„Eins og við séum að fara ansi mörg ár aftur í tímann“

Inni í karlahvelinu eða Inside the Manosphere er ný heimildarmynd þar sem Louis Theroux ræðir við vinsæla karlkyns áhrifavalda sem tilheyra öfgafyllstu hlutum karlahvelsins og ala á róttækri karlmennsku og kvenfjandsamlegum viðhorfum. Myndin hefur vakið mikið umtal.

Þar er varpað ljósi á hvernig áhrifavaldar stíla inn á óöryggi karlmanna og nýta sér það til að selja aðgang að Onlyfans síðum, fyrirlestrum um hvernig eigi að vera alvöru karlmaður og misjöfnum fjármálaráðum.

Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir, verkefnastjóri ofbeldis- og kynheilbrigðismála hjá Barnaheil segir karlahvelið einnig innan landsteinanna.

„Já alveg klárlega. Það eru auðvitað engin landamæri þegar það kemur að netinu og okkar ungmenni verða svo sannarlega fyrir áhrifum. Það er alveg klárt mál. Það þarf kannski bara einn eða tveir strákar í hverjum hópi að vera fylgja þessu til að hafa áhrif í allan hópinn.

Hún segir þetta þó ekki vera nýtt af nálinni. 

„Starfsfólk sem vinnur með börnum og unglingum fór að taka eftir áberandi breytingu fyrir tveimur til þremur árum síðan. Það varð allt í einu svakalega mikil aukning í kvenfyrirlitningu og hroka og á sama tíma ótrúlega mikil aukning í útlitsdýrkun hjá strákum og afturhvarf í jafnréttismálum.“

Flestum finnist karlahvelið asnalegt

Flestum ungmennum finnist umræddir áhrifavaldar einstaklega asnalegir að hennar mati. Hún tekur fram að flest ungmenni vilji ekki uppfylla þær væningar sem þau finna fyrir á samfélagsmiðlum samkvæmt ungmennaþingum Barnaheilla.

„Þá hefur okkur brugðið að skoða niðurstöðurnar vegna þess að þar er til dæmis talað um að stelpur eigi að vera undirgefnar. Þær eiga að vera tilbúnar til að setja þarfir stráka ofar sínum eigin. Þær eiga að fara aftur í eldhúsið á meðan að þeir eigi að græða rosalega mikla peninga, vera rosalega stæltir, vel vaxnir og vera tilbúnir að splæsa endalaust. Það er eins og við séum að fara ansi mörg ár aftur í tímann.“

Hún segir það bitna illa á drengjum að eltast við óraunhæfar ímyndir og óheilbrigða staðla í miðluðu efni. Drengjum finnist þetta ekki endilega eftirsóknarvert en finna fyrir þrýstingi.

„Þeir eru að eltast við eitthvað sem er ekki raunverulegt. Í rauninni er þetta dæmi sem er sett upp til að mistakast. Þetta eykur auðvitað pressuna á þá. Við erum að sjá að útlitsdýrkun er komin út í öfgar. Þetta hefur neikvæð áhrif á öll kynin.“

Aukin kvenfyrirlitning

Valgeir Þór Jakobsson, formaður Samtaka félagsmiðstöðva eða Samfés, segir hóp drengja koma öðruvísi fram við kvenkynsstarfsfólk en karlkyns.

„Neikvætt efni hefur miklu meiri áhrif á athygli okkar en jákvætt og það er bara partur af þessu. Börn og ungmenni eru áhrifagjörn fyrir upplýsingum og ég ítreka hvað það er mikilvægt að eiga samræður við þau.“

Kolbrún segist einnig kannast við það að drengir komi fram af minni virðingu við konur en karla. 

„Því miður þá sjáum við aukna kvenfyrirlitingu í garð kvenkyns starfsfólks. Við sjáum það líka í samskiptum kynjanna. Við erum að sjá meiri niðurlægingu í kynferðisbrotum. Bara eins og konur séu minna virði. Það er verið að meiða þær á grófari hátt en áður. Það er meiri fyrirlitning. Því miður.“

Hvað geta foreldrar sem hafa áhyggjur af því að börnin sín séu að horfa á þetta efni gert?

„Foreldrar eru mjög miklar fyrirmyndir. Það skiptir máli hvernig við erum að tala heima. Það skiptir líka máli að tala við börnin okkar. Leggja niður símann og gefa sér tíma í að spjalla. Það krefst hugrekkis til að taka spjallið og fá barnið til að rýna inn á við. Hvað er það sem raunverulega skiptir máli?“