Sólmyrkvinn gæti virkjað forsenduákvæði kjara­samninga

Þetta kemur fram í nýjum pistli á vef Landsbankans. Þar segir að sólmyrkvar séu áhugaverðir og margir sem sækist eftir því að berja þá augum. Þann 12. ágúst næstkomandi verði almyrkvi á sólu sem muni sjást vel á vesturhluta landsins, þar á meðal á höfuðborgarsvæðinu. 

Reikna megi með straumi ferðamanna

„Það má því bæði gera ráð fyrir straumi erlendra ferðamanna til landsins, en einnig að Íslendingar geri sér ferð vestur til að fá betra útsýni. Færri munu komast að en vilja og því töluverður verðþrýstingur á þá þjónustu sem ferðlangar kaupa. Verð á flugfargjöldum til landsins, gistingu og bílaleigu er töluvert hærra dagana í kringum sólmyrkvann, en mikið er uppbókað nú þegar. 

Auk þess megi búast við aukinni ásókn í veitingaþjónustu og ásókn í tjaldstæði á þeim svæðum þar sem sólmyrkvinn sést.

Benda á „Taylor Swift áhrifin“

Sólmyrkvinn í ágúst muni sjást á vesturhluta landsins og gera megi ráð fyrir að mest álag verði á Vestfjörðum, Snæfellsnesi og yst á Suðurnesjum þar sem hann muni vara lengst. Sólmyrkvinn muni líka sjást vel frá höfuðborgarsvæðinu, en þar muni hann vara í kringum eina mínútu.

„Það er ekki óþekkt að stórir viðburðir hafi áhrif á verðmælingar. Taylor Swift áhrifin eru vel þekkt, en á þeim stöðum þar sem hún heldur tónleika hefur það alla jafna í för með sér töluverða aukna staðbundna veltu í ferðaþjónustu. Hótel fyllast og veitingastaðir finna fyrir aukinni eftirspurn og því kemur ekki á óvart að verð á þeirri þjónustu hækki, jafnvel svo mikið að það hafi áhrif á verðbólgumælingar. Taylor Swift hélt þrenna tónleika í Stokkhólmi í maí 2024 og um 150 þúsund aðdáendur flykktust til Stokkhólms og verð á hótelgistingu rauk upp sem átti stóran þátt í því að verðbólga þann mánuð mældist töluvert yfir væntingum markaðsaðila.“

Þannig séu töluverðar líkur á að sólmyrkvinn muni hafa áhrif á verðbólgumælingar í ágúst. Áhrifin verði örugglega nokkuð greinileg þar sem sólmyrkvinn muni eiga sér stað í miðri verðsöfnunarviku Hagstofunnar. Gera megi ráð fyrir að verð á flugfargjöldum, gistingu, veitingaþjónustu, bílaleigu og annarri þess háttar þjónustu verði hærri en ella vegna þess, en ferðaþjónusta sé um 5,2 prósent af vísitölu neysluverðs. 

„Slíkt verðbólguskot er þó ekki vegna undirliggjandi efnahagsþátta heldur einfaldlega verðhækkun vegna stórviðburðar og verð lækkar að öllum líkindum aftur strax á eftir.“

Á versta mögulega tíma

Loks segir að færa megi ýmis rök fyrir því að sólmyrkvinn sjáist hér á versta tíma, út frá efnahaglegu sjónarmiði. Í fyrsta lagi sé ágúst alla jafna stærsti ferðaþjónustumánuður ársins. Efnahagslegur ábati vegna fjölgunar ferðamanna verði því minni en ef sólmyrkvinn væri til dæmis einhvern tímann yfir vetrarmánuðina, þegar minna er að gera í ferðaþjónustunni.

„Þá er forsenduákvæði í kjarasamningum sem virkjast ef verðbólga mælist yfir 4,7 prósent í ágúst. Eins og staðan er gæti brugðið til beggja vona með ágústmælingu vísitölu neysluverðs. Þó áhrif sólmyrkvans á verðbólgumælingar yrðu ekki endilega mjög mikil, gæti það samt verið nóg til að forsenduákvæðið virkjist. Ágúst er því að mörgu leyti versti mánuðurinn fyrir sólmyrkva hér á Íslandi.“