Grunn­skóli fyrir suma, bið­listi fyrir aðra, en „skref í rétta átt“

Nú hefur bæjarstjórn Kópavogs afgreitt fjárhagsáætlun næsta árs og liggur fyrir að um það bil helmingur barna á grunnskólaaldri mun geta sótt skóla í Kópavogi á árinu. Tæpur helmingur fer hins vegar á biðlista, enda ekki til fjármagn til að veita öllum börnum á aldrinum 6-15 ára menntun. Auðvitað myndum við vilja gera betur en við verðum að forgangsraða og við teljum okkur vera að dreifa fjármagninu með skynsamlegum hætti.

Horft verður til þess að þau sem eru hvað verst sett fái skólavist, en önnur börn á skólaskyldualdri fara á biðlista. Sérstaklega verður horft til þess hvort til dæmis foreldrar hafi tök á að kenna þeim eitthvað heima, hvort þau eigi ömmu og afa sem geta hjálpað og hvort þau eigi systkini sem þau geti leikið sér við. Staða þeirra sem eru metin í lægri forgangsflokka verður hugsanlega endurskoðuð síðar, ef ástand þeirra versnar, stuðningur fjölskyldumeðlima fellur niður eða ef þau hafa beðið í nokkur ár.

Biðlistinn er því bæði „barnvænn“ og „sveigjanlegur“. Ekkert barn er útilokað frá skólagöngu, en sum þurfa fyrst að dragast nægilega aftur úr, og foreldrar þeirra að þreytast nægilega mikið, til að þau geti hafið skólagöngu.

Þetta er staðan í velferðarþjónustu

Þetta hljómar fáránlega. Sem betur fer er þetta ekki staðan í grunnskólakerfinu. En svona er röksemdafærsla bæjarstjóra Kópavogs varðandi fötluð börn sem þurfa á velferðarþjónustu að halda. Á biðlista eftir stuðnings- og stoðþjónustu eru 105 börn. Samkvæmt áætlun vantar fjármagn fyrir 2.000 vinnustundum á mánuði til að mæta öllum sem eru á biðlista eftir lögbundinni stuðnings- og stoðþjónustu í Kópavogi. Þrátt fyrir það gerir bæjarstjóri aðeins ráð fyrir viðbótarfjármagni fyrir 500 tíma á mánuði í fjárhagsáætlun næsta árs. Það þýðir einfaldlega að stór hluti barna mun þurfa að bíða um ófyrirséðan tíma.

Pólitísk forgangsröðun

Þetta er pólitísk ákvörðun. Á sama tíma áformar meirihlutinn að byggja stúku númer tvö fyrir knattspyrnu í Kópavogi, fyrir 2,2 milljarða ásamt því að stæra sig af því að hafa lækkað fasteignaskatta á Kópavogsbúa um samtals 3,7 milljarða á þessu kjörtímabili og að fasteignagjöld í Kópavogi séu nú lægst allra í stærstu sveitarfélögum landsins. Þegar bæjarstjóri bætir svo við að meira fjármagn verði að koma frá ríkinu svo af þjónustunni geti orðið, jafngildir það í reynd því að halda fötluðum börnum og fjölskyldum þeirra í gíslingu í pólitískri störukeppni við ríkið.

Kostnaður eða fjárfesting til framtíðar?

Auk þess er þessi nálgun gríðarlega þröngsýn. Fyrir utan það sem skiptir mestu máli, að fatlað fólk fái þá þjónustu og þau réttindi sem þeim ber, þá er hér líka um að ræða fjárfestingu sem skilar sér jafnvel margfalt til baka. Erlendar rannsóknir benda til þess að samfélagslegur ábati sé um 2-4 krónur til baka fyrir hverja krónu sem er veitt í velferðar- og stuðningsúrræði. Meðal annars dregur úr þjónustuþörf til lengri tíma, heilsufar batnar og atvinnuþátttaka eykst og þar með skattgreiðslur. Lögbundin þjónusta, sem ekki er veitt, þýðir ekki að kostnaðurinn hverfi, heldur færist hann einfaldlega yfir á aðstandendur, heilbrigðiskerfið og framtíðaríbúa Kópavogs.

Tími til að breyta viðhorfinu

Við þurfum viðhorfsbreytingu. Lögbundin velferðarþjónusta á ekki að vera afgangsstærð í fjárhagsáætlun. Bæði skólavist og velferðarþjónusta eru grunnréttindi barna í Kópavogi sem annars staðar. Við myndum aldrei sætta okkur við að aðeins hluti barna fengi aðgang að grunnskóla. Við eigum heldur ekki að sætta okkur við að fötluð börn þurfi að bíða eftir því að ástand þeirra versni nóg til að þau færist upp um forgangsflokk svo þau fái loks lögbundna þjónustu.

Sigurbjörg Erla Egilsdóttir bæjarfulltrúi Pírata í Kópavogi

Theodóra S. Þorsteinsdóttir bæjarfulltrúi Viðreisnar í Kópavogi