Einn mánuður af átökum: Börn gjalda mest fyrir stríðið í Mið-Austurlöndum Tótla I. Sæmundsdóttir skrifar 28. mars 2026 08:00 Fyrirsagnir um hækkandi olíuverð og óróa á fjármálamarkaði hafa verið ríkjandi í heimspressunni síðustu vikur, á kostnað fréttaflutnings um þau sem raunverulega gjalda mest fyrir átökin í Mið-Austurlöndum - börnin okkar. Nú þegar einn mánuður er liðinn frá því árásir hófust á Íran og átök brutust út í Líbanon hafa þúsundir fjölskyldna misst heimili sín, öryggi, og lífsafkomu, og börn hafa tapað bernskunni. Áhrifanna gætir langt út fyrir átakasvæðin. Barnaheill – Save the Children starfa í 109 löndum, og við finnum fyrir þeim ótta sem börn um allan heim búa nú við - líka þar sem átökin eru ekki áþreifanleg. Börn eru hrædd og kvíðin, og mörg óttast að stríð geti brotist út í þeirra nánasta umhverfi. Skólar breytast í neyðarskýli og leikvellir í vöruhús Í Líbanon hefur ein milljón manna misst heimili sín. Fjölskyldur, sem hafa flúið átökin og leita skjóls í neyðarskýlum, reyna hvað þær geta til að skapa eðlilegt heimilislíf við óeðlilegar aðstæður. Börn halda dauðahaldi í leikföng, skólatöskur og gæludýr sér til huggunar, nú þegar veröld þeirra hefur verið snúið á hvolf. Skólar sem ætlaðir eru til mennta börn hýsa nú fjölskyldur sem eru á flótta, og leikvellir og íþróttamannvirki hafa breyst í vöruhús og dreifingarstöðvar fyrir hjálpargögn. Ekkert barn ætti að þurfa upplifa slíkar hörmungar. Frá því árásir á Íran hófust þann 28. febrúar, hafa rúmlega fjórar milljónir manna misst heimili sín, þar og í nágrannalöndunum. Hundruð barna hafa látið lífið. Fjölskyldur þeirra, hvort sem er í Íran, Líbanon eða Ísrael, syrgja það sem aldrei verður, syrgja framtíð barna sem engan þátt áttu í þessu stríði en guldu fyrir það með lífi sínu. Afleiðingar þessara átaka mun gæta löngu eftir að sprengjurnar hætta að falla. Eyðileggingin mun vara árum saman. En kostnaðurinn við þetta stríð er ekki bundinn við Mið-Austurlönd. Hjálpargögn föst í Persaflóa og lífsbjargandi verkefnum stefnt í hættu Eldflauga- og drónaárásir hafa eyðilagt orkuinnviði og lokað flutningsleiðum um Persaflóa, þar á meðal Hormússund, þar sem um það bil fimmtungur af olíu- og gasbirgðum heimsins fer um. Skipaleiðum hefur verið breytt, og flutningskostnaður fer stigvaxandi. Þetta veldur verðaukningu á matvælum, eldsneyti og birgðaflutningi um allan heim. Fyrir margar fjölskyldur getur slík verðhækkun á lífsnauðsynjum ógnað getu þeirra til að lifa af. Afleiðingarnar hafa þegar haft áhrif á starf mannúðarsamtaka. Tafir á flutningi hjálpargagna frá Barnaheillum – Save the Children stefna í hættu lífsbjargandi verkefnum sem styðja hundruð þúsunda barna í löndum eins og Súdan, Jemen og Afganistan. Við getum gert svo miklu betur. Stöðvum stríðið strax! Ekkert barn ætti að vera skotmark í stríði. Leiðtogar heimsins verða að bregðast tafarlaust við. Þeir verða að finna leiðir að friði. Allir aðilar átakanna verða að fara að alþjóðlegum mannúðarlögum. Árásum á skóla, sjúkrahús og hjálparstarfsmenn verður að linna, og leyfa verður að fjálsan flutning á hjálpargögnum. Börn eiga ekki að gjalda fyrir stríð sem þau eiga enga aðild að. Ekkert barn ætti að alast upp á flótta frá heimili sínu, að kennslustofum sé breytt í neyðarskýli, eða leikvellinum í vöruhús fyrir hjálpargögn. Þetta er samt daglegur veruleiki milljóna barna í Mið-Austurlöndum. Það verður að stöðva þetta stríð strax og tryggja framtíð barnanna okkar. Höfundur er framkvæmdastjóri Barnaheilla – Save the Children á Íslandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Tótla I. Sæmundsdóttir Mest lesið Margt getur gerst á 18 mánuðum Ragna Sigurðardóttir Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun Það er líka dýrt að bíða Guðmundur Haukur Jakobsson Skoðun Hver á að ákveða hvaða áhættu við megum taka? Steinar Thors Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir Skoðun Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir Skoðun Múlaþing ber ábyrgð Magnús Guðmundsson Skoðun Skráum hjartastuðtækin því hver mínúta skiptir máli! Alma D. Möller Skoðun Skoðun Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvað myndi ég ráðleggja átján ára ungmenni í dag? Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Þegar netöryggi verður samfélagsöryggi Margrét V. Helgadóttir skrifar Skoðun Skráum hjartastuðtækin því hver mínúta skiptir máli! Alma D. Möller skrifar Skoðun Er gervigreind til góðs eða bara á blaði? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Hver á að halda í hönd þeirra sem greinast með Alzheimer ? Ásta Kristín Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Múlaþing ber ábyrgð Magnús Guðmundsson skrifar Skoðun Aldrei fullmótaður Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar Skoðun Hver ákveður hvort heyrnarlaus sjúklingur þarf túlk? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir skrifar Skoðun Hver á að fá tímann sem gervigreindin sparar? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Hver á að ákveða hvaða áhættu við megum taka? Steinar Thors skrifar Skoðun Margt getur gerst á 18 mánuðum Ragna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Það er líka dýrt að bíða Guðmundur Haukur Jakobsson skrifar Skoðun Mennskan í umróti felst í vönduðum vinnubrögðum Berglind Björk Hreinsdóttir skrifar Skoðun Ríkisstjórnin þarf að leggjast alfarið gegn olíuleit á Drekasvæðinu Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar Skoðun Stækkum og styrkjum sérsveitina Sólrún H. Guðmundsdóttir Proppé skrifar Skoðun Í Singapúr dugði eitt orð Margrét Reynisdóttir skrifar Skoðun Drónar: vinur eða óvinur? Sunna Gunnars Marteinsdóttir skrifar Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir skrifar Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson skrifar Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz skrifar Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Réttindabarátta og réttindagæsla í 50 ár Halldór Gunnarsson skrifar Skoðun Hvenær mun Alþingi setja þegna sína í forgrunn? Sunna Arnardóttir skrifar Skoðun Hugmynd skapar atvinnu Elinóra Inga Sigurðardóttir skrifar Skoðun Af hverju verður allt að eins þyngra í skammdeginu? Guðjón Ágústsson skrifar Skoðun Gæði hjúkrunarheimila eru mælikvarði á velmegun Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Trump og Pútín gegn Úkraínu Arnór Sigurjónsson skrifar Skoðun Hver á skömmina? Sigurveig Hjaltested Þórhallsdóttir skrifar Sjá meira
Fyrirsagnir um hækkandi olíuverð og óróa á fjármálamarkaði hafa verið ríkjandi í heimspressunni síðustu vikur, á kostnað fréttaflutnings um þau sem raunverulega gjalda mest fyrir átökin í Mið-Austurlöndum - börnin okkar. Nú þegar einn mánuður er liðinn frá því árásir hófust á Íran og átök brutust út í Líbanon hafa þúsundir fjölskyldna misst heimili sín, öryggi, og lífsafkomu, og börn hafa tapað bernskunni. Áhrifanna gætir langt út fyrir átakasvæðin. Barnaheill – Save the Children starfa í 109 löndum, og við finnum fyrir þeim ótta sem börn um allan heim búa nú við - líka þar sem átökin eru ekki áþreifanleg. Börn eru hrædd og kvíðin, og mörg óttast að stríð geti brotist út í þeirra nánasta umhverfi. Skólar breytast í neyðarskýli og leikvellir í vöruhús Í Líbanon hefur ein milljón manna misst heimili sín. Fjölskyldur, sem hafa flúið átökin og leita skjóls í neyðarskýlum, reyna hvað þær geta til að skapa eðlilegt heimilislíf við óeðlilegar aðstæður. Börn halda dauðahaldi í leikföng, skólatöskur og gæludýr sér til huggunar, nú þegar veröld