Skipti engu nema við göngum í ESB

Við Íslendingar erum á meðal þeirra þjóða sem eiga í hvað mestri samvinnu við önnur ríki í heiminum. Þar á meðal þau ríki sem eru innan Evrópusambandsins og sambandið sjálft. Fyrir vikið er áhugavert þegar þeir sem vilja ganga í Evrópusambandið kjósa að stilla málum þannig upp að við séum á móti samvinnu við önnur ríki ef við viljum ekki ganga þar inn.

Til dæmis var þetta sett fram þannig af Berglindi Guðmundsdóttur, frambjóðanda Viðreisnar í síðustu þingkosningum, í grein á Vísi í gær. Þar líkti hún þjóðinni við Bjart í Sumarhúsum, hina þekktu skáldsagnapersónu Halldórs Laxness sem hafi hafnað samvinnu og aðeins viljað vera sjálfstæður og einn, og sagði hann endurspegla þjóðarsál okkar.

Málið er einfaldlega það að samvinna við önnur ríki á jafnræðisgrunni um sameiginleg hagsmunamál er eitt, og vitanlega af hinu góða, en samruni, sem auk þess miðar að því að til verði að lokum eitt sambandsríki, hins vegar allt annað. Þar sem vægi okkar við ákvarðanatökur færi einkum eftir íbúafjölda landsins eins og reyndin er gjarnan innan slíkra ríkja.

Við eigum í miklu samstarfi við ríki um allan heim á fjölmörgum sviðum og eins Evrópusambandið en við þurfum ekki að gangast undir vald þeirra til þess líkt og raunin yrði innan sambandsins. Um það yrði ekki samið í viðræðum um inngöngu í Evrópusambandið. Varanlegar undanþágur frá yfirstjórn sambandsins eru einfaldlega ekki á boðstólum.

Tal Berglindar um að rétt sé að láta reyna á viðræður um inngöngu í Evrópusambandið skautar þess utan framhjá þeim veruleika að samhliða þeim þurfa ríki að aðlaga sig að öllu regluverki og stjórnsýslu þess áður en samningur liggur fyrir. Um þetta má einfaldlega lesa í gögnum sambandsins sjálfs. Þar með talið vegna umsóknferlis Íslands síðast.

Hér áður fyrr fór þessi aðlögun fram eftir að ríki gengu í Evrópusambandið en fyrir tæpum 30 árum var hún hins vegar færð fram fyrir formlega inngöngu í það. Með öðrum orðum er aðlögunin samhliða viðræðunum hluti af því að ganga í sambandið. Fyrir vikið snýst þjóðaratkvæðið í lok ágúst um það hvort við viljum hefja inngöngu í Evrópusambandið.

Með málflutningi Berglindar er ekki aðeins verið að gera lítið úr þjóðinni sem slíkri heldur einnig þeirri umfangsmiklu samvinnu sem við Íslendingar eigum í á hinum ýmsu sviðum við ríki heimsins. Skilaboðin eru þau að það skipti engu máli nema við göngum í Evrópusambandið. Annars séum við bara eins og Bjartur í Sumarhúsum.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.