Fríska upp á kjarn­orku­mann­virki í laumi

Bandaríska stórblaðið New York Times greinir frá því að á loftmyndum sem teknar eru úr geimnum megi sjá hvernig ný kjarnorkumannvirki og neðanjarðarbyrgi hafa dúkkað upp á nokkrum svæðum í Sesúan-héraði síðustu ár. NYT hefur eftir sérfræðingum að uppbyggingin sem sést á loftmyndunum sé í samræmi við áætlanir stjórnvalda í Peking um að nútímavæða og stækka kjarnorkuvopnabúr sitt. 

Dagblaðið bendir á tvær starfstöðvar sem hafa verið endurnýjaðar á síðustu árum en þær nefnast Zitong og Pingtong og eru báðar faldar djúpt inni í fjallagörðum Sesúandals.

Slagorð Xi skrifuð í stóru letri

Í sýslunni Zitong virðast verkfræðingar hafa byggt upp nýja varnarveggi og neðanjarðarvirki. Umfangsmikið pípukerfi sem umlykur mannvirkið virðist einnig benda til þess að þar sé unnið með hættuleg efni. NYT hefur eftir eðlisfræðingnum Hui Zhang, sem hefur rannsakað kjarnorkuverkefni Kínverja, að Zitong-stöðin gæti líklega tengst sprengitilraunum.

Pingtong er aftur á móti í dalnum Sangsjújúan norður af borginni Minyang í sýslunni Pingvú. Stæðið hefur einnig fengið nýlega andlitsuppliftingu en NYT hefur eftir ónefndum sérfræðingum að talið sé að stöðin sé notuð til þess að búa til plútóníumkjarna fyrir kjarnorkusprengjur. 

Upp úr stærsta mannvirkinu á Pingtong-stöðinni rís rúmlega hundrað metra hár reykháfur en húsið virðist einnig hafa verið endurnýjað nýlega auk þess sem framkvæmdir standa yfir í kringum húsið.

Hér að neðan má sjá kort af Pingtong-stöðinni og svæðinu þar um kring.

Enn fremur, að því er NYT greinir frá, virðast einkennisorð Xi Jinping hafa verð skrifuð framan á húsið í svo stóru letri að þau sjást frá geimnum: „Gleymum aldrei upphaflegri ætlun okkar og höfum markmið okkar ávalt í huga.“

Blaðið segir að þetta séu aðeins tvær af fjölmörgum kjarnorkustöðvum í Sesúan sem hafi verið endurnýjuð í laumi á síðustu árum 

Gömul saga og ný

Það er alls engin tilviljun að Sesúan-hérað sé miðstöð kjarnorkurannsókna í Kína, en þegar samband Kína við Sovétríkin og Bandaríkin stirðnaði á sjöunda áratugnum óttaðist ríkisstjórn Maós Zedong innrás frá Bandaríkjunum eða Sovétríkjunum, og hóf leyniverkefni sem kallað var „Þriðja víglínan“. Þar sem héraðið er umlukið fjallgörðum, þar á meðal Himalajafjöllum, þótti Sesúan góður staður til að ráðast í þetta verkefni þar sem fjöllin áttu að virka sem eins konar varnarveggur.

Sjá einnig: Kína

Síðasti kjarnorkuvopnasamningurinn milli Bandaríkjanna og Rússlands rann sitt skeið í síðustu viku þar sem ríkisstjórn Donalds Trump Bandaríkjaforseta vildi ekki framlengja hann. Samningurinn, sem nefndist New Start, fól í sér að Bandaríkjamenn og Rússar mættu ekki eiga fleiri virk kjarnorkuvopn en um það bil 1.550. 

Kínverjar áttu ríflega 600 kjarnorkusprengjur í lok árs 2024, að sögn NYT, en varnamálayfirvöld í Bandaríkjunum telja að þær gætu orðið allt að þúsund talsins árið 2030. 

Bandaríkjamenn vilja nýjan díl

Bandaríkjamenn hafa sagt að nýtt samkomulag þurfi einnig að eiga við um Kínverja, sem séu að fjölga kjarnorkuvopnum sínum verulega þessa dagana, þó þau séu enn mun færri en vopn Bandaríkjanna og Rússlands. Í vikunni ásökuðu Bandaríkjamenn Kínverja um að hafa ráðist í tilraunir með kjarnorkuvopn, en Kínverjar neituðu sök.

Renny Babiarz er sérfræðingur í málum er varða kjarnorkuuppbyggingu Kínverja, en hann segir við NYT að Kínverjar hafi gefið í að endurnýja kjarnorkustöðvarnar í kringum 2019.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, og meðlimir ríkisstjórnar hans skoða nú hvort virkja eigi fleiri kjarnorkuvopn og íhuga mögulega tilraunasprengingu. Þetta hafa embættismenn Trumps gert ljóst á undanförnum dögum.