For­eldra­hús lokar 1. maí! Viljum við það?

Foreldrar með börn í vímuefnavanda eiga að geta leitað strax eftir aðstoð. Það er ekki valkvætt verkefni stjórnvalda, heldur er það skylda þeirra að tryggja að slík úrræði séu til staðar og aðgengileg þegar mest á reynir.

Sú staða er nú uppi að Foreldrahús, eitt mikilvægasta úrræði landsins fyrir þessar fjölskyldur, stendur frammi fyrir lokun 1. maí vegna fjárskorts.

Í áratugi hefur Foreldrahús gegnt lykilhlutverki. Frá árinu 1986 hefur starfsemin byggst á einu markmiði: að styðja og efla foreldra barna í vímuefnavanda og áhættuhegðun.

Umfangið talar sínu máli.

Á síðasta ári leituðu 586 ólögráða einstaklingar og 1.213 foreldrar til Foreldrahúss. Veitt voru 3.891 viðtöl, þar af 3.190 án endurgjalds, auk 326 símtala við foreldra eftir kl. 16 — einnig án kostnaðar.

Þetta er raunveruleg hjálp, ekki bara loforð.

Rekstarkostnaður er um 74 milljónir króna á ári og framlag ríkisins sem var um 30 milljónir hefur verið fellt niður. Ef ekkert verður að gert mun Foreldrahús loka.

Afleiðingarnar verða alvarlegar.

Það þarf að segja þetta skýrt:

Það er í raun ekkert hægt að benda foreldrum á annað úrræði sem er jafnt sértækt og aðgengilegt og Foreldrahús.

Ef þessi starfsemi hverfur myndast tómarúm sem enginn annað úrræði fyllir of eftir standa foreldrar og börn án stuðnings sem eru stödd á þeim tímapunkti þegar mest er þörfin.

En jafnvel á meðan starfsemin er til staðar er annað vandamál sem ekki má líta fram hjá. Hluti þjónustunnar er greiddur af foreldrum. Það þýðir að ekki öll börn hafa jafnan aðgang að þeirri aðstoð sem þau þurfa, einfaldlega vegna efnahags foreldra þeirra.

Slíkt samræmist illa meginreglum Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, þar sem kveðið er á um jafnan rétt barna til verndar og aðstoðar, óháð aðstæðum þeirra.

Aðgengi að nauðsynlegri aðstoð má ekki ráðast af greiðslugetu. Þess vegna þarf að tryggja stöðugt opinbert fjármagn svo þjónustan sé aðgengileg öllum.

Sveitarfélög bera einnig ábyrgð. Þau eiga að tryggja þjónustu fyrir börn og fjölskyldur á fyrstu stigum vanda — einmitt þar sem Foreldrahús hefur sannað gildi sitt. Það þarf þjónustusamninga við öll sveitarfélög á landinu ekki bara þau á höfuðborgarsvæðinu.

Talið er að um 7% barna í 10. bekk séu í vímuefnaneyslu. Sú tala nær aðeins til eins árgangs og gefur ekki heildarmynd. Þörfin er ekki að minnka — hún er að aukast.

Þetta er spurning um forgangsröðun.

Hvort samfélagið ætlar að standa með fjölskyldum eða bara snúa sér undan. Eða taka ábyrgð og geta litið stolt til baka og sagt við gerðum það sem rétt var. Foreldrahúsið byggir á áratuga reynslu sem má ekki glatast með sérhæfðu starfsfólki sem sinnir fjölskyldum með börn í vímuefnavanda.

Foreldrahúsið hefur gildi fyrir þjóðfélagið, það hefur staðið vaktina í gegnum árin, það opnaði á þeim forsendum að vilja hjálpa fjölskyldum til betra lífs og það hefur aldrei misst sjónar á þeim markmiðum Foreldrahúsið hefur unnið farsælt starf og það er margbúið að sanna virði sitt og það er lífsnauðsynlegt að halda því opnu fyrir börnin okkar svo þau komist í hjálpina.

Stjórnvöld og sveitarfélög verða að bregðast við áður en það er of seint.

Setja þarf Foreldrahús á föst fjárframlög og tryggja áframhaldandi starfsemi.

Það á enginn foreldri að standa bjargarlaust frammi fyrir vímuefnavanda barns síns.

Tíminn er að renna út.

Höfundur er varaformaður Samtaka aðstandana og fíknisjúkra.