„Ég er bara lög­fræðingurinn sem dró stutta stráið“

Hvers vegna fórstu í lögfræði?

„Ég eiginlega veit það ekki,“ svarar Jónas og hlær.

„Í raun var þetta svolítið vanhugsað. En þetta var árið 2007, tíðarandinn var bara þannig,“ segir Jónas og bætir við:

„Ég vildi að ég hefði eitthvað gáfulegra svar en ég hef það ekki.“

Jónas vissi þó strax í náminu að hann myndi ekki starfa sem lögmaður. Upplifði fjölmiðla sem besta samfélagsskólann, starfaði á Morgunblaðinu og síðar 365 miðlum með náminu en þegar hann var að vinna í ritgerðinni sinni í lögfræði fór hann að skrifa handritið að fyrri seríunni um Ráðherrann ásamt Birki Blæ Ingólfssyni og Björgu Magnúsdóttur.

Ólafur Darri Ólafsson lék ráðherrann eftirminnilega, en árið 2023 stofnuðu Jónas, Birkir Blær, Ólafur Darri og Hörður Rúnarsson kvikmyndafélagið Act4 og það er ekki aðeins fyrir verkefni félagsins sem fyrirtækið hefur vakið athygli – eða hlotið viðurkenningar erlendis og hérlendis – heldur er það svo að Act4 hefur einfaldlega gefið út þá yfirlýsingu að ráðast aldrei í kvikmyndaverkefni sem ekki eru fullfjármögnuð.

Bíddu; er það yfirhöfuð hægt í bransanum?

„Já,“ svarar Jónas.

Stutta stráið

Svo það sé tekið fram strax í upphafi þá vitum við öll hverra manna Jónas er. Því hann er sonur Ingólfs Margeirssonar, rithöfundar og blaðamanns, sem lést langt fyrir aldur fram árið 2011 og þá aðeins 62 ára.

Móðir Jónasar er Jóhanna Jónasdóttir læknir og sammæðra systir er Halla Björg Lárusdóttir, sem Jónas ólst upp með.

„Síðan á ég tvö hálfsystkini í Noregi, samfeðra,“ segir Jónas og skýrir út:

„Frá hippaárunum hans pabba í Skandinavíu, sjáðu til.“

Til viðbótar við hálfsystkinin telst kjördóttir pabba hans frá fyrra sambandi.

„Við höldum öll ótrúlega góðu sambandi því pabbi passaði mjög vel upp á systkinahópinn þótt við værum hvert frá sínu landinu.“

Jónas er giftur Eddu Hrund Hinriksdóttur, sem er ekki aðeins kunnug hestakona heldur einfaldlega af margfrægri hestafjölskyldu; dóttir Hinriks Bragasonar og Huldu Gústafsdóttur.

Dætur Jónasar og Eddu eru Góa Björk, fædd 19. nóvember 2019, og Harpa María, fædd 29. desember 2022.

Parið byrjaði saman fyrir um áratug síðan og er samhent eins og við munum fá að heyra um síðar.

En fyrst er það æskan og vegferðin sem mögulega skýrir út hvers vegna fjölmiðlamaðurinn og lögfræðingurinn leiddist út í kvikmyndagerð og starfar nú sem framkvæmdastjóri áðurnefnds kvikmyndafélags, Act4.

„Við stofnuðum þetta fjórir saman. Ólafur Darri hefur gríðarlega reynslu af störfum á kvikmyndasetti, svo hann hefur mikið séð um þá vinnu. Hörður Rúnarsson er einn reyndasti maður landsins í fjármögnun kvikmyndaverkefna svo hann ræður fjármögnunarmálum. Birkir Blær Ingólfsson er þaulreyndur handritahöfundur og verðlaunaður rithöfundur. Hann ræður því yfir þróunarsviði félagsins. Ég er bara lögfræðingurinn sem dró stutta stráið að verða framkvæmdastjórinn,“ segir Jónas og kímir.

Hrísey, Bretland, Reykjavík

Að alast upp sem sonur rithöfundar er svolítið öðruvísi æska en hjá mörgum. Því sumarhús fjölskyldunnar var í Hrísey þar sem Jónas dvaldi flest sumur.

„Pabbi skrifaði ævisögu Árna Tryggvasonar, leikara heitins og öndvegismanns í Hrísey, en Árni var mikill Hríseyingur. Hrísey endaði með að vera sumardvalarstaður okkar fjölskyldu; aðrir keyptu kannski frekar sumarbústað í Grímsnesi en mamma og pabbi keyptu hús í Hrísey,“ segir Jónas og skælbrosir.

Æskan þar og sumrin voru góð. Mikið af börnum, allir úti að leika og frelsið algjört.

„Pabbi fór með vorskipunum til Hríseyjar og skrifaði þar allt sumarið. Ég var svo heppinn að fá að fara með og mér finnst sjálfum Hríseyingar eiga mikið í mér. Ég veit svo sem ekki hvort þeir séu sama sinnis,“ segir Jónas og brosir í kambinn.

Frá Reykjavík fluttist fjölskyldan þó til Bretlands um tíma. Þá var Jónas tíu ára og mamma hans í sérnámi í heimilislækningum.

„Þetta var gríðarlega þroskandi tími. Ég var algjörlega mállaus þegar við komum en það var tekið mjög vel á móti mér í barna- og unglingaskólanum. Ég eignaðist fljótt vini þar og eftir tvo, þrjá mánuði var ég orðinn altalandi á ensku og hættur að vera bara krakkinn frá öðru landi.“

Margt var þó öðruvísi.

„Ég var klæddur í jakkaföt með slifsi og aginn var gríðarlegur. Þegar ég kom heim í Landakotsskóla var menningarsjokkið því mikið og ég viðurkenni að það tók mig tíma að aðlagast íslensku skólasamfélagi aftur,“ segir Jónas og útskýrir muninn.

„Á Íslandi er ekki agi í skólum miðað við það sem tíðkaðist í Bretlandi. Þar var líka mikil virðing borin fyrir kennurum og almenn þögn í tímum.“

Ólíkt því sem við þekkjum hér.

„Ég fór í MH, starfaði í nemendafélaginu, var í ræðuliðinu og eflaust nokkuð óþolandi menntaskólanáungi,“ segir Jónas á léttu nótunum. Greinilega uppfullur af góðum minningum frá því æviskeiði líka.

„Systir mín Halla var í MH og eflaust hefur það líka haft áhrif á að ég fór þangað,“ segir hann allt í einu hugsi.

Að læra á lífið

Jónas segir pabba sinn oft hafa nefnt að það starf sem kenni manni hvað mest sé blaða- og fréttamennskan.

Sem Jónas tekur svo sannarlega undir.

„Að vinna sem blaðamaður gefur manni í raun smá innsýn í alla kima þjóðfélagsins, þú lærir svolítið um það hvernig gangverkið í þjóðfélaginu virkar í raun.“

Tími Jónasar í fjölmiðlunum er þó sögulega mjög merkilegur. Því Jónas byrjaði á Mogganum sumarið 2009, stuttu eftir hrun.

Þegar þetta gamla og rótgróna fyrirtæki var nýbúið að fara í gegnum miklar hremmingar þar sem ekki einu sinni var hægt að greiða starfsmönnum laun, mikið var um uppsagnir, fyrirtæki og heimili fóru í þrot í þúsundum talið og búsáhaldabyltingunni var nýlokið.

„Þjóðfélagið var svolítið á þeim stað að reyna að átta sig á því hvað gerðist og síðan að reyna að átta sig á því hvað við vildum verða,“ segir Jónas þegar hann rifjar upp fjölmiðlaárin.

Jónas segist reyndar ekkert of viss um að samfélagið hafi lært nógu mikið af bankahruninu en árið 2011 dró til tíðinda í einkalífinu og þá beindust sjónirnar að öðrum og stærri málum í lífinu.

Því þetta ár dó pabbi hans.

„Pabbi fékk heilablóðfall árið 2001 og síðan aftur árið 2011,“ segir Jónas og útskýrir hvernig áratugurinn þarna á milli hefði í raun breytt ýmsu; ekki aðeins fyrir föður hans, sem nú gekk við staf og fleira, heldur einnig móður hans og þau sem aðstandendur.

Enda þekkt að lífið breytist með veikindum.

„Pabbi var samt mjög lífsfrekur má segja,“ segir Jónas og brosir.

