Fengu hvorugt varan­legar undan­þágur

Tvö ríki hafa óskað eftir varanlegum undanþágum frá yfirstjórn Evrópusambandsins á sjávarútvegsmálum innan þess. Malta og Noregur. Bæði fengu neitun. Þess í stað fékk Malta einungis sértaka aðlögun, eins og Evrópusambandið kallar hana en hérlendir Evrópusambandssinnar hafa frekar viljