Kæru landar - Af hverju eigum við að segja JÁ í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 5. júní 2026 20:06 Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Sigurjón Þórðarson og sannleikurinn Sigurgeir B. Kristgeirsson Skoðun Barnamorðingjar eru velkomnir til Íslands Björn B. Björnsson Skoðun Stjórnsýsla Íslands er ekki „allt of lítil“, hún er „lítil og skilvirk“ Halldór Jörgen Olesen Skoðun Er ekki kominn tími til að endurskoða áfengisgjaldið? Einar Bárðarson Skoðun Dómar sem eru ekkert annað en „one way ticket“ á Litla-Hrauni Davíð Bergmann Skoðun Hver vill borða brauðið? Jón Óskar Hinriksson Skoðun Obb obb obb Bogi minn 698.500 kr. fyrir að breyta einum litlum flugmiða Kristján Logason Skoðun Hvernig lesum við skoðanagreinar? Hilmar Kristinsson Skoðun Þegar dýravelferð víkur fyrir hagnaði Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Af hverju hunsa Samfylkingin og Vinstrið umboðsmann barna? Þórður Halldórsson Skoðun Skoðun Skoðun Bruninn á Stuðlum, skýrsla HMS Ingibjörg Einarsdóttir skrifar Skoðun Réttur barna til tvítyngis: íslenskt táknmál og íslenska Júlía Guðný Hreinsdóttir skrifar Skoðun Öruggt ferðasumar hefst með góðum brunavörnum Methúsalem Hilmarsson skrifar Skoðun Hvernig lesum við skoðanagreinar? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Stjórnsýsla Íslands er ekki „allt of lítil“, hún er „lítil og skilvirk“ Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Vatnaskil í markaðssetningu Íslands Pétur Þ. Óskarsson skrifar Skoðun Af hverju hunsa Samfylkingin og Vinstrið umboðsmann barna? Þórður Halldórsson skrifar Skoðun Dómar sem eru ekkert annað en „one way ticket“ á Litla-Hrauni Davíð Bergmann skrifar Skoðun Spyrjum við áfram nýrra spurninga? Þorsteinn Siglaugsson skrifar Skoðun Sigurjón Þórðarson og sannleikurinn Sigurgeir B. Kristgeirsson skrifar Skoðun Er ekki kominn tími til að endurskoða áfengisgjaldið? Einar Bárðarson skrifar Skoðun Þegar dýravelferð víkur fyrir hagnaði Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Hver vill borða brauðið? Jón Óskar Hinriksson skrifar Skoðun Hvað varð um planið? Pétur Óskarsson skrifar Skoðun Íslensk stjórnvöld eiga að virða Árósasamninginn Árni Finnsson,Björg Eva Erlendsdóttir skrifar Skoðun Sami hræðsluáróðurinn: EES á Íslandi 1993 og ESB í Svíþjóð 1994 Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Mannréttindi þarf ekki að endurhugsa — þau þarf að virða Alma Ýr Ingólfsdóttir skrifar Skoðun Hvalveiðar sem vopn til að berjast gegn aðild að ESB Micah Garen skrifar Skoðun Beðið eftir aðgerð þar sem kvóti er búinn Dóra Lind Pálmarsdóttir skrifar Skoðun Vandinn talaður burt Kristján Hreinsson skrifar Skoðun Stór-Ísrael Hjálmtýr Heiðdal skrifar Skoðun Barnamorðingjar eru velkomnir til Íslands Björn B. Björnsson skrifar Skoðun Hvenær verða sjóðir mikilvægari en félagsmenn? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Obb obb obb Bogi minn 698.500 kr. fyrir að breyta einum litlum flugmiða Kristján Logason skrifar Skoðun Viljum við kvótavæða sjókvíaeldið? Gunnlaugur Stefánsson skrifar Skoðun ESB eða efnahagsmálin, hvað á að vera forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar? Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Sveitarfélög sem nýta gervigreind vel gætu umbreytt þjónustu sinni Gísli Rafn Ólafsson skrifar Skoðun Vertu velkomin, Eydís! Elís Hlynur Grétarsson,Ólöf Helga Jónsdóttir,Jón Kristinn Sverrisson skrifar Skoðun Verkin tala Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Brexit og Ísland - Hvað getum við lært – og hvert eigum við að stefna? Sigurður Sigurðsson skrifar Sjá meira
Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.
Stjórnsýsla Íslands er ekki „allt of lítil“, hún er „lítil og skilvirk“ Halldór Jörgen Olesen Skoðun
Skoðun Stjórnsýsla Íslands er ekki „allt of lítil“, hún er „lítil og skilvirk“ Halldór Jörgen Olesen skrifar
Skoðun Íslensk stjórnvöld eiga að virða Árósasamninginn Árni Finnsson,Björg Eva Erlendsdóttir skrifar
Skoðun Sami hræðsluáróðurinn: EES á Íslandi 1993 og ESB í Svíþjóð 1994 Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar
Skoðun Obb obb obb Bogi minn 698.500 kr. fyrir að breyta einum litlum flugmiða Kristján Logason skrifar
Skoðun ESB eða efnahagsmálin, hvað á að vera forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar? Þórir Garðarsson skrifar
Skoðun Sveitarfélög sem nýta gervigreind vel gætu umbreytt þjónustu sinni Gísli Rafn Ólafsson skrifar
Skoðun Vertu velkomin, Eydís! Elís Hlynur Grétarsson,Ólöf Helga Jónsdóttir,Jón Kristinn Sverrisson skrifar
Skoðun Brexit og Ísland - Hvað getum við lært – og hvert eigum við að stefna? Sigurður Sigurðsson skrifar
Stjórnsýsla Íslands er ekki „allt of lítil“, hún er „lítil og skilvirk“ Halldór Jörgen Olesen Skoðun