„Hann hélt áfram að skrifa bækur, fór í sagnfræði í háskólanum, gerði útvarpsþætti og fleira. Það var töggur í þeim gamla en auðvitað breyttist dínamíkin í fjölskyldunni og á heimilinu. Við lærðum betur að halda utan um hvort annað en horfandi til baka finnst mér ég líka hafa lært það mest á fráfalli pabba hvernig fjölskyldan er í raun aðalnetið okkar í lífinu.“

Jónas talar líka um að búa vel að þeirri seiglu sem honum fannst einkenna foreldra sína og uppeldi, en ekkert síður að hann tali um auðmýkt.

„Auðmýkt er líka eitthvað sem lærist meira með aldri og þroska. Því egóið okkar er oft að blinda okkur í því að þurfa endalaust að vera að sanna eitthvað eða vera í samanburði.“

Varstu mikið þannig áður?

„Kannski meira ómeðvitað. Eins og ég held að margir séu það þegar þeir eru yngri. Maður vill standa sig vel, fá viðurkenningu og finna sitt pláss.“

Finnst þér samfélagsmiðlar hafa gert þetta verra?

„Já, örugglega að einhverju leyti. Það er svo auðvelt að fara í samanburð þegar maður sér bara einhverjar mjög slípaðar útgáfur af lífi annarra allan daginn,“ svarar Jónas.

Sem sjálfur er ekki einu sinni á Facebook svo það sé sagt.

Þjóðarsport og slúður

Það er mjög skemmtilegt að hlusta á Jónas skýra það út hvernig og hvers vegna það kom til að hann fór að skrifa handrit að Ráðherranum.

Að skrifa hundrað blaðsíðna doðrant um lögfræði var í eðli sínu frekar leiðinlegt efni. 

Og ég man að ég fann að ég einfaldlega þurfti á einhverju meira skemmtilegu að halda. 

Er alin upp við það að á heimilinu er mikil frásagnargleði.“

Jónas hafði starfsviljann, námsviljann, fannst gaman að skrifa en erfitt að sitja veturlangt við skrif á lögfræðilegum heimildum fyrir meistararitgerð.

„Við Birkir Blær og Björg fórum einhverra hluta vegna að rotta okkur saman um handrit að sjónvarpsþáttaröð, fengum hugmyndina að Ráðherranum,“ segir Jónas og bætir við:

„Þeir hjá Saga Film hringdu síðan í okkur og tilkynntu að RÚV hefði áhuga á þáttaröðinni. Sem þýddi fyrir okkur smá „Vúbbs“ móment því þarna áttuðum við okkur á því að við þyrftum þá að skrifa handritið almennilega.“

Jónas segir eðlilegt að nokkur ár líði frá því að hugmynd að handriti verði til og þar til fólk sjái afraksturinn á skjánum.

„Og þannig á það að vera. Handrit á að verða til á nokkrum árum því ef handrit er ekki nógu vel unnið verður afraksturinn aldrei jafn góður.“

Þegar Ráðherrann var frumsýndur fóru af stað alls kyns vangaveltur um að söguþráðurinn byggði á sönnum persónum og leikendum í íslenskri pólitík. Kjaftasögur og slúður komust á kreik.

„Já, þetta er svo skemmtilegt á Íslandi,“ segir Jónas en leiðréttir um leið allan misskilning um að Ráðherrann eða annað efni sem hann hefur komið að byggi á einhverjum sérstökum persónum.

„Það virðist samt ákveðið þjóðarsport hjá Íslendingum að leita alltaf að einhverjum tengingum þegar sjónvarp eða bíómyndir eru framleiddar. Meira að segja í krimmasögum reynir fólk að finna einhverjar tengingar,“ segir Jónas og hlær.

„Ráðherrann myndi ég frekar segja að byggi á samansafni af forkólfum úr íslenskri pólitík allt frá tímum Jónasar frá Hriflu til dagsins í dag.“

Þannig segir Jónas höfunda sækja innblástur í sögu og samfélag, það sé þó af og frá að handrit tengist einum einstaklingi frekar en öðrum.

„Það sama verður eflaust upp á teningnum þegar Bless bless Blesi verður sýnd því það er glæpasería fyrir sjónvarp sem gerist í hestaheiminum,“ segir Jónas og bætir því hlæjandi við að eflaust muni fólk leitast við að spyrja tengdafjölskylduna hans um málin því hann sé í raun sjálfur ekki hestamaður, það sé Edda konan hans og fjölskyldan hennar.