þeirra hefur verið snúið á hvolf. Skólar sem ætlaðir eru til mennta börn hýsa nú fjölskyldur sem eru á flótta, og leikvellir og íþróttamannvirki hafa breyst í vöruhús og dreifingarstöðvar fyrir hjálpargögn. Ekkert barn ætti að þurfa upplifa slíkar hörmungar. Frá því árásir á Íran hófust þann 28. febrúar, hafa rúmlega fjórar milljónir manna misst heimili sín, þar og í nágrannalöndunum. Hundruð barna hafa látið lífið. Fjölskyldur þeirra, hvort sem er í Íran, Líbanon eða Ísrael, syrgja það sem aldrei verður, syrgja framtíð barna sem engan þátt áttu í þessu stríði en guldu fyrir það með lífi sínu. Afleiðingar þessara átaka mun gæta löngu eftir að sprengjurnar hætta að falla. Eyðileggingin mun vara árum saman. En kostnaðurinn við þetta stríð er ekki bundinn við Mið-Austurlönd. Hjálpargögn föst í Persaflóa og lífsbjargandi verkefnum stefnt í hættu Eldflauga- og drónaárásir hafa eyðilagt orkuinnviði og lokað flutningsleiðum um Persaflóa, þar á meðal Hormússund, þar sem um það bil fimmtungur af olíu- og gasbirgðum heimsins fer um. Skipaleiðum hefur verið breytt, og flutningskostnaður fer stigvaxandi. Þetta veldur verðaukningu á matvælum, eldsneyti og birgðaflutningi um allan heim. Fyrir margar fjölskyldur getur slík verðhækkun á lífsnauðsynjum ógnað getu þeirra til að lifa af. Afleiðingarnar hafa þegar haft áhrif á starf mannúðarsamtaka. Tafir á flutningi hjálpargagna frá Barnaheillum – Save the Children stefna í hættu lífsbjargandi verkefnum sem styðja hundruð þúsunda barna í löndum eins og Súdan, Jemen og Afganistan. Við getum gert svo miklu betur. Stöðvum stríðið strax! Ekkert barn ætti að vera skotmark í stríði. Leiðtogar heimsins verða að bregðast tafarlaust við. Þeir verða að finna leiðir að friði. Allir aðilar átakanna verða að fara að alþjóðlegum mannúðarlögum. Árásum á skóla, sjúkrahús og hjálparstarfsmenn verður að linna, og leyfa verður að fjálsan flutning á hjálpargögnum. Börn eiga ekki að gjalda fyrir stríð sem þau eiga enga aðild að. Ekkert barn ætti að alast upp á flótta frá heimili sínu, að kennslustofum sé breytt í neyðarskýli, eða leikvellinum í vöruhús fyrir hjálpargögn. Þetta er samt daglegur veruleiki milljóna barna í Mið-Austurlöndum. Það verður að stöðva þetta stríð strax og tryggja framtíð barnanna okkar. Höfundur er framkvæmdastjóri Barnaheilla – Save the Children á Íslandi.
ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun
Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun
Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun
Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir Skoðun
Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir Skoðun
Skoðun Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir skrifar
Skoðun Hver ákveður hvort heyrnarlaus sjúklingur þarf túlk? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir skrifar
Skoðun Ríkisstjórnin þarf að leggjast alfarið gegn olíuleit á Drekasvæðinu Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar
Skoðun ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir skrifar
Skoðun Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson skrifar
Skoðun Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz skrifar
ÍSGEM: Erum við virkilega að fá minni næringu úr matnum okkar? Eydís Ylfa Erlendsdóttir ,Guðrún Nanna Egilsdóttir Skoðun
Hversu stór þarf vandinn að vera til að fá hjálp? Thelma Hilmarsdóttir,Saga Ólafsdóttir Arnholtz Skoðun
Er sunnanverðum Vestfjörðum ætlað að lifa — eða bara að vera til á kortinu? Sverrir Fannberg Júlíusson Skoðun
Nikótínpúðar og rafrettur – endurbætt löggjöf í þágu barna og ungmenna María Heimisdóttir Skoðun
Að njóta menningar og læra af henni – hvað er uppbyggileg réttvísi? Kristín Skjaldardóttir ,Þóra Sigfríður Einarsdóttir Skoðun