„Ég er verndari réttarríkisins,“ segir Jón Steinar: Spyr hvort ráðherra sé að „beygja sig“ undir gagnrýni Hólmfríður Gísladóttir skrifar 10. mars 2021 17:49 „Ég hef jafn mikla skömm á líkamlegum afbrotum á þessu sviði sem öðrum og jafnvel meiri en flestir aðrir Íslendingar.“ Vísir/vilhelm „Þetta er allt saman bull og vitleysa og byggt á einhverjum misskilningi,“ sagði Jón Steinar Gunnlaugsson, lögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari, í samtali við Reykjavík síðdegis í dag. Tilefnið var gagnrýni sem kom fram í gær, eftir að greint var frá því að dómsmálaráðherra hefði ráðið Jón Steinar til að gera tillögur um það skoða úrbætur í meðferð sakamála, þá sérstaklega leiðir til að stytta málsmeðferðartíma. Meðal þeirra sem hafa gagnrýnt ákvörðun ráðherra eru Kvenréttindafélag Íslands og Stígamót. „Þetta er byggt á þeim misskilningi að það heldur því fram að þegar ég hef barist fyrir því að mannréttindaregla, ein þýðingarmesta í réttarkerfinu, um að sakaðir menn skuli teljast saklausir þar til sekt þeirra sannast… Ég hef sagt að þessi regla gildir um alla brotaflokka og líka um kynferðisbrot. En það er eins og sumt fólk vilji ekki samþykkja það. Og ef að það er rétt þá hlýtur það að vilja að mönnum sé refsað, þeim sem eru sakaðir um kynferðisbrot, án þess að þau sannist á þá. Ég er mjög hlynntur því að allir þeir sem brjóta af sér í kynferðisbrotum, sem og öllum öðrum brotum, verði sóttir til ábyrgðar fyrir það og refsað lögum samkvæmt. En ég felst ekki á það að það sé heimilt að refsa mönnum í ósönnuðum brotum. Þetta er nú einfaldleikinn í því sem ég hef sagt. Svo er þetta mistúlkað, rangtúlkað og afflutt á þann hátt að ég sé einhver sérstakur verndari ofbeldismanna á þessu sviði. Ég hef bara aldrei vitað aðra eins vitleysu. Ég er verndari réttarríkisins. Og ég berst fyrir því að reglur þess gildi þar sem þær eiga við. Það er allt og sumt,“ sagði Jón Steinar. „Það er auðvitað kristilegur boðskapur“ Hann sagðist aldrei hafa sagt að fórnarlömb kynferðisbrota ættu að fyrirgefa gerendum. „Nei, það hef ég aldrei sagt. Að þeir eigi að fyrirgefa? Ég hef bara bent á það að þegar menn hafa verið dæmdir eins og var nú í þeim tilfellum sem þarna komu upp, hafa verið dæmdir og hafa tekið út sína refsingu, þá er það auðvitað eðlilegt að þeir sem hafa orðið fyrir brotunum að þeir auðvitað búa við einhvers konar óvildarhug til viðkomandi brotamanns og það er auðvitað margsannað að þeir sem það gera að þeir mundu líkna sjálfum sér best með því að fyrirgefa brotamönnunum. Þeir eiga tveggja kosta völ, annað hvort þann kost að halda áfram að hata hann til æviloka kannski eða eitthvað svoleiðis, eða að fyrirgefa honum brotið. Og það er ekki fyrir hann gert heldur fyrir þá sjálfa. Og það er auðvitað kristilegur boðskapur, hann er í Biblíunni og hann er víða.