„En auðvitað byggir Bless bless Blesi ekki á neinum ákveðnum persónum í hestaheiminum. Sem þó er þannig heimur að það er nóg af fólki og karakterum þar til að fá innblástur og hugmyndir!“

Verkefni Act4 hafa vakið umtalsverða athygli erlendis. Þar má nefna Reykjavík Fusion sem hefur hlotið mikið lof í frönskum fjölmiðlum en hún var frumsýnd á sjónvarpsstöðinni ARTE fyrir skömmu. Bless bless Blesi verður sýnd á RÚV og hennar er einnig beðið með eftirvæntingu í hinum þýskumælandi heimi.

Verkefnið Big Brother er á lokametrunum í fjármögnun hjá bandarískri efnisveitu og nýverið hlaut verkefnið Wool, sem Act4 vinnur að, 50.000 evra styrk.

Þá var Wool einnig valin úr hópi yfir 500 framleiðslufyrirtækja til kynningar á Series Mania 2025 í Lille, einni stærstu sjónvarpshátíð heims. Á dögunum var tilkynnt um bíómynd sem ACT4 hefur í þróun með hinum virta leikstjóra, Kari Skogland, sem er einkum þekkt fyrir leikstjórn sína á seríum á borð við Handmaid’s Tale, House of Cards og fleira.

Önnur verkefni á lista Act4 eru verkefni eins og Volcano, Þokan, Yellow Submarine, teiknimyndin Stormsker sem gerð er eftir sögu Birkis Blæs í Act4 og í einu og öllu af ofangreindu er Act4 að vinna með ýmsum alþjóðlegum aðilum: Í Þýskalandi, á Spáni, í Bandaríkjunum og svo framvegis.

Því þannig gengur bransinn svolítið fyrir sig.

„Ég til dæmis er ekki alltaf með yfirsýn yfir það hvar efnið okkar er í sýningu úti í heimi því eftir framleiðslu gerum við samninga við stór dreifingarfyrirtæki sem sérhæfa sig í að semja og dreifa efni til sjónvarpsstöðva um heiminn,“ segir Jónas og útskýrir hvernig framleiðslan annars vegar og dreifing efnis hins vegar eru oft tveir ólíkir heimar og sérsvið að starfa við.

Talið berst þó að þeirri staðreynd að sú ímynd sé nokkuð viðloðandi kvikmyndageirann að hann sé nokkuð valtur í fjárhag, oft skuldum vafinn og jafnvel ætt af stað í framleiðslu án nokkurrar tryggingar um að fólk eða fyrirtæki fái greitt fyrir sitt framlag.

„Þetta er of algengt,“ viðurkennir Jónas.

„Þessi geiri er of oft eins og einhver kúrekabransi en við félagarnir vorum heppnir og lærðum mikið af því að starfa hjá öðrum félögum áður en við stofnuðum Act4. Frá upphafi hefur það því verið prinsipp hjá okkur í Act4 að fjármagna alltaf til fulls verkefni áður en framleiðsla hefst og sýna það í verki að allir reikningar til okkar eru greiddir.“

Eins og Hollywood

Það er auðvitað ekki hægt að lista upp allt það sem er í gangi hjá Act4 eða hefur drifið á daga Jónasar.

Þó er skemmtilegt að segja frá því að í fyrra giftu Jónas og Edda sig.

Á meðan þau voru í tökum á Bless bless, Blesa.

„Edda sá um hestana og í raun allt sem þeim tengist í seríunni og við vorum því má segja allt sumarið í fyrra í Skagafirði og á Hólum í Hjaltadal þar sem tökur fóru fram.“

Dæturnar voru með í för og sumarið því ekkert ólíkt æskusumrum Jónasar í Hrísey forðum daga. Þar sem pabbinn vann við skriftir, mamman hjálpaði til og sonurinn naut frelsisins í leik og starfi með öðrum börnum.

„Þetta var æðislegur tími. Að vera umvafinn sögunni, leikurunum, hestunum og öllu fagfólkinu. Morðið í Bless bless Blesa er í raun morð á hesti og auðvitað er serían í heild sinni frekar ýkt innsýn í íslenska hestamennsku,“ segir Jónas og bætir við:

„Hugmyndina fékk ég þegar rándýr hestur sem tengdamamma hafði verið að rækta dó. Það er því borðleggjandi að samsæriskenningarnar verða eflaust allsráðandi þegar serían kemst til sýningar.

Hið rétta er að hestaheimurinn eins og hann leggur sig er uppfullur af alls kyns Agöthu Christie-týpum og í raun með ólíkindum að ekki hafi verið framleitt sjónvarps- eða kvikmyndaefni fyrr sem byggir á hestaheiminum.“

Enda hagsmunir þar oft miklir, íslenski hesturinn seldur dýrum dómi til útlanda og svo mætti lengi telja.

Jónas heldur oft lofræðu um einstaka fólk í fjölskyldunni, vinahópnum og í faginu. Talar um hversu vel Edda stóð sig í umsjóninni með hestunum við tökurnar, stuðninginn frá tengdafjölskyldunni, hversu góðir (bestir) vinnufélagarnir eru og hversu heppnir þeir hafa verið hjá ACT4 að ráða til sín fagfólk.

Nöfn eru nefnd og sögum fleygt fram. Þó er ekki svigrúm til að nefna allt hér. Það sem mestu máli skiptir er þó að Bless bless Blesa megum við eiga von á að sjá á skjá RÚV á næsta ári og um þessar mundir er fyrirtækið að hefja tökur á seríunni Big Brother.

Sem er líka glæpasaga.

„Ólafur Darri leiðir þetta verkefni en þessi glæpasería byggir á sögu Skúla Sigurðssonar, Stóri bróðir,“ segir Jónas og útskýrir að verkefnið hafi í raun komið til vegna þess að mamma hans hafi heillast af bókinni.

„Mamma hringdi í mig og sagði söguna af álitlegu verkefni. Ég er auðvitað svo vel upp alinn að hlýða mömmu.“

Jónas segir framtíðarsýn eigenda Act4 skýra: Að framleiða efni sem er jafngott og gæðaefni frá Hollywood.

En hvað með lífið utan vinnu?

Því ekki er lífið bara vinna. Eða hvað?

Jónas segist búa vel að því hversu samhent þau Edda séu. Og auðheyrt að hann telji sig heppinn með kvonfangið; ekki einu sinni hestamaður sjálfur.

„Það var frændi minn sem leiddi okkur saman og ég verð honum ævinlega þakklátur. Myndi lýsa okkur sem ólíkum karakterum sem eigum gott skap saman. Hún er róleg og mun yfirvegaðri en ég, sem er gott því hún heldur mér niðri á jörðinni.“

Með tvær litlar dætur á heimilinu fylgir því auðvitað að stundum þarf að púsla dögunum og dagskránni saman.

„Við eigum ótrúlega gott bakland, fjölskyldan er samheldin og þótt vinnan mín sé stundum óhefðbundin má líka benda á að Edda er úr sveit og þekkir ekkert annað en það sem fólk í sveitum veit: Það skiptir ekki máli hvaða dagur er, það þarf alltaf að gefa og moka.“

Jónas segir líf og starf kvikmyndagerðarfólksins líka oft hefðbundnara en fólk kannski telur.

„Það eru tarnir og langar viðverur sem fylgja því að vera í tökum. En tökur eru aðeins fáa daga á ári. Hinar vikurnar er vinnan nokkuð hefðbundin dagvinna.“

Áhugamálin utan vinnu eru síðan ýmiss konar.

„Mér finnst ofboðslega gaman að elda mat, við erum dugleg að ferðast út í heim, fara á veitingastaði, á tónleika, í fjallgöngur og mér finnst gaman að veiða,“ segir Jónas og bætir við:

„Mér finnst gaman að flestu því sem snemm-miðaldra karlmenn hafa áhuga á.“

Þó ekki golfið. Að minnsta kosti ekki enn sem komið er.

„Ég myndi samt eiginlega lýsa þessu þannig að við Edda vinnum bæði við það sem okkur finnst skemmtilegast. Vinnan verður fyrir vikið aðaláhugamálið og þess vegna finnst okkur báðum lífið svo skemmtilegt nákvæmlega eins og það er. Önnur áhugamál eru síðan bara bónus.“