Ríkis­stjóri Utah heim­sækir Eyjar: Mormónarnir vissu allt um sprönguna

Páll Magnússon, forseti bæjarstjórnar Vestmannaeyjarbæjar var viðstaddur afhjúpunarathöfn skjaldar við minnisvarða mormóna við Mormónapoll í Eyjum sem reistur árið 2000.

„Þetta fólk sem kom frá Vestmannaeyjum var langaafar þeirra og langömmur. Það var alveg magnað þegar maður var að tala við þetta fólk að það vissi allt um kjör þess og hvernig þau höfðu búið í Vestmannaeyjum,“ segir hann í samtali við fréttastofu.

Dagskrá gestanna var stíf, að sögn Páls, en í gær fór fram ráðstefna í Safnahúsi Vestmannaeyja þar sem saga íslenskra mormóna frá Vestmannaeyjum var rakin. Sama dag var skjöldurinn svo afhjúpaður sem er sérstaklega heiðraður þeim mormónum sem flúðu ofsóknir í Eyjum til Spænsks forks eða Spanish Fork í Utah. Mormónarnir snæddu svo hátíðarkvöldverð í Eldheimum og halda á meginlandið í dag.

Sum ættaróðalanna höfðu farið undir hraun

Tilefni heimsóknarinnar er það að 170 eru liðin frá því að fyrstu þrír Íslendingarnir héldu til Utah. Um var að ræða hjón frá Kirkjubæjum austanmegin á Heimaey sem sigldu vestur í september 1855. Fleiri mormónar áttu eftir að fylgja í kjölfar þeirra eftir því sem á öldina nítjándu leið. Tvö hundruð þeirra komu úr Eyjum sem er merkilegt í ljósi þess að aðeins bjuggu um 500 manns á Heimaey á þessum tíma.

Föruneytið fór svo með Páli í rútuferð um Heimaey þar sem ættaróðulin voru skoðuð, sem voru sum hver farin undir hraun.

„Þau skoðuðu staðina þar sem húsin höfðu staðið, tvö höfðu farið undir hraun og stóðu á nýja hrauninu þar sem hús langömmu þeirra og langaafa höfðu verið áður en þau fluttu út til Utah,“ segir Páll.

Hópur trúboða kom sérstaklega til Vestmannaeyja frá Reykjavík til að vera viðstaddir afhjúpun skjaldarins. Þeir sungu sálma bæði á íslensku og ensku.

„Þetta er algjörlega einstakt. Þeir höfðu greinilega kynnt sér alla þessa sögu. Það var ungur strákur sem var að sýna þeim listir sínar í spröngunni. Þá höfðu þeir vitað allt um það. Einn vissi það til dæmis að einn langafabróðir hans hafði hrapað við eggjatöku í Vestmannaeyjum, einhvern tímann á nítjándu öld. Þetta fólk vissi svo mikið að maður bara gapti,“ segir Páll.

Ríkisstjórinn með íslensku ræturnar á hreinu

Hann segir kynni sín af embættismönnunum, nefnilega Spencer Cox ríkisstjóra Utah og Mike McKell öldungardeildarþingmanni ríkisþings Utah, hafa verið góð. Ríkisstjórinn sé alþýðlegur og skemmtilegur maður.

„Mér fannst svo merkilegt að heyra hversu vel meðvitaður ríkisstjórinn var um íslenskan bakgrunn fólksins í Spænskum forki, eins og Halldór Laxness kallaði það, bæinn Spanish Fork í Utah,“ segir Páll.

„Sonur þingmannsins er svo einn af þessum trúboðum í þessum kór sem myndin er af,“ segir hann en þingmaðurinn er jafnframt heiðurskonsúll Íslands í Utah.

Það kom Páli skemmtilega á óvart hve meðvitaður mormónarnir voru um íslenskan uppruna sinn.

„Ég hélt að Íslendingar væru sér á parti í þessu en þetta sló allt út sem maður þekkir. Það var svo vel heima um alla þessa sögu. Hvaða fólk þetta var, hvaðan það kom og sínar eigin tengingar og rætur,“ segir Páll Magnússon, forseti bæjarstjórnar Vestmannaeyjarbæjar.