Breyting á geðheilsu og líkamlegu þreki Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 9. ágúst 2026 22:02 Rannsóknin sýnir marktæk tengsl milli netnotkunar og geðheilsu. kristinn ingi/hÍ Marktækt samband er á milli netsamskipta og þunglyndis- og kvíðaeinkenna hjá stúlkum. Þetta eru niðurstöður nýrrar rannsóknar sem sýna einnig fram á að líkamlegt þrek hópsins fer versnandi. Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“ Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Minningarstundir vegna andlátanna Innlent Fleiri bílar á vettvangi og hraðakstur til skoðunar Innlent SÁÁ missir forstjóra og yfirlækni Innlent Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Innlent Einn fluttur á slysadeild eftir eld í Holtagörðum Innlent Öll hin látnu um og undir tvítugu Innlent Segir af og frá að hann hafi veitt stórfé í Brexit-baráttuna Innlent Hópuppsögn á sviði heilsu- og líkamsræktar Innlent „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Innlent Svekktir og reiðir stjórnendur komu saman við Ráðhúsið Innlent Fleiri fréttir Staðan hafi ekki verið betri á þessari öld Halla verður viðstödd útför Haraldar Ætli að keyra bókun 35 í gang Viðreisn tapar fylgi Sigríður Þorvaldsdóttir látin Hópuppsögn á sviði heilsu- og líkamsræktar Minningarstundir vegna andlátanna Þorgerður sinnir starfi sveitarstjóra í eitt ár Andarnefja í andarslitrunum á Djúpavogi Báðar fylkingar eyddu milljónum í samfélagsmiðlaauglýsingar Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Byrjað að leggja Borgarlínu við Nauthólsveg Svekktir og reiðir stjórnendur komu saman við Ráðhúsið Komugjald lagt á: „Þetta er auðvitað ekkert annað en skattlagning“ SÁÁ missir forstjóra og yfirlækni Norðausturland fær loks langþráðan veg Tjón vegna skemmdarverka hlaupi á milljónum Rætt við vitni að banaslysinu og eldri borgarar ósáttir með skattahækkun Fleiri bílar á vettvangi og hraðakstur til skoðunar Rún frá Veitum til Þorgerðar Katrínar Einn fluttur á slysadeild eftir eld í Holtagörðum Hlaup af þessari stærðargráðu vel þekkt í Múlakvísl Kviknaði í jeppa á Reykjanesbraut Leggja til að Evrópusambandsumsóknin verði formlega dregin til baka Segir af og frá að hann hafi veitt stórfé í Brexit-baráttuna Sakborningur í Kársnesmáli sóttur til Spánar Sinntu hávaðatilkynningum í heimahúsum „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Enn óljóst hvað verður um umsóknina Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Sjá meira
Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“
Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Minningarstundir vegna andlátanna Innlent Fleiri bílar á vettvangi og hraðakstur til skoðunar Innlent SÁÁ missir forstjóra og yfirlækni Innlent Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Innlent Einn fluttur á slysadeild eftir eld í Holtagörðum Innlent Öll hin látnu um og undir tvítugu Innlent Segir af og frá að hann hafi veitt stórfé í Brexit-baráttuna Innlent Hópuppsögn á sviði heilsu- og líkamsræktar Innlent „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Innlent Svekktir og reiðir stjórnendur komu saman við Ráðhúsið Innlent Fleiri fréttir Staðan hafi ekki verið betri á þessari öld Halla verður viðstödd útför Haraldar Ætli að keyra bókun 35 í gang Viðreisn tapar fylgi Sigríður Þorvaldsdóttir látin Hópuppsögn á sviði heilsu- og líkamsræktar Minningarstundir vegna andlátanna Þorgerður sinnir starfi sveitarstjóra í eitt ár Andarnefja í andarslitrunum á Djúpavogi Báðar fylkingar eyddu milljónum í samfélagsmiðlaauglýsingar Skúli Tómas ekki sloppinn eftir allt saman Byrjað að leggja Borgarlínu við Nauthólsveg Svekktir og reiðir stjórnendur komu saman við Ráðhúsið Komugjald lagt á: „Þetta er auðvitað ekkert annað en skattlagning“ SÁÁ missir forstjóra og yfirlækni Norðausturland fær loks langþráðan veg Tjón vegna skemmdarverka hlaupi á milljónum Rætt við vitni að banaslysinu og eldri borgarar ósáttir með skattahækkun Fleiri bílar á vettvangi og hraðakstur til skoðunar Rún frá Veitum til Þorgerðar Katrínar Einn fluttur á slysadeild eftir eld í Holtagörðum Hlaup af þessari stærðargráðu vel þekkt í Múlakvísl Kviknaði í jeppa á Reykjanesbraut Leggja til að Evrópusambandsumsóknin verði formlega dregin til baka Segir af og frá að hann hafi veitt stórfé í Brexit-baráttuna Sakborningur í Kársnesmáli sóttur til Spánar Sinntu hávaðatilkynningum í heimahúsum „Engin orð ná utan um slíkan missi“ Enn óljóst hvað verður um umsóknina Ungum Pólverja best treyst til forystu í Langanesbyggð Sjá meira