Skjátími eða skjátími? Mathieu Grettir Skúlason skrifar 8. október 2026 09:32 Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Börn og uppeldi Skóla- og menntamál Mest lesið Halldór 31.10.26 Halldór Sundlaugin er ekki vandamálið Unnur Helga Óttarsdóttir Skoðun Burt með bölvað ofstækið Hjörtur Magni Jóhannsson Skoðun Viðskiptaráð og Láki jarðálfur Andri Snær Magnason Skoðun Til hamingju, Runólfur! Ragnar Freyr Ingvarsson Skoðun Það er ekki nóg að hækka róminn Þorgrímur Sigmundsson Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun Til hvers ætlum við að virkja? Andrés Kristjánsson Skoðun Skoðun Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Óðinn heldur fyrir heila augað Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar Skoðun Samstaða um Suðurnesin sem drifkraft vaxtar skrifar Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar Skoðun Sundlaugin er ekki vandamálið Unnur Helga Óttarsdóttir skrifar Skoðun Það er ekki nóg að hækka róminn Þorgrímur Sigmundsson skrifar Skoðun Má manneskja skipta um trú — og halda lífi? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Tilkoma gervigreindar – kötturinn í Undralandi? Ólafur Aron Sveinsson skrifar Skoðun Veistu hvaða netvíti á að varast? Vilhjálmur Alvar Þórarinsson skrifar Skoðun Borgarnesréttlætið – saga úr umferðinni Guðmundur H Guðjónsson skrifar Skoðun Viðskiptaráð og Láki jarðálfur Andri Snær Magnason skrifar Skoðun Fertugt félag sem ætlar ekki að setjast í helgan stein Guðrún Barbara Tryggvadóttir skrifar Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Skoðun Um fóbíu og hatur á Íslam Sverrir Agnarsson skrifar Skoðun Gerast enn kraftaverk á Íslandi? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Viðey – perla í dvala Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Er öryggi barna sökkvandi skip? Alfa Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Brjóstaskimun enn mikilvæg? Anna Kristín Höskuldsdóttir,Helga Tryggvadóttir,Inga Reynisdóttir,Ólöf Kristjana Bjarnadóttir,Þórður Tryggvason skrifar Skoðun Það sem allir vilja hafa – en enginn vill sjá S. Hjörtur Guðjónsson skrifar Skoðun Burt með bölvað ofstækið Hjörtur Magni Jóhannsson skrifar Skoðun Tíu ár af skattfrjálsri ráðstöfun Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Farsælt ferðalag fólks og villts fisks Ingvi Örn Þorsteinsson skrifar Skoðun Til hamingju, Runólfur! Ragnar Freyr Ingvarsson skrifar Skoðun Heilsugæslan miðaldra Hildur Svavarsdóttir skrifar Skoðun Afföll í laxeldi Kristján Ingimarsson skrifar Skoðun Peptíð og íþróttir Birgir Sverrisson skrifar Skoðun Stórsókn eða stór orð? Álfhildur Leifsdóttir,Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Skógrækt er þjóðaröryggismál Auður Elva Kjartansdóttir skrifar Sjá meira
Góð stærðfræðikennsla byggir á mörgu. Börn þurfa að skilja hugtök, sjá samhengi, ræða lausnir og læra að beita stærðfræðilegri hugsun. En þau þurfa líka að æfa sig. Reikna, gera mistök, fá endurgjöf og reyna aftur þar til færnin sem áður krafðist mikillar fyrirhafnar verður auðveld. Þar liggur ein af stóru áskorunum stærðfræðikennslunnar. Börn læra á mismunandi hraða. Eitt barn þarf tíu dæmi til að ná tökum á ákveðinni færni, annað þrjátíu og það þriðja enn meiri æfingu. Á sama tíma þarf kennarinn að halda utan um heilan bekk, greina hverjir hafa náð tökum á efninu, hverjir þurfa meiri þjálfun og hverjir eru tilbúnir að halda áfram. Þetta er einmitt dæmi um verkefni þar sem tæknin getur verið einstaklega öflugt verkfæri. Vel hannað stafrænt námsefni getur gefið nemanda tafarlausa endurgjöf, aðlagað