Hafa Íslendingar efni á að eiga ekki pening? Jón Páll Haraldsson skrifar 6. nóvember 2025 08:17 Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Hvað er svona sérstakt við börn fædd í apríl? Nanna Kristín Tryggvadóttir Skoðun Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir Skoðun Spjall við Guð Atli Sævar Guðmundsson Skoðun Gilda engin lög um óvígða sambúð? Eva Hauksdóttir Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson Skoðun ÁTVR, Ölgerðin og breyttir tímar Jón Páll Haraldsson Skoðun Uppnám í Uppsveitum Sigurður Ingi Jóhannsson Skoðun Bannað að gagnrýna konur – það er kvenfyrirlitning Íris Erlingsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson skrifar Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar Skoðun Spjall við Guð Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Hvað er svona sérstakt við börn fædd í apríl? Nanna Kristín Tryggvadóttir skrifar Skoðun Dauðalæsi: Þegar samtalið skiptir mestu máli Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir. skrifar Skoðun ÁTVR, Ölgerðin og breyttir tímar Jón Páll Haraldsson skrifar Skoðun Gilda engin lög um óvígða sambúð? Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Ríkisstjórnin sker niður þjónustu við börn Lilja Dögg Alfreðsdóttir skrifar Skoðun Vill fólk að allir leikir skipti máli? Jón Fannar Árnason skrifar Skoðun Bannað að gagnrýna konur – það er kvenfyrirlitning Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Mannleg reisn á ekki að vera munaður – um aðstæður fólks sem leitar eftir mataraðstoð Sunna Lind Adessa skrifar Skoðun Styðjum Kúbu, verjum byltinguna, Bandaríkin burt með krumlurnar! Gylfi Páll Hersir skrifar Skoðun Þjóðaröryggi, fæðuöryggi og almannahagsmunir Ingibjörg Davíðsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun Darwin og samkynhneigðin Ásgeir M Rudolfsson skrifar Skoðun Upprætum fátækt á Íslandi! Anna Margrét Bjarnadóttir,Steinunn Þóra Árnadóttir skrifar Skoðun Uppnám í Uppsveitum Sigurður Ingi Jóhannsson skrifar Skoðun Bætur fyrir lögregluaðgerðir lítið kynntar Bjarni Þór Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Verjum það sem við höfum – byggjum upp það sem þarf Guðmundur Haukur Jakobsson skrifar Skoðun EES-samningurinn: Tími til kominn að endurmeta stöðu Íslands? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Yfirfærslan 2011 – horft yfir veginn Gerður Aagot Árnadóttir skrifar Skoðun Gervigreind skýrsla gervigreindrar ríkisstjórnar Kristján Logason skrifar Skoðun Gráðugir hótelgestir sem borða rafmagn Björg Eva Erlendsdóttir skrifar Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvað myndi ég ráðleggja átján ára ungmenni í dag? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Þegar netöryggi verður samfélagsöryggi Margrét V. Helgadóttir skrifar Sjá meira
Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni.
Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson Skoðun
Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar
Skoðun Mannleg reisn á ekki að vera munaður – um aðstæður fólks sem leitar eftir mataraðstoð Sunna Lind Adessa skrifar
Skoðun Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson skrifar
Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson Skoðun