Eru hags­munir Vest­manna­eyja einskins virði?

Eins og flestir Íslendingar vita nú er Landeyjarhöfn aðeins nothæf í 8-9 mánuði á ári, sextán árum eftir opnun. Þetta er með algjörlega óásættanlegt og skammarlegt fyrir ríkisstjórnir og samgönguráðherra síðustu 16 ára. Eru menn í alvörunni ennþá að átta sig á straumum, sandburði, öldutíðni, öldulengd, stærð á skipi og öðrum hlutum sem geta haft áhrif á Landeyjarhöfn?

Ef mannkynið gat lent á tunglinu árið 1969, fyrir tæpum 60 árum, þá hlýtur íslenska ríkið að geta lokið nauðsýnlegum breytingum sem tryggja opna og örugga Landeyjahöfn allt árið.

Með fullri virðingu fyrir Björgun og starfsfólkinu á dýpkunarskipinu Álfsnesi þá er ljóst að þeim hefur verið troðið í þetta verkefni sem þau ráða engan vegin við og munu aldrei gera það miðað við núverandi skipakost. Þurftu ráðuneytið og Vegagerðin í alvöru 16 ár til að átta sig á þessu? Já, í 16 ár hafa samgönguráðherra og starfsfólk Vegagerðarinnar í umboði ráðherra samið um sanddælingu í Landeyjarhöfn vitandi að hér á landi er ekki til fyrirtæki með réttu skipin til að sjá um dýpkun í Landeyjarhöfn. Hver hjá Vegagerðinni ber ábyrgð á þessu?

Hver ber ábyrgð

Bera yfirmenn stofnunarinnar ekki ábyrgð á að upplýsa ráðherra um stöðuna, eða að skipta út starfsfólki sem hefur ekki borið gæfu til að skila af sér sómasamlegri vinnu, eða hreinlega að skipta sjálfum sér út? Hvaða hagsmunir réðu því að samið var aftur og aftur við aðila sem höfðu ekkert í verkefnið að gera?

Fyrir mér liggur þetta einfaldlega svona: Ef þessar stofnanir og starfsfólk þeirra eru ekki starfi sínu vaxið, hvort sem það er t.d. við hönnun, samningagerð um dýpkun, framkvæmdir eða skipulag við að klára Landeyjarhöfn, þá hlýtur það að vera krafa okkar að skipta því út fyrir nýtt starfsfólk sem hefur metnað til að gera hlutina almennilega. Ef við Eyjamenn hefðum fengið þetta verkefni í hendurnar, að ljúka hönnun og breytingum á Landeyjarhöfn með fjárframlagi frá ríkinu, þá værum við ekki stödd í þessum forarpitt og framkvæmdum væri lokið! Í stað þess sitja Eyjamenn eftir með sárt ennið og ríkisstjórnin hefur sett plástra á sárið sem duga skammt. Plástra sem kosta fjármuni og þá eru teknir innviði frá öðrum sveitarfélögum, samanber Baldur sem sér um mikilvægar samgöngur í Breiðafirði. Betra hefði verið að nýta þessa fjármuni í almennilega framtíðarsýn með fyrirbyggjandi aðgerðum. Það þarf stundum að hugsa til framtíðar.

Jarðgangna rannsóknir

Nú liggur einnig fyrir að jarðgangarannsóknir milli lands og Eyja verða fjármagnaðar af fyrirtækjum, einstaklingum og tveimur sveitarfélögum. Það er átakanlegt og raunverulega skammarlegt að horfa enn og aftur upp á aðgerðarleysi íslenska ríkisins og það virðist alltaf vanta framtíðarsýn og langtímahugsun. Það er einfaldlega þannig og stundum þarf að leggja út fjármuni til að spara þá síðar.

Framtíð Vestmannaeyja og Íslands

Nú er einhver stærsta uppbygging á Íslandi í Vestmannaeyjum miðað við höfðatölu en Eyjarnar eru jafnframt einn mikilvægasti útgerðarbær landsins. Laxey, eins og önnur fyrirtæki í Vestmannaeyjum, hefur nú átt í miklum vandræðum þegar Landeyjarhöfn er lokuð að koma aðföngum. Laxey náði til að mynd ekki að koma sementi yfir til Vestmannaeyja í heila viku til að viðhalda uppbyggingu félagsins á áætlun.

Fyrirsjáanlegt er að þetta hefur áhrif á framkvæmdahraða fyrirtækisins. Undirritaður er staddur í Afríku við byggingu heilsugæslu þar sem steypa er einnig notuð í framkvæmdum. Þar tókum við símtalið og pöntuðum sement og það liðu ekki nema tvær klst. þar til afhending fór fram. Það var reyndar flutt á kerru sem asni dró áfram. En þarna komu þeir 12 pokar af sementi, eftir þörfum og á tíma. Það eru áreiðanlegri afhendingar á sementi í Gambíu en frá Reykjavík til Vestmannaeyja þessa stundina. Mér finnst persónulega átakanlegt að segja frá því hvað við Eyjamenn erum í vonlausri stöðu varðandi þjónustu frá hinu opinbera.

Nú er komið að því að ríkið standi undir ábyrgð við að styrkja grunninn og byggja undir áframhaldandi uppbyggingu í sjávarútvegi, ferðaþjónustu og landeldi hér í Vestmannaeyjum.

Ljúka þarf framkvæmdum við Landeyjahöfn án tafar og tryggja flutninga sem styðja við íbúafjölgun og atvinnuuppbyggingu í Vestmannaeyjum. Jafnframt er mikilvægt að ríkið styðji við uppbyggingu stórskipahafnar í Vestmannaeyjum til að mæta nýjum iðnaði sem mun verða ein af burðarstoðum íslensks atvinnulífs til framtíðar.

Alþingismenn og ráðherrar Íslands

Áhyggjur mínar sem framkvæmdastjóri Laxey snúa ekki eingöngu að uppbyggingu Laxey í Vestmannaeyjum þó að þetta sé ein af stærstu einstöku framkvæmdum á Íslandi. Vandinn er dýpri, vinnumenningin á Alþingi og í ríkisstofnunum finnst mér einkennast af samskipta- og afkastaleysi sem gerir það að verkum að engin almennileg framtíðarsýn er til staðar. Íslenska þjóðin þarf fólk sem þorir að taka ákvarðanir, hefur drifkraft, tekur ábyrgð og er með framúrskarandi vinnusiðferði til að koma góðum hugmyndum í framkvæmd. Góðar hugmyndir eiga ekki að fara á bak við tjöldin til samninga milli flokka.

Ef kjörnir fulltrúar treysta sér ekki til að vinna af heilindum fyrir land og þjóð, er þeim þá stætt á að þiggja laun frá almenningi?

Nú er kominn tími til að Alþingi taki sig á, hætti þessu gaspri fyrir aftan ræðupúltið, girði sig í brók, bretti upp ermarnar og vinni af ábyrgð fyrir samfélagið sem Alþingi er falið að þjóna. Ég hvet alla ráðamenn þvert á flokka að koma í heimsókn og taka spjallið um stöðu Vestmannaeyja. Ég væri þakklátur ef þið sýnduð Vestmannaeyjum jafn mikinn áhuga núna eins og þið gerið korter í kosningar.

Ég bið svo almenning að skoða hverjir hafa verið samgönguráðherrar síðan 2009 til dagsins í dag, ásamt ráðuneytisstjórum þeirra frá 2017. Ég set það í hendur almennings og aðallega Eyjamanna að meta hvort þessir aðilar hafi staðið undir væntingum.

Höfundur er framkvæmdastjóri Laxey í Vestmannaeyjum.