“ Jón Steinar sagði aðeins hafa bent á að menn gerðu sjálfum sér gott með því að reyna að finna það í sálu sinni að fyrirgefa. Hann var þá spurður hvort það væri ekki eðli þessara mála að orð stæði gegn orði. „Segjum að það sér rétt og hvert er þá svarið við því? Að halda málunum áfram og dæma menn án þess að sakir þeirra sannist? Menn verða að rífa sig upp úr þessum vitleysishugsunum. Þeir sem rannska afbrot, þeir auðvitað huga að því hvort hægt sé að sanna afbrotin. Þeir leita að vitnum og taka skýrslur og ef að niðurstaða þeirra er sú að það sé ekki hægt að koma fram áfellisdómi fyrir rétti þá er það auðavitað þeirra verkskylda að fella málið niður í staðinn fyrir að vera að reka þau kannski með alls konar útgjöldum og tíma í mörg ár í gegnum réttarkerfið vitandi það allan tímann að það var ekki hægt að koma fram áfellisdóm. Og menn verða… Ég skil það mjög vel að fórnarlömb kynferðisafbrota séu mjög sárir gagnvart brotamanni þegar brot hefur verið framið, auðvitað skil ég það vel. En það má ekki, og það verða menn að skilja, að það má ekki og getur ekki samkvæmt stjórnarskrá okkar, mannréttindasáttmálanum sem við erum aðilar að og öllum þeim reglum sem við eigum að virða í réttarkerfinu, það má ekki leiða til þess að mönnum sé refsað og þeir dæmdir án þess að sök þeirra sannist. Þá eru miklu alvarlegri brot framin. Heldur en þau sem þeir hafa verið sakaðir um. Og ég hef verið varðmaður fyirr þetta og tekið út gjöld í því vegna þess að það er búið að snúa útúr þessum skoðunum mínum á þann veg að ég sé eitthvað að verja afbrotamenn. Guð minn almáttugur, það geri ég aldrei. Ég hef jafn mikla skömm á líkamlegum afbrotum á þessu sviði sem öðrum og jafnvel meiri en flestir aðrir Íslendingar.“ Kannast ekki við að eiga bara að fjalla um efnahagsbrot Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra svaraði Vísi „Nei“, þegar hún var spurð að því í gær hvort störf Jóns Steinars fyrir ráðuneytið myndu snúast að kynferðisbrotum eða heimilisofbeldisbrotum. Spurður um þessi svör ráðherra, sem voru endurtekin í Harmageddon, hváði lögmaðurinn. „Það hefur ekkert verið talað um það við mig. Menn geta lesið bara þetta erindisbréf. Efnahagsbrot? Það er kannski að hún sé að beygja sig undan einhverri ómálefnalegri gagnrýni sem hún fær. Af hverju er fólk að ráðast á hana útaf því að ég sé að athuga einhverja styttingu á meðferðartíma í kynferðisbrotum... Það er ekki talað um nein kynferðisbrot í þessu. Það gildir bara um öll brot. Það er vandamál sem hefur verið hér uppi og meira að segja veldur því nú stundum að refsingar eru mildaðar af því að það hefur tekið svo langan tíma að klára málin. Þá eru menn dæmdir til vægari refsingar en ella. Og verkefnið sem mér hefur verið fengið tekur til allra brotaflokka,“ sagði Jón Steinar. Hann sagði störf sín rétt að hefjast en margar ástæður væru fyrir því að mál tefðust í kerfinu. Spurður að því hvort hann vildi segja eitthvað við gagnrýnendur sína sagðist hann myndu fá birta grein í Fréttablaðinu á morgun þar sem hann skoraði á tvær þingkonur að mæta sér á opnum fundi. Dómsmál Kynferðisofbeldi Dómstólar Reykjavík síðdegis Mest lesið „Faðir minn stakk rýtingi í bakið á mér“ Innlent Kona sem sagðist vera Madeleine McCann handtekin Erlent Sagði upp eftir tíðindi dagsins og segir fleiri uppsagnarbréf á leiðinni Innlent Festist í fjöru á höfuðborgarsvæðinu Innlent Segir ekkert til í ásökunum KÍ um flokkadrætti Innlent Fer fram á stjórnsýsluúttekt á aðdraganda lokunarinnar Innlent Ákvörðun tekin án samráðs við nokkurn nema MS og Bændasamtökin Innlent Samþykktu að breyta skráningu svo þiggja megi styrki Innlent „Flokkur fólksins virðist hafa látið plata sig algjörlega“ Innlent Segir Selenskí hugrakkan leiðtoga Erlent Fleiri fréttir Velta barna á veðmálasíðum fimmfaldast milli ára Veðmál barna og verslunarmiðstöð í Vogum Búðarhnuplari í efri byggðum reyndist vera eftirlýstur Segir málefnasamninginn ófjármagnað orðagjálfur Ákvörðun tekin án samráðs við nokkurn nema MS og Bændasamtökin Vilja skýrslu frá ráðherra um lokun flugbrautar Segir ekkert til í ásökunum KÍ um flokkadrætti Tíu ára stelpa frá Vík í úrslitum í Eurovision barna í Danmörku Samþykktu að breyta skráningu svo þiggja megi styrki Fer fram á stjórnsýsluúttekt á aðdraganda lokunarinnar Stjórnsýsluúttekt á lokun flugbrautarinnar og endurgreiðsla styrkja Skora á fulltrúa sveitarfélaganna að greina frá sinni afstöðu „Faðir minn stakk rýtingi í bakið á mér“ Festist í fjöru á höfuðborgarsvæðinu Vilja byggja 30 þúsund fermetra verslunarkjarna Sagði upp eftir tíðindi dagsins og segir fleiri uppsagnarbréf á leiðinni „Flokkur fólksins virðist hafa látið plata sig algjörlega“ Sellur Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks hafi komið í veg fyrir að samningar næðust Kennarar gengu út og nýr borgarstjórnarmeirihluti Nýr borgarstjóri studdi tillögu sáttasemjara Fyrrverandi þingmenn fá ekki sendiherrastöður „Óhjákvæmilega mikil sorg og vanlíðan“ þegar svona mál komi upp Svona skipta oddvitarnir stólunum Voru búin að segja að þeim hugnaðist ekki tillaga Ástráðs Stefán útvarpsstjóri vandar Mogganum ekki kveðjurnar Henti byssunni upp á þak um hábjartan dag „Þetta eru mikil vonbrigði fyrir okkur“ Skilur vel reiðina sem blossi upp Útganga kennara kom formanninum í opna skjöldu Gátu ekki lent í þoku í Osló því flugmenn eru enn í þjálfun á Airbus Sjá meira
Tilefnið var gagnrýni sem kom fram í gær, eftir að greint var frá því að dómsmálaráðherra hefði ráðið Jón Steinar til að gera tillögur um það skoða úrbætur í meðferð sakamála, þá sérstaklega leiðir til að stytta málsmeðferðartíma. Meðal þeirra sem hafa gagnrýnt ákvörðun ráðherra eru Kvenréttindafélag Íslands og Stígamót. „Þetta er byggt á þeim misskilningi að það heldur því fram að þegar ég hef barist fyrir því að mannréttindaregla, ein þýðingarmesta í réttarkerfinu, um að sakaðir menn skuli teljast saklausir þar til sekt þeirra sannast… Ég hef sagt að þessi regla gildir um alla brotaflokka og líka um kynferðisbrot. En það er eins og sumt fólk vilji ekki samþykkja það. Og ef að það er rétt þá hlýtur það að vilja að mönnum sé refsað, þeim sem eru sakaðir um kynferðisbrot, án þess að þau sannist á þá. Ég er mjög hlynntur því að allir þeir sem brjóta af sér í kynferðisbrotum, sem og öllum öðrum brotum, verði sóttir til ábyrgðar fyrir það og refsað lögum samkvæmt. En ég felst ekki á það að það sé heimilt að refsa mönnum í ósönnuðum brotum. Þetta er nú einfaldleikinn í því sem ég hef sagt. Svo er þetta mistúlkað, rangtúlkað og afflutt á þann hátt að ég sé einhver sérstakur verndari ofbeldismanna á þessu sviði. Ég hef bara aldrei vitað aðra eins vitleysu. Ég er verndari réttarríkisins. Og ég berst fyrir því að reglur þess gildi þar sem þær eiga við. Það er allt og sumt,“ sagði Jón Steinar. „Það er auðvitað kristilegur boðskapur“ Hann sagðist aldrei hafa sagt að fórnarlömb kynferðisbrota ættu að fyrirgefa gerendum. „Nei, það hef ég aldrei sagt. Að þeir eigi að fyrirgefa? Ég hef bara bent á það að þegar menn hafa verið dæmdir eins og var nú í þeim tilfellum sem þarna komu upp, hafa verið dæmdir og hafa tekið út sína refsingu, þá er það auðvitað eðlilegt að þeir sem hafa orðið fyrir brotunum að þeir auðvitað búa við einhvers konar óvildarhug til viðkomandi brotamanns og það er auðvitað margsannað að þeir sem það gera að þeir mundu líkna sjálfum sér best með því að fyrirgefa brotamönnunum. Þeir eiga tveggja kosta völ, annað hvort þann kost að halda áfram að hata hann til æviloka kannski eða eitthvað svoleiðis, eða að fyrirgefa honum brotið. Og það er ekki fyrir hann gert heldur fyrir þá sjálfa. Og það er auðvitað kristilegur boðskapur, hann er í Biblíunni og hann er víða.“ Jón Steinar sagði aðeins hafa bent á að menn gerðu sjálfum sér gott með því að reyna að finna það í sálu sinni að fyrirgefa. Hann var þá spurður hvort það væri ekki eðli þessara mála að orð stæði gegn orði. „Segjum að það sér rétt og hvert er þá svarið við því? Að halda málunum áfram og dæma menn án þess að sakir þeirra sannist? Menn verða að rífa sig upp úr þessum vitleysishugsunum. Þeir sem rannska afbrot, þeir auðvitað huga að því hvort hægt sé að sanna afbrotin. Þeir leita að vitnum og taka skýrslur og ef að niðurstaða þeirra er sú að það sé ekki hægt að koma fram áfellisdómi fyrir rétti þá er það auðavitað þeirra verkskylda að fella málið niður í staðinn fyrir að vera að reka þau kannski með alls konar útgjöldum og tíma í mörg ár í gegnum réttarkerfið vitandi það allan tímann að það var ekki hægt að koma fram áfellisdóm. Og menn verða… Ég skil það mjög vel að fórnarlömb kynferðisafbrota séu mjög sárir gagnvart brotamanni þegar brot hefur verið framið, auðvitað skil ég það vel. En það má ekki, og það verða menn að skilja, að það má ekki og getur ekki samkvæmt stjórnarskrá okkar, mannréttindasáttmálanum sem við erum aðilar að og öllum þeim reglum sem við eigum að virða í réttarkerfinu, það má ekki leiða til þess að mönnum sé refsað og þeir dæmdir án þess að sök þeirra sannist. Þá eru miklu alvarlegri brot framin. Heldur en þau sem þeir hafa verið sakaðir um. Og ég hef verið varðmaður fyirr þetta og tekið út gjöld í því vegna þess að það er búið að snúa útúr þessum skoðunum mínum á þann veg að ég sé eitthvað að verja afbrotamenn. Guð minn almáttugur, það geri ég aldrei. Ég hef jafn mikla skömm á líkamlegum afbrotum á þessu sviði sem öðrum og jafnvel meiri en flestir aðrir Íslendingar.“ Kannast ekki við að eiga bara að fjalla um efnahagsbrot Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra svaraði Vísi „Nei“, þegar hún var spurð að því í gær hvort störf Jóns Steinars fyrir ráðuneytið myndu snúast að kynferðisbrotum eða heimilisofbeldisbrotum. Spurður um þessi svör ráðherra, sem voru endurtekin í Harmageddon, hváði lögmaðurinn. „Það hefur ekkert verið talað um það við mig. Menn geta lesið bara þetta erindisbréf. Efnahagsbrot? Það er kannski að hún sé að beygja sig undan einhverri ómálefnalegri gagnrýni sem hún fær. Af hverju er fólk að ráðast á hana útaf því að ég sé að athuga einhverja styttingu á meðferðartíma í kynferðisbrotum... Það er ekki talað um nein kynferðisbrot í þessu. Það gildir bara um öll brot. Það er vandamál sem hefur verið hér uppi og meira að segja veldur því nú stundum að refsingar eru mildaðar af því að það hefur tekið svo langan tíma að klára málin. Þá eru menn dæmdir til vægari refsingar en ella. Og verkefnið sem mér hefur verið fengið tekur til allra brotaflokka,“ sagði Jón Steinar. Hann sagði störf sín rétt að hefjast en margar ástæður væru fyrir því að mál tefðust í kerfinu. Spurður að því hvort hann vildi segja eitthvað við gagnrýnendur sína sagðist hann myndu fá birta grein í Fréttablaðinu á morgun þar sem hann skoraði á tvær þingkonur að mæta sér á opnum fundi.
Dómsmál Kynferðisofbeldi Dómstólar Reykjavík síðdegis Mest lesið „Faðir minn stakk rýtingi í bakið á mér“ Innlent Kona sem sagðist vera Madeleine McCann handtekin Erlent Sagði upp eftir tíðindi dagsins og segir fleiri uppsagnarbréf á leiðinni Innlent Festist í fjöru á höfuðborgarsvæðinu Innlent Segir ekkert til í ásökunum KÍ um flokkadrætti Innlent Fer fram á stjórnsýsluúttekt á aðdraganda lokunarinnar Innlent Ákvörðun tekin án samráðs við nokkurn nema MS og Bændasamtökin Innlent Samþykktu að breyta skráningu svo þiggja megi styrki Innlent „Flokkur fólksins virðist hafa látið plata sig algjörlega“ Innlent Segir Selenskí hugrakkan leiðtoga Erlent Fleiri fréttir Velta barna á veðmálasíðum fimmfaldast milli ára Veðmál barna og verslunarmiðstöð í Vogum Búðarhnuplari í efri byggðum reyndist vera eftirlýstur Segir málefnasamninginn ófjármagnað orðagjálfur Ákvörðun tekin án samráðs við nokkurn nema MS og Bændasamtökin Vilja skýrslu frá ráðherra um lokun flugbrautar Segir ekkert til í ásökunum KÍ um flokkadrætti Tíu ára stelpa frá Vík í úrslitum í Eurovision barna í Danmörku Samþykktu að breyta skráningu svo þiggja megi styrki Fer fram á stjórnsýsluúttekt á aðdraganda lokunarinnar Stjórnsýsluúttekt á lokun flugbrautarinnar og endurgreiðsla styrkja Skora á fulltrúa sveitarfélaganna að greina frá sinni afstöðu „Faðir minn stakk rýtingi í bakið á mér“ Festist í fjöru á höfuðborgarsvæðinu Vilja byggja 30 þúsund fermetra verslunarkjarna Sagði upp eftir tíðindi dagsins og segir fleiri uppsagnarbréf á leiðinni „Flokkur fólksins virðist hafa látið plata sig algjörlega“ Sellur Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks hafi komið í veg fyrir að samningar næðust Kennarar gengu út og nýr borgarstjórnarmeirihluti Nýr borgarstjóri studdi tillögu sáttasemjara Fyrrverandi þingmenn fá ekki sendiherrastöður „Óhjákvæmilega mikil sorg og vanlíðan“ þegar svona mál komi upp Svona skipta oddvitarnir stólunum Voru búin að segja að þeim hugnaðist ekki tillaga Ástráðs Stefán útvarpsstjóri vandar Mogganum ekki kveðjurnar Henti byssunni upp á þak um hábjartan dag „Þetta eru mikil vonbrigði fyrir okkur“ Skilur vel reiðina sem blossi upp Útganga kennara kom formanninum í opna skjöldu Gátu ekki lent í þoku í Osló því flugmenn eru enn í þjálfun á Airbus Sjá meira