Lífið

Hór­dómur vin­sældanna: Núll stjörnur

Sif Sigmarsdóttir skrifar
Sif Sigmarsdóttir er með vikulega pistla á Vísi.
Sif Sigmarsdóttir er með vikulega pistla á Vísi. Vísir/Sara Rut

Það hafði verið fróm ósk barnanna að við færum á frumsýningu nýju Super Mario myndarinnar í páskafríinu. Þar sem ég gekk út úr bíósal í London og hugsaði „hvar hafa dagar lífs míns lit sínum glatað“ barst mér tilkynning í símann. Kvikmyndagagnrýnandi dagblaðsins The Times hafði birt harðorðan dóm um myndina. Kallaði hann verkið innantóma markaðssetningarælu sem sýndi hversu undirseld hórdómi vinsældanna við værum orðin. Gaf hann myndinni núll stjörnur.

Um kvöldið, þegar börnin voru farin að sofa, kveikti ég á Netflix. Fyrir valinu varð heimildarmynd Louis Theroux um hið svo kallaða „karlahvel“ internetsins (e. the manosphere) þar sem samfélagsmiðlastjörnur boða róttæka karlmennsku.

Ég var undir það búin að mér myndi blöskra kvenfyrirlitningin, fordómarnir og mannhatrið sem einkennir þennan rafræna afkima mannlegs samfélags. Það var þó annað sem vakti með mér óhug.

Í heimildarmyndinni spyr Theroux breska áhrifavaldinn HS Tikky Tokky eftirfarandi spurningar: „Hvers vegna ekki að reyna að vera góð manneskja?“

Tikky Tokky hikar. „Hvað meinarðu?“

„Efla fólk; ekki gera þér mat úr lágkúrulegustu hvötum þess.“

Tikky Tokky, sem heitir réttu nafni Harrison, virðist velta spurningunni einlæglega fyrir sér áður en hann svarar: „Ef ég hefði bara gert góða hluti hefði ég aldrei orðið stór á samfélagsmiðlum.“

Mannkostir eru einskis virði

Ekki eru allir með svo skýra sýn á sjálfa sig.

Sveitarstjórnakosningar fara fram í Bretlandi í maí. Verkamannaflokkurinn á í vök að verjast. Keir Starmer, formaður flokksins og forsætisráðherra, fellur illa í kramið.

Rýnihópur kom nýverið saman í Norður-London, sem ætlað var að ráða fram úr skorti forsætisráðherrans á vinsældum.

Öfugt við Super Mario fékk Starmer fimm stjörnur. Flestir virtust sammála um að hann væri vandaður einstaklingur, „móralskur“, „heiðarlegur“ og „hinn vænsti náungi“.

Hvert var vandamálið ef ekki mannkostir?

Keir Starmer veltir fyrir sér hvers vegna ekki sé nóg að vera hreinn og beinn.GETTY

Í ljós kom, að dragbítur á vinsældir forsætisráðherrans var sú almenna skoðun að hann væri „hálf leiðigjarn“.

Verðmætasta auðlind veraldar

Hugtakið „athyglishagkerfið“ var búið til af bandaríska hag- og félagsfræðingnum Herbert A. Simon. „Ofgnótt upplýsinga leiðir til skorts á athygli,“ sagði hann í fyrirlestri árið 1971.

Athygli fólks er ein verðmætasta auðlind veraldar í dag.

Tæknifyrirtæki, sem halda úti Facebook, TikTok og YouTube, auðgast á að beisla athyglina og selja hana áfram.

En því meiri sem ofgnóttin er, því harðari verður baráttan.

Árið 2021 birti uppljóstrari gögn innan úr herbúðum Facebook sem sýndu að fyrirtækið hefði hannað algóriþma sína viljandi með þeim hætti að efni sem vakti reiði, hneykslun, ótta og andstyggð fékk fimm sinnum meira vægi en hófsamara efni. Var ástæðan sú að öfgar, óhugnaður og almenn lágkúra heldur fólki lengur á samfélagsmiðlinum en uppbyggilegt efni.

Er Miðflokkurinn með uppgerð?

Áhrifavaldurinn HS Tikky Tokky hefur dýpri skilning á samtíma okkar en forsætisráðherra Bretlands, sem botnar ekkert í eigin óvinsældum.

Athygli er hin nýja dyggð. Það skiptir ekki máli hvað þú segir svo lengi sem margir hlusta; það skiptir ekki máli hvað þú gerir svo lengi sem allir eru að horfa.

Áhrifavaldar karlahvelsins eru ekki einir um að búa yfir slíku innsæi.

Skömmu fyrir páska lögðu sjö af átta þingmönnum Miðflokksins fram þingsályktunartillögu um bann við að fólk hylji andlit sitt í opinberu rými.

Þótt erfitt sé að sjá að hulin andlit á almannafæri séu áþreifanlegur vandi í íslensku samfélagi sem krefst aðgerða, uppskar málið mikla athygli.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, og Snorri Másson, varaformaður, eru áhyggjufullir.VÍSIR/LÝÐUR VALBERG

Þegar horft er á heimildarmynd Louis Theroux læðist að manni sá grunur að trú áhrifavaldanna á eigin hatursspýju risti ekki sérlega djúpt heldur setji þeir á svið leikþátt – eða, eins og Louis Theroux orðaði það: Þeir eru fastir í „verðbólguspíral rasisma og ofstækis þar sem þeir berjast við að halda athygli fólks.“

Eru áhyggjur Miðflokksmanna yfir huldum andlitum raunverulegar? Eða eru þær uppgerð sem tryggir þeim athyglina?

Aðalsmerki samtímans

Kvikmyndagagnrýnandi The Times fangaði meira en andleysi einnar bíómyndar í umfjöllun sinni um Super Mario myndina.

Á tímum athyglishagkerfisins verða æ fleiri svið mannlífsins undirseld hórdómi vinsældanna.

Til hvers að hafa fyrir persónusköpun þegar hægt er að búa til bíómynd um fígúrur úr heimsfrægum tölvuleik? Hver þarf pólitíska sannfæringu þegar hægt er að gera sér mat úr lágkúrulegustu hvötum kjósenda? Af hverju að stunda vinnu þegar hafa má af því tekjur að spúa eitri um internetið?

Magn trompar gæði, umbúðir innihald, skemmtanagildi heiðarleika, fjöldi fylgjenda siðferðisþrek.

Nýja Super Mario myndin sló aðsóknarmet. Núll stjörnur eru aðalsmerki samtímans.

Samhengið með Sif Kvikmyndahús Bíó og sjónvarp Bretland Netflix Samfélagsmiðlar Kynbundið ofbeldi TikTok Facebook Miðflokkurinn Alþingi Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Snorri Másson

Tengdar fréttir

Páskar: Ef þú mættir velja einhvern til að krossfesta

Á páskum fagna því væntanlega ýmsir að Guð hafi gefið son sinn eingetinn, svo að hver sem á hann trúir glatist ekki, heldur hafi eilíft líf. Þeir eru þó sennilega fleiri sem fagna því að fá frí í vinnunni, þar sem lífið virðist oft sannarlega eilíft.

Sjálfskipaður Yoda okkar Íslendinga hefur rangt fyrir sér

Eitt má Donald Trump Bandaríkjaforseti eiga: Hann er góður landafræðikennari. Þótt gáfulegir stjórnmálaskýrendur tali eins og þeir hafi fæðst með vitneskjuna um hvar Hormús-sund er að finna á korti, höfðu fæst okkar heyrt af þessari lífæð nútímans fyrr en í síðasta mánuði – þar með talinn Trump sjálfur, af atburðum síðustu vikna að dæma.

