„Ég kann ekki að meta það þegar ég er sökuð um ó­sannindi eða blekkingar“

Lætin voru í liðnum Óundirbúnar fyrirspurnir og hélt hann svo áfram inn í dagskrárliðinn Fundarstjórn forseta.

Villandi nálgun ríkisstjórnarinnar í Evrópusambandsmálinu

Sigmundur Davíð vildi í óundirbúnum fyrirspurnum ræða um komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort vert væri að halda áfram aðildarviðræðum eða ekki.

„Það hafa ýmsir reynt að benda hæstv. ríkisstjórn á það, og öðrum áður um alllangt skeið, að Ísland er ekki umsóknarríki um aðild að Evrópusambandinu. Það hefur ekki verið það frá því að umsóknin var dregin til baka árið 2015. Nú síðast hafa Bændasamtökin dregið það fram hversu villandi nálgun ríkisstjórnarinnar á Evrópusambandsmálið er með spurningunni um að halda áfram viðræðum verandi ekki umsóknarríki,“ sagði Sigmundur Davíð.

Hann hélt því fram að ríkisstjórn og forsætisráðherra hefðu reynt að komast fram hjá þessu með því að tala um að umsóknin væri enn þá gjaldgeng eða „valid“, eins og menn segja á útlensku.

„Landskjörstjórn hefur dregið það fram að þetta sé ekki gjaldgeng spurning hið minnsta eins og ríkisstjórnin leggur upp með. Stjórnmálafræðingurinn Viktor Orri Valgarðsson benti á það nýverið að hér væri aðeins um að ræða heimild til að halda áfram viðræðum sem hófust 2010, það er það sem ríkisstjórnin er að biðja um, og það gæti leitt til mikilla vandræða um áratugaskeið ef farið yrði fram hjá því, það gæti leitt til deilna í áratugi.“

Fólk sakað um blekkingar og að hafa eitthvað misjafnt í pokahorninu

Sigmundur vildi því spyrja Kristrúnu: „Telur hann að hægt sé að byggja á fyrri umsókninni, gömlu umsókninni og grunni hennar, því sem búið var að fallast á? Annars eru þetta bara blekkingar. 

Hefur ríkisstjórnin, eða einhverjir hæstvirtir ráðherrar, leitað svara hjá Evrópusambandinu um það hvort hægt sé að gera þetta með þeim hætti að halda áfram viðræðunum þar sem þær voru komnar og byggja á grunni umsóknarinnar og því sem búið var að ganga frá þá?“

Kristrún sagði umsóknina á sínum tíma hafa verið samþykkta á Alþingi Íslendinga.

„Hér kom fólk sér ekki saman í þessum sal um að draga hana til baka. Það er reyndar ekki aðalatriði þessa máls. Mér finnst merkilegt í þessari umræðu að við getum ekki bara leyft okkur að vera ósammála um það hvort við eigum að ganga inn í Evrópusambandið eða ekki, að við þurfum að vera ósammála um formið á öllu og fólk sé sakað um blekkingar og einhverja aðra vegferð.“

Gott að utanríkismálanefnd taki málið til skoðunar

Kristrún sagðist bera virðingu fyrir því að Sigmundur Davíð hefði ekki áhuga á Evrópusambandinu. Það er bara gott og vel. En spurningin hefði ekki verið orðuð með þessum hætti í þingsályktunartillögu ef það væri ekki fótur fyrir því og skoðun ríkisstjórnarinnar og meiri hlutans að þetta snerist um að halda viðræðunum áfram.

„Það segir sig sjálft að það er augljóslega útgangspunkturinn, enda hefur það verið staðfest víða annars staðar að umsóknin er gild. En í staðinn fyrir að ræða efni máls, í staðinn fyrir að ræða um hvort fólk vilji ganga inn í Evrópusambandið eða ekki, þá snýst allt um einhverja umræðu um hvort eitthvað sem einhver sagði í Evrópu sé mark á takandi eða ekki.“

Sigmundur sat órór undir þessari ræðu Kristrúnar, sem sagðist þeirrar skoðunar að það bæri að hlusta á það sem embættismenn og forsvarsmenn Evrópusambandsins hafa sagt, að umsóknin sé enn þá gild, enda kom fólk sér aldrei saman í þessum sal um að draga hana til baka.

„En ég vil líka segja að mér finnst ekki gott að umræðan sé þar, í aðdraganda þessarar atkvæðagreiðslu, að fólk leggi mismunandi skilning í spurninguna.“

Því telur Kristrún það gott að utanríkismálanefnd taki málið til skoðunar, finni orðalag sem fólk getur verið sammála um vegna þess að þetta snýst fyrst og fremst um það að við erum að fara í viðræður við Evrópusambandið.

Því að ella er þetta blekkingarleikur

Sigmundur Davíð sagði Kristrúnu ekki vilja ræða formið sem væri nýlunda hjá Samfylkingunni. En þetta er spurning um meira en það.

„Þetta er spurning um innihaldið og niðurstöðuna. Ég get skilið það ef Evrópusambandið getur vel hugsað sér að halda áfram þar sem frá var horfið á þeim grunni sem búið var að fallast á þá. En af hverju ætti ríkisstjórn Íslands að vilja það? Jú, það gæti vissulega þurft að fallast á ýmislegt fleira. Eins og Bændasamtökin benda á þá hefur regluverk Evrópusambandsins aukist um 58 prósent frá því að horfið var frá viðræðunum á sínum tíma.“

Sigmundur Davíð spurði hvort Kristrún treysti virkilega uppleggi Össurar Skarphéðinssonar og Jóhönnu Sigurðardóttur í þessu máli og vilji hún halda áfram með þá umsókn? „Því að ella er þetta blekkingarleikur, ekki umræða um formið heldur sönnun þess að ríkisstjórnin sé að reyna að blekkja fólk áfram. Vill hæstvirtur forsætisráðherra halda áfram með gömlu umsóknina á þeim grunni sem var samþykktur þá eða er þetta ný umsókn?“

Kristrún kann ekki að meta uppleggið

Hér var farið að hitna verulega í kolum og svo virtist sem Kristrúnu væri raunverulega brugðið undan orðum Sigmundar.

„Ég þoli það alveg að fólk sé ósammála mér í pólitík. Ég kann ekki að meta það þegar ég er sökuð um ósannindi eða blekkingar. Ég verð bara að segja alveg eins og er að ég er ekki hrifin af þessu nýmæli í íslenskri pólitík að það snúist allt um að það sé verið að plata og blekkja og ég veit ekki hvað og hvað.”

Kristrún sagði að Sigmundur Davíð gæti alveg keyrt hart í sig efnislega.

„En ég kann ekki að meta þetta upplegg. Að því sögðu vil ég segja: Það lá alveg fyrir við framlagningu þessarar þingsályktunartillögu að það myndi þurfa og það verða skilgreind samningsmarkmið. Það liggur alveg fyrir að þessi ríkisstjórn er …“

Þarna greip Sigmundur Davíð fram í og Þórunn forseti bað um hljóð fyrir ræðumann. Þá gall í Sigmundi Davíð að hann vildi að ræðumaður svaraði spurningum sínum.

„Enn og aftur, frú forseti, að við getum leyft okkur að ræða þessi mál málefnalega, skynsamlega, án uppþots, án framíkalla, eins og alvarleiki sé raunverulega að baki, af því að þetta er alvarlegt mál sem krefst íhugunar,“ sagði Kristrún og henni var augsýnilega brugðið.

Bjöllukonsert og framíköll

Enn greip Sigmundur Davíð fram í og erfitt var að nema það sem Kristrún sagði, en saman við mál hennar blandaðist bjölluhljómur forseta og samtal þeirra Sigmundar Davíðs og Þórunnar Sveinbjarnardóttur:

„Það verða skilgreind samningsmarkmið í þessu máli. (Forseti hringir.) Fólk er meðvitað um það (SDG: Eftir atkvæðagreiðslu?) að heimurinn hefur breyst frá því að við lögðum af stað í síðustu ríkisstjórn. Þetta er ekki sama ríkisstjórn og fór síðast í þessa vegferð. Árið er ekki 2010. (Forseti hringir.) Það er nýtt fólk komið í brúna, það eru nýjar aðstæður í Evrópusambandinu og þetta verður unnið vel og örugglega inni í utanríkismálanefnd (Forseti hringir.) og ég treysti því að það verði unnið vel saman að þessum málum.

(Forseti (ÞSv): Forseti verður að biðja hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllunum.)

(SDG: Ég bið ráðherra um að svara.)

(Forseti (ÞSv): Forseti biður hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllum úr sal. )

(SDG: Og ráðherrar.)

(Forseti (ÞSv): Forseti biður hv. þingmenn um að stilla sig í framíköllum úr sal og sýna því starfi sem hér fer fram þá virðingu sem því ber.)

(SDG: Og ráðherrar.)