Tekist á um kaupfox og hefð vegna 80 ára jeppa

Í dómi þess efnis segir að aðilar málsins hafi verið ósammála um tildrög þess að bifreiðin komst í vörslur stefnda en af hans hálfu hafi komið fram að hann hafi fest kaup á henni árið 1985. Stefnandi hafi hins vegar byggt á því að hann hafi einungis lánað seljandanum bifreiðina og geti stefndi því ekki eignast betri rétt en seljandinn hafi átt. 

Með öðrum orðum hélt stefnandi því fram að seljandinn hefði selt stefnda bifreiðina án þess að hafa átt hana sjálfur og þannig gerst sekur um svokallað kaupfox.

Lausafé hefðast á áratug

Í dóminum segir að óslitið eignarhald á lausafé í tíu ár sé skilyrði hefðar samkvæmt lögum um hefð. Samkvæmt lögunum megi þó ekki hefð vinna ef maður hefur náð umráðum með glæp eða óráðvandlegu atferli og sama sé ef hann fær vitneskju um það, áður en hefðin er fullnuð,að eignarhaldið sé þannig til komið. Þá segir í lögunum að hafi hefðandi fengið hlut að veði, til geymslu, til láns eða á leigu geti slík umráð ekki heimilað hefð.

Stefndi hafi lagt fram gögn sem sýni að seljandinn hafi greitt iðgjöld vegna trygginga af bifreiðinni og fært hana til skoðunar hjá Bifreiðaeftirliti ríkisins á árunum 1983 til 1985. Þá liggi fyrir skráningarskírteini bifreiðarinnar frá árinu 1983 þar sem seljandinn sé tilgreindur sem eigandi hennar. Loks sé meðal gagna málsins tilkynning um sölu bifreiðarinnar sem beri með sér að hafa verið fyllt út að hluta við það tímamark sem stefndi kveðst hafa keypt hana af seljandanum. 

Tilkynningunni virðist þó ekki hafa verið skilað til sýslumanns eða Bifreiðaeftirlits ríkisins eins og reglur þess tíma hafi gert ráð fyrir auk þess sem skráningarnúmer bifreiðarinnar sé misritað í henni. Því hafi tilkynningin ekki úrslitaþýðingu til sönnunar í málinu. 

„Benda þessi samtímagögn hins vegar eindregið til þess að [seljandinn] hafi litið á bifreiðina sem sína eign og komið fram sem eigandi hennar gagnvart stjórnvöldum og vátryggjanda árin 1983-1985. Kemur það heim og saman við frásögn stefnda fyrir dóminum. Af framangreindu virtu þykir verða að leggja til grundvallar að stefndi hafi verið í góðri trú um að bifreiðin hafi verið í eigu [seljanda] þegar stefndi tók við vörslum hennar árið 1985.“ 

Þá hafi stefnandi engan reka gert að því að ná umráðum bifreiðarinnar fyrr en við höfðun annars dómsmáls árið 2011, sem stefndi hafi ekki verið aðili að. Árið 2011 hafi hefðunartími birfreiðarinnnar verið lönguliðinn, umráð stefnda verið óslitin allan hefðartímann, og engin gögn í málinu bendi til þess að hann hafi náð umráðum með glæp eða öðru óráðvandlegu atferli eða haft vitneskju um að stefnandi teldi sig eiganda hennar fyrr en að hefðinni fullnaðri.

Lagði fram gögn úr ökutækjaskrá Creditinfo

Þá segir að stefnandi hafi lagt fram gögn um það að hann hafi allan þennan tíma verið og sé raunar enn skráður eigandi bifreiðarinnar samkvæmt ökutækjaskrá Creditinfo. Enn fremur sé ljóst að sú skráning endurspegli ökutækjaskrá Samgöngustofu. 

Í málinu sé hins vegar til þess að líta að bifreiðin hafi verið afskráð úr skránni árið 1989 og liggi jafnframt fyrir að það var stefndi sem hlutaðist til um það. Þá sé meðal gagna málsins tölvubréf starfsmanns Samgöngustofu þar sem fram komi að stofnunin geymi engin skönnuð gögn um bifreiðina sem og tölvubréf skjalavarðar á Þjóðskjalasafni Íslands þar sem segi að upplýsingar um bifreiðina sé hvorki að finna í Bifreiðaskrá ríkisins né öðrum söfnum sem líklegastar væru til að geyma þær.

„Er því ekki unnt að líta svo á aðskráningin sem stefnandi styður kröfur sínar við geti hafa girt fyrir að stefndi ynni hefð á bifreiðinni. Liggja ekki fyrir dóminum önnur skjalleg gögn til stuðnings fullyrðingum stefnanda um það að stefndi hafi einungis haft bifreiðina að láni frá stefnanda eða til geymslu þau rúmlega 40 ár sem liðin eru frá því að hún komst í vörslur stefnda.“

Skiptir ekki máli hvað fór seljandanum heitnum og stefnanda á milli

Þá verði að taka fram að stefnandi hafi fyrst hafist handa við að sækja rétt sinn á hendur stefnda eftir andlát seljandans en ekki verði betur séð en að hann einn hefði getað varpað ljósi á það hvað þeim stefnanda samdist um þegar seljandinn tók við umráðum bifreiðarinnar.

„Sem fyrr greinir er það niðurstaða dómsins að gögn málsins styðji fullyrðingar stefnda um að hann hafi verið í góðri trú um að [seljandinn] hafi verið eigandi bifreiðarinnar í lok árs 1985. Hefur stefndi því, hvað sem líður óvissu um það hvað stefnanda og [seljandanum] fór nákvæmlega á milli, að lágmarki unnið hefð á bifreiðinni frá því tímamarki á grundvelli laga [um hefð]. Samkvæmt framangreindu og heildarmati á gögnum málsins er það niðurstaða dómsins að stefnandi geti ekki talist eigandi þeirrar bifreiðar sem dómkröfur hans taka til. Er því óhjákvæmilegt að sýkna stefnda af þeim.“

Stefnandi var dæmdur til þess að greiða stefndar 1,4 milljónir króna í málskostnað.