Gagnrýni: Veruleikinn fær falleinkunn. Stóð upp í hléi

Ef veruleikinn hefði hlotið tilnefningu til Óskarsverðlaunanna, sem fram fóru á sunnudaginn, hefðu aðstandendur hans komið tómhentir heim. Klén tragikómedía um stríð, veðrið og verðbólgu vekur fáar aðrar tilfinningar en löngun til að labba út í hléi. Hvernig nokkrum datt í hug að leggjast í gerð verksins sætir furðu.

Þegar fólk var skotmarkið í safaríferð

Fyrrverandi sjónvarpsmaðurinn, Pete Hegseth, sem nú fer með hlutverk varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, tjáði sig glaðhlakkalegur á fréttamannafundi í síðustu viku um stríðsaðgerðir Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran. Sagði hann Írani búna að vera – eða eins og upptendraður unglingur sem spilaði tölvuleiki með vinum sínum í stofunni hjá mömmu sinni myndi orða það eftir aðeins of margar dósir af Pepsi Max: Hann sagði að þeir væru „toast“.

Er Jón Gnarr búinn að horfa aðeins of oft á Pretty Woman?

Árið 2002 heyrði Andrew Norfolk, blaðamaður málefna Norður-Englands hjá The Times, orðróm um skipulagða misnotkun á ungum hvítum stúlkum af hálfu karlmanna af pakistönskum uppruna. Kvað þingkona í Yorkshire sjö mæður af svæðinu hafa sagt menn sitja um dætur þeirra, misnota þær kynferðislega og láta þær ganga á milli manna sem þeim var sagt að sofa hjá.

Klósettferðin sem getur bjargað þér frá því að brenna út í vinnunni

Að skrifa þessa pistla er stundum eins og að vera með harðlífi. Sama hvað ég rembist við að kreista fram hugmyndir koma þær ekki. Það verður því að teljast gráglettið, að fátt losar hraðar um ritstífluna en að þurfa að standa upp til að fara á klósettið.

Í sárum yfir brandara um hrossatyppi

Sagt er að hláturinn lengi lífið. Skotinn Michael Mcfeat mun hins vegar hugsa sig tvisvar um áður en hann segir brandara aftur.

Menn sem murka lífið úr öndunum á Tjörninni

Samkvæmt samfélagsmiðlanotanda í Garðabæ þorir fólk varla lengur út af heimilum sínum í London vegna yfirgangs glæpalýðs og innflytjenda. Ég leit af Twitter og út um gluggann heima hjá mér þar sem ég bý í London. Allt virtist með kyrrum kjörum. En hvað var þetta? Gat verið að þarna færi maður sem murkaði lífið úr svani og lagði hann sér svo til munns?

Drengurinn sem dó

Hinn 24. maí árið 1917 fæddist íslenskum foreldrum drengur. Á ljósmyndum blasir fegurð hans við; ómótstæðilegar bollukinnar; stór augu sem stara af varfærni eins og inn í óskrifaða framtíð; litlir fingur sem læsast um bangsa. Hefði barnið fæðst í dag deildu foreldrarnir eflaust myndunum á Facebook með blíðuhótum á borð við „gullmoli“ og uppskæru læk og heillaóskir.

Þess vegna ættir þú frekar að fara í partí en borða brokkolí

Klukkan var að ganga ellefu. Eins og metnaðarfullum sjálfstætt starfandi blaðamanni er lagið sat ég enn á náttfötunum í sófanum heima hjá mér og horfði á það besta sem sjónvarpsútsendingar um hábjartan dag hafa upp á að bjóða.

Ný skólína frá Nike: Air Inga – „just do it“

Ég ætlaði að byrja árið á jákvæðu nótunum. Staðreyndin er hins vegar sú að það borgar mér enginn laun fyrir að breiða út gleði. Eitt er það sem ég þoli verr við janúar en veðrið og Vísa-reikninginn. Ég hef skömm á öllum dálksentímetrum dagblaðanna sem fara undir völvu ársins.



Mest lesið


Fleiri fréttir

Sjá meira


×

Mest lesið


Tarot dagsins

Dragðu spil og sjáðu hvaða spádóm það geymir.