Á­rekstur í Borgar­firði 2025: Hálka ein meginorsaka banaslyss

Þann 6. mars 2025 varð árekstur fólksbíls af gerðinni Dacia Duster og Iveco-hópbifreðar á gatnamótum Vestfjarðarvegar og Hringvegar í Borgarfirði. Barn um borð í fólksbílnum lést í slysinu og slasaðist ökumaðurinn alvarlega.

Rannsóknarnefnd samgönguslysa birti skýrslu um slysið í dag og greinir frá meginorsökum þess. Markmiðið með birtingu orsakanna er að draga úr hættu á að sams konar slys endurtaki sig en ekki að skipta sök eða ábyrgð.

Meginorsök slyssins samkvæmt skýrslu nefndarinnar voru annars vegar að yfirborð vegarins við umrædd gatnamót var hált og hins vegar að snúningsdiskur barnabílstólsins brotnaði við áreksturinn. Þá var trjágróður í grennd við gatnamótin sem byrgði útsýn og hafnaði fólksbíllinn á steinhúsi sem var of skammt frá veginum. 

Nefndin tekur fram mikilvægi þess að hreinsa hjólbarða á vetrartímum þar sem þeir safna tjöru og öðrum óhreinindum við akstur á hálkuvörðum vegum. Einnig er mikilvægt að grípa inn í þegar trjágróður er farinn að vaxa nálægt vegum.

Hálka á yfirborði vegarins

Í skýrslunni er rýnt í aðstæðurnar sem voru þegar slysið varð. Fólksbíllinn var á leið suðaustur Vestfjarðarveg að gatnamótum við Hringveg í Borgarfirði. Hópbifreiðinni var ekið suður Hringveg að sömu gatnamótum og rann fólksbílinn í veg fyrir hópbifreiðina svo af varð harður árekstur.

Um klukkustund fyrir slysið fór hálkuvarnartæki um gatnamótin, áleiðis norður Vestfjarðarveg. Snjóhula varð eftir á veginum en að sögn ökumanns hálkuvarnatækisins voru gatnamótin saltborin en saltið hafi ekki unnið á hálkunni áður en slysið varð.

„Dacia bifreiðinni var ekið undir leiðbeinandi hraða (70 km/klst) að gatnamótunum og ökumaður hóf hemlun að minnsta kosti 5 sekúndum fyrir slys, en rann engu að síður inn á Hringveg í veg fyrir hópbifreiðina. Snjór og hálka á yfirborði vegarins var sennilega orsök slakari hemlunarskilyrða,“ segir í skýrslu nefndarinnar.

Barnið var þá fest í bílstólinn, sem var með ISOFIX barnabílstólabúnaði, og sneri með bakið á móti akstursátt. Efri hluti stólsins tengdist við neðri hlutann með eins konar snúningsdisk. Er áreksturinn varð kom gríðarmikið högg á fólksbílinn, en hópbíllinn var tífalt þyngri en fólksbíllinn, og brotnaði efri hlutinn frá neðri hlutanum.

Stóllinn var rétt stilltur fyrir barnið sem var í honum og uppfyllti staðla fyrir gerð bílstóla en tekið er fram að höggþunginn var gríðarlegur. Samkvæmt Evrópustöðlum eiga barnabílstólar að þola hliðarákeyrslu upp að 24 kílómetrum á klukkustund en í þessu tilviki var hraðinn talsvert meiri.

Of mikill trjágróður og húsið of nálægt veginum

„Trjágróðursbelti við norðausturhorn gatnamótanna byrgði útsýn ökumanns hópbifreiðarinnar gagnvart umferð af Vestfjarðarvegi inn á Hringveg. Takmörkuð útsýn að Vestfjarðarvegi getur haft áhrif á viðbragðstíma ökumanna um Hringveg,“ segir í skýrslunni.

Eftir að fólksbíllinn varð fyrir hópbifreiðinni hafnaði hann á litlu steinhúsi sem stóð við Hringveginn. Húsið var átta metrum frá veginum en miðað við viðmið Vegagerðarinnar um öryggisbil við vegi ætti það að vera að minnsta kosti 10,5 metrum frá veginum til að standast viðmiðin. 

Vilja endurskoða lágmarksöryggiskröfur

Rannsóknarnefndin beinir því til Vegagerðarinnar að yfirfara þjónustuferla og kröfur vegna hálkuvarna við gatnamót Hringvegar og Vestfjarðarvegar auk þess að gera öryggisúttekt á gatnamótunum til að meta öryggi þeirra. Í framhaldinu verði Vegagerðin að grípa til viðeigandi ráðstafana til að bæta öryggi gatnamóta.

Þá beinir nefndin þeirri tillögu til evrópsku efnahagsnefndarinnar hjá Sameinuðu þjóðunum UNECE að endurskoða lágmarksöryggiskröfur til barnabílstóla. 

„Barnabílstólar eru búnaður sem á að tryggja öryggi barna í bifreiðum við raunverulegar aðstæður í umferðinni og notendur verða að geta treyst á öryggi þeirra við rétta notkun,“ segir í skýrslunni.