í austurhluta Úkraínu.

Báðar styrjaldir hafa leitt til breytinga

Stríðinu í Úkraínu hefur oft verið líkt við fyrri heimsstyrjöldina og þá sérstaklega á undanförnum tveimur árum þar sem víglínurnar hafa hreyfst lítið og hægt og hefur lengi verið líkt við skotgrafahernað. Þá hefur stríðið í Úkraínu einnig leitt til mikillar tækniþróunar og mögulegra breytinga á hernaði.

Fyrri heimsstyrjöldin leiddi til aukinnar notkunar flugvéla, skriðdreka og kafbáta, svo eitthvað sé nefnt. Þegar kemur að Úkraínu er helsta breytingin líklega notkun sjálfsprengidróna og róbóta í hernaði, á láði, legi og í lofti.

Stríðið í Úkraínu hefur einnig þegar haft mikil áhrif á alþjóðasviðinu, á bandalög og leitt til mikillar aukningar í útgjöldum til varnarmála.

Í samtali við New York Times benda sagnfræðingar einnig á líkindi með því að í upphafi fyrri heimsstyrjaldarinnar gerðu Þjóðverjar umfangsmikla árás í átt að París. Töldu þeir að sigur gæti verið unninn mjög fljótt með þeirri sókn, ekki ósvipað skyndisókn Rússa í átt að Kænugarði 2022.

Drónarnir allsráðandi

Umfangsmikil notkun dróna í Úkraínu hefur haft gífurleg áhrif á stríðið þar. Stórar skotgrafir sem eru auðsjáanlegar úr lofti eru lítið notaðar í dag og einskinsmannslandið milli víglína Úkraínumanna og Rússa er orðið mun víðara og erfiðara að skilgreina en áður.

Það sem drónanotkunin felur einnig í sér er að víglínan er sífellt þakin fjölda myndavéla. Það gerir báðum herjum mjög erfitt fyrir að koma andstæðingnum á óvart og ef hermenn eru ekki að sækja fram, sem á mun meira við Rússa en Úkraínumenn, halda þeir frekar til í dýpri holum og í tiltölulega smáum hópum svo erfiðara sé að sjá þá úr lofti og beina að þeim sjálfsprengidrónum eða stórskotaliði.

Árásir Rússa eru yfirleitt bundnar við smáa hópa fótgönguliðs og í mörgum tilfellum er um að ræða örfáa hermenn, jafnvel einn eða tvo.

Þegar hreyfing sést á víglínunni eru drónar yfirleitt fljótir á staðinn til að fella þá hermenn sem stórskotaliðið nær ekki.

Skriðdrekar, sem voru mikið notaðir í upphafi átakanna, sjást núna mun sjaldnar á víglínunni þar sem þeir þykja tiltölulega auðveld skotmörk fyrir drónaflugmenn.

Hér að neðan má sjá nýtt myndband frá úkraínskri drónaherdeild, sem sýnir hvernig úkraínskir drónaflugmenn fundu rússneska skrið- og bryndreka í byggingu í austurhluta Úkraínu og grönduðu þeim.

Umfang hernaðar í Úkraínu er mun smærra heldur en það var í fyrri heimsstyrjöldinni. Hermennirnir eru mun færri og mannfallið því langt frá því að vera sambærilegt. Milljónir manna, bæði hermenn og óbreyttir borgarar, dóu í fyrri heimsstyrjöldinni.

Áætlanir um mannfall í stríðinu í Úkraínu eru mismunandi eftir því hverjir birta tölurnar. Fregnir bárust af því í lok síðasta mánaðar að innan leyniþjónustu Bretlands væri áætlað að rétt tæplega hálf milljón rússneskra hermanna hefðu dáið í stríðinu.

Fyrr á árinu gaf hugveitan Center for strategic and international studies, eða CSIS, út skýrslu þar sem áætlað var að í átökunum hefðu nærri því tvær milljónir hermanna fallið eða særst svo illa að þeir gætu ekki tekið þátt í átökunum lengur.

Sjá einnig: Gífurlegt mannfall en litlar breytingar á víglínunni

Rússar voru sagðir hafa misst nærri því 1,2 milljónir manna en Úkraínumenn tæplega sex hundruð þúsund. Þá var talið að á milli hundrað og 140 þúsund af þessum tæplega sex hundruð þúsund úkraínsku hermönnum hefðu fallið.

Beita svipuðum leiðum og bandamennirnir

Staða Úkraínumanna á víglínunni, víðast hvar, er talin hafa skánað að undanförnu og hefur hægt verulega á framsókn Rússa. Þeir hafa lagt sérstaka áherslu á að leggja undir sig restina af Dónetsk-héraði og hafa krafist þess að Úkraínumenn hörfi þaðan. Viðræður um frið geti ekki hafist fyrr.

Úkraínumenn segjast ekki ætla að gera það og segjast einnig þeirrar skoðunar að Rússar hafi ekki burði til að hernema svæðið án gífurlegs mannfalls og yfir langt tímabil.

Sjá einnig: Virðist bjartsýnn á að gæfan sé að snúast Úkraínumönnum í hag

Samkvæmt úkraínskum fjölmiðli halda Úkraínumenn um sjö þúsund ferkílómetrum í Dónetsk en svæðið þykir mjög víggirt. Greinendur áætla að Rússar hafi lagt undir sig um það bil þrjú hundruð ferkílómetra í allri Úkraínu yfir bæði mars og apríl. Þar af um 53 ferkílómetra í Dónetsk.

Í maí er talið að Úkraínumenn hafi frelsað umfangsmeira landsvæði en Rússar lögðu undir sig, sem hafði ekki gerst frá 2023.

Í grein NYT er því haldið fram að bandamennirnir hafi sigrað Þjóðverja í fyrri heimsstyrjöldinni með því að tvinna saman efnahagslegar aðgerðir eins og herkví við árásir á víglínunni og draga þannig úr seglum Þjóðverja.

Úkraínumenn eru ekki með ósvipaðar ætlanir. Langdrægum árásum með sjálfsprengidrónum og stýriflaugum á olíuframleiðsluinnviði Rússa er ætlað að gera þeim erfiðara að fjármagna stríðsreksturinn. Þá nota Úkraínumenn dróna á víglínunni til að reyna að valda svo miklu mannfalli meðal Rússa og vonast þeir til að þetta tvennt muni gera Rússum ókleift að halda stríðinu áfram.

„Þetta er fyrri heimsstyrjöldin, með drónum,“ sagði einn sagnfræðingur.

Hér að neðan má sjá frétt France24 um lengd stríðsins í Úkraínu og viðleitni til að koma á friði.