Allt upp á nýtt í Stím-málinu

Aðalmeðferð í Stím-málinu mun þurfa að fara aftur fram í Héraðsdómi Reykjavíkur. Hæstiréttur kvað upp dóm sinn þess efnis í dag. Ástæðan er vanhæfi Sigríðar Hjaltested, eins þriggja dómara í málinu í héraði, en fyrrverandi eiginmaður hennar kom við sögu í gögnum málsins. Vék hún úr öðru máli af keimlíkum ástæðum í nóvember síðastliðnum.

Í Stím-málinu voru þeir Lárus Welding, fyrrverandi forstjóri Glitnis, Jóhannes Baldursson, fyrrverandi framkvæmdastjóri markaðsviðskipta Glitnis, og Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, fyrrverandi forstjóri Sögu Capital, ákærðir og dæmdir fyrir lánveitingar Glitnis til hlutabréfakaupa í Glitni og FL Group.

Hlaut Lárus fimm ára fangelsisdóm, Jóhannes tveggja ára dóm og Þorvaldur Lúðvík átján mánuði í fangelsi en þeir áfrýjuðu allir dómi héraðsdóms til Hæstaréttar þar sem þar fara fram á, eins og áður segir, ómerkingu vegna meints vanhæfis.

Aðalmeðferðin í héraði var afar umfangsmikil þar sem tæplega fimmtíu vitni gáfu skýrslu fyrir dómi. Stóð aðalmeðferðin yfir í tæpar tvær vikur.

Áfrýjunarkostnaður fyrir Hæstarétti lendir á íslenska ríkinu þar með talinn málsvarnarlaun, 1240 þúsund á hvern verjanda.

Fann fyrrverandi í gögnum málsins

Forsaga málsins er sú að í nóvember síðastliðnum lýsti Sigríður Hjaltested sig vanhæfa til að dæma í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis þar sem hún hefði komist að því að í gögnum málsins væri að finna gögn sem tengdust fyrrverandi eiginmanni hennar og barnsföður en hann starfaði hjá Glitni.

Þá upplýsti Sigríður jafnframt að hann hefði stöðu sakbornings sem væri til meðferðar hjá Héraðssaksóknara vegna starfa hans hjá Glitni. Því taldi hún, með hliðsjón af þessum tengslum og aðstæðum, að draga mætti óhlutdrægni hennar í efa og vék hún því sæti í markaðsmisnotkunarmálinu.

Það er mat verjenda að svipaðar aðstæður hafi verið uppi þegar Sigríður dæmi í Stím-málinu, einn þriggja dómara. Hvorki saksóknari né verjendur vissu af tengslunum. Þannig hafi nafn barnsföður hennar verið að finna í gögnum Stím-málsins og þegar dómur í málinu féll hafi maðurinn verið með stöðu sakbornings í þremur málum hjá sérstökum saksóknara sem síðar voru felld niður.

Töldu verjendur að Sigríður hefði sökum þessara tengsla verið vanhæf til að dæma í Stím-málinu.

Ekki sami saksóknari

Munnlegur málflutningur í málinu fór fram í Hæstarétti í síðustu viku. Þar sagði Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari að vissulega væri ekki mikið sem bæri á milli málanna. Ákæruvaldið teldi engu að síður að munur væri þarna á þar sem ekki væri sami saksóknari sem héldi á Stím-málinu og markaðsmisnotkunarmálunum tveimur og svo þeim málum sem við kæmu barnsföður dómarans.

Þannig hefði Hólmsteinn Gauti Sigurðsson ákært í Stím-málinu en Björn Þorvaldsson í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis. Hann hefði jafnframt haft mál fyrrverandi eiginmanns Sigríðar á sinni könnu en að því er fram kom í máli saksóknarans tók hann við þeim af Hólmsteini Gauta sumarið 2015. Í þessu samhengi skipti máli það sem stæði í lögum um sérstakan saksóknara og sjálfstæði saksóknara hjá embættinu sem hefðu getað ákært án samráðs við aðra saksóknara.

Því væri munur á málunum þegar kæmi að því að meta hæfi dómarans í Stím-málinu annars vegar og markaðsmisnotkunarmálinu hins vegar þar sem sami saksóknari hélt á málum barnsföðurins og ákærði í síðarnefnda málinu sem Sigríður sagði sig frá.

Umfangsmikið mál

Óttar Pálsson, verjandi Lárusar Welding, gaf lítið fyrir þessi rök vararíkissaksóknara. Hann sagði að sú staðreynd ein og sér að fyrrverandi eiginmaður Sigríðar hefði haft stöðu sakborningar við aðalmeðferð Stím-málsins hefði verið til þess falla að draga með réttu í efa óhlutdrægni dómarans.

Verjandi Lárusar sagði umbjóðanda sinn ekki fullyrða neitt um að þetta hefði í raun haft áhrif á niðurstöðuna. Hins vegar snerist málið um ásýnd og traust dómstólanna en ekki tæknileg atriði varðandi sjálfstæði saksóknara hjá embætti sérstaks saksóknara, endi væri ekki vikið að neinu slíku í greinargerð héraðsdómarans vegna málsins.

Allt bendir til þess að Hæstiréttur hafi fallist á sjónarmið verjenda í málinu og það fari aftur til meðferðar í héraðsdómi. Sigríður kom inn í málið fyrir aðalmeðferð og mun því þurfa að endurtaka hana í heild sinni.

Á fimmta tug vitna gaf skýrslu við aðalmeðferð málsins sem tók tæpar tvær vikur í héraðsdómi. Málsvarnarlaun sakborninga í héraði námu um fjörutíu milljónum króna. Þá er ónefndur allur sá kostnaður sem fellur á íslenska ríkið vegna launa starfsmanna dómstóla og ákæruvaldsins.