Við þurfum ekki ESB – eða hvað?

Margir segja að Ísland þurfi ekki á Evrópusambandinu að halda. Við eigum fiskimiðin, hreina orkuna, hreint vatn og einstaka náttúru. Það er rétt. Við búum í einu besta landi heims. Við höfum byggt upp öflugt velferðarsamfélag, menntakerfi, heilbrigðisþjónustu og atvinnulíf sem hefur sýnt ótrúlega aðlögunarhæfni.

En er það næg ástæða til að hafna því að skoða ný tækifæri?

Atkvæðagreiðslan í ágúst snýst ekki um að ganga í Evrópusambandið. Hún snýst um hvort við eigum að halda áfram viðræðum og fá samning á borðið.

Auðlindirnar fara ekki neitt

Ein algengasta hræðslan í umræðunni er að Ísland muni missa yfirráð yfir auðlindum sínum.

En fiskimiðin flytjast ekki úr landi.

Jarðhitinn hverfur ekki.

Vatnsorkan verður áfram íslensk.

Hreina vatnið verður áfram íslenskt.

Við eigum áfram auðlindirnar.

Raunverulega spurningin er því ekki hvort við eigum þær, heldur hvort við getum nýtt þær enn betur.

Ef við erum svona rík af auðlindum – af hverju eru vextirnir þá svona háir?

Ef auðlindir einar og sér væru lykillinn að góðum lífskjörum ætti Ísland að vera með lægstu vexti í Evrópu.

Við eigum einhver verðmætustu fiskimið heims.

Við framleiðum nær alla raforku okkar með endurnýjanlegum orkugjöfum.

Við búum yfir mikilli sérþekkingu á sviði sjávarútvegs, orku og nýsköpunar.

Samt hafa íslensk heimili og fyrirtæki um áratugi búið við hærri vexti en til dæmis Danir.

Munurinn á húsnæðisláni á Íslandi og í Danmörku getur numið tugum milljóna króna yfir lánstímann.

Auðlindir eru mikilvægar. En það er augljóst að þær duga ekki einar og sér.

Traust, stöðugleiki, gjaldmiðill, samkeppnishæfni og aðgangur að stærri mörkuðum skipta líka miklu máli.

Framtíðin byggist á hugviti

Á síðustu öld voru fiskur og orka grunnurinn að verðmætasköpun.

Á þessari öld verður samkeppnishæfni þjóða sífellt meira byggð á þekkingu, rannsóknum, nýrri tækni, skapandi greinum og alþjóðlegu samstarfi.

Þar hefur Ísland mikla styrkleika. Við seljum ekki bara fisk. Við seljum þekkingu.

Við seljum ekki bara orku. Við seljum lausnir.

Íslensk fyrirtæki hafa þróað sjávarútvegstækni, hugbúnað, heilbrigðistækni og orkuþekkingu sem vekur athygli víða um heim.

450 milljóna manna markaður er ekki ógn heldur tækifæri til að nýta og þróa þessa okkar styrkleika.

Litlar þjóðir geta haft áhrif

Sumir tala eins og litlar þjóðir hverfi inni í Evrópusambandinu.

Raunin er að; Írland, Malta og Eistland eru áfram sjálfstæð ríki með eigin menningu, tungumál og sérstöðu. Þau hafa hins vegar nýtt samstarfið til að efla hagvöxt, rannsóknir, nýsköpun og samkeppnishæfni.

Spurningin er ekki hvort Ísland sé of lítið. Spurningin er hvort við höfum sjálfstraust til að taka þátt og tryggja betur okkar hagsmuni á miklu stærri markaði.

Óttumst ekki samningaborðið

Sýnum sjálfstraust og segjum já við að sjá hvaða kjör Ísland getur náð í samningi.

Nú þegar samningsstaða okkar er tiltölulega sterka er skynsamlegt að láta reyna á hvaða samning við getum fengið. Það er alltaf erfiðara að semja fyrir þann sem er í veikri stöðu.

Ef samningurinn reynist óhagstæður getur þjóðin hafnað honum.

En ef við sjáum hann aldrei munum við aldrei vita hvaða tækifæri stóðu okkur til boða.

Getur okkar góða staða orðið enn betri?

Ísland er eitt besta land í heimi. En saga Íslands hefur aldrei byggst á því að sitja kyrr og vona að framtíðin verði eins og fortíðin. Hún hefur byggst á hugrekki, nýsköpun og vilja til að kanna nýjar leiðir.

Við eigum auðlindirnar. Við eigum þekkinguna. Við eru vel menntuð, höfum verðmæta reynslu og getu sem við skulum nýta enn betur til að styrkja framtíð Íslands.

Spurningin er hvort við getum gert góða stöðu Íslands enn betri fyrir komandi kynslóðir.

Það er ekki áhætta að afla upplýsinga.

Áhættan felst í því að hafna þeim áður en við höfum séð þær.

Höfundur er viðskiptafræðingur og áhugamaður um góða framtíð Íslands.