verkefni að stöðu hans og tryggt að hann fái þá æfingu sem hann þarf. Á sama tíma getur það gefið kennaranum upplýsingar um stöðu nemenda og skapað meira svigrúm fyrir það sem kennarinn gerir best: að útskýra, ræða, greina misskilning og hjálpa börnum að öðlast raunverulegan skilning. Hvað segja PISA-gögnin? Þegar rætt er um stafræna tækni í námi er yfirleitt stokkið sitt í hvora öfgana; tækni eða ekki tækni. Því er gagnlegt að skoða hvað gögnin segja. Í PISA skoðaði OECD meðal annars sambandið á milli þess tíma sem 15 ára nemendur sögðust nota stafræn tæki í skólanum til náms og árangurs þeirra í stærðfræði. Meðaltal OECD-ríkjanna var eftirfarandi: Mynstrið er athyglisvert. Nemendur sem nýttu stafræn tæki til náms í hófi stóðu að jafnaði betur í stærðfræði en nemendur sem notuðu þau ekkert. Við mjög mikla notkun dalaði árangurinn hins vegar. Þetta eru fylgnigögn. Þau segja okkur því ekki að ákveðinn fjöldi klukkustunda við stafrænt nám valdi ákveðnum námsárangri. OECD hefur hins vegar bent á að niðurstöðurnar samræmist því að hófleg notkun geti tengst betri árangri en ofnotkun og röng notkun lakari árangri. Það er mikilvægur greinarmunur. Tíminn segir ekki hvað gerðist Tvö börn geta bæði hafa varið þrjátíu mínútum fyrir framan skjá en fengið gjörólíka reynslu. Annað getur hafa hoppað á milli myndbanda og skilaboða. Hitt getur hafa leyst stærðfræðiverkefni sem laga sig að getu þess, fengið endurgjöf eftir hvert svar og æft nákvæmlega þá færni sem það þurfti að styrkja. Mælieiningin „30 mínútna skjátími“ greinir ekki þar á milli. Notum styrkleika hvers verkfæris Bók hefur sína styrkleika. Blýantur og blað hafa sína. Samtal við kennara hefur sína. Kubbar og önnur áþreifanleg hjálpargögn geta gert óhlutbundna stærðfræði sýnilega og skiljanlega. Stafræn tækni hefur líka eigin styrkleika. Hún getur farið yfir hundruð svara án tafar. Hún getur brugðist strax við því sem nemandinn gerir. Hún getur boðið tveimur börnum í sama bekk upp á ólíka þjálfun á sama tíma. Hún getur safnað upplýsingum sem gera kennaranum kleift að sjá mynstur sem erfitt væri að greina með öðrum hætti. Góð stærðfræðikennsla snýst um að nýta þessa ólíku styrkleika saman. Þess vegna er áhugaverðasta spurningin ekki hversu margar mínútur af kennsludeginum fara fram á skjá. Spurningin er hvað við náðum að gera á þessum mínútum. Markmiðið er betra stærðfræðinám. Verkfærin eigum við að velja út frá því. Höfundur er stjórnarmaður Menntatæknisamtaka Norðurlandanna.
Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir Skoðun
Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun
Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun
Skoðun Hvar endar ráðaleysið? Þegar sveitarfélögin eru komin í gildru skammtímaniðurskurðar Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar
Skoðun Hneykslan og hræsni: Hvers vegna sum hatursorðræða er ásættanleg en önnur ekki Ian McDonald skrifar
Skoðun Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson skrifar
Skoðun Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar
Skoðun Brjóstaskimun enn mikilvæg? Anna Kristín Höskuldsdóttir,Helga Tryggvadóttir,Inga Reynisdóttir,Ólöf Kristjana Bjarnadóttir,Þórður Tryggvason skrifar
Hvers virði er verndarskyldan ef upplýsingagjöfin skapar hættuna? Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir Skoðun
Eru andstæðingar þjóðarmorðs í Palestínu sérlegir stuðningsmenn Hamas-samtakanna? Finnur G Olguson Skoðun
Ráðherra innviða tók af skarið: Reglugerð um vanhæfismörk við stjórn ökutækis loks gefin út Vilhjálmur Hjálmarsson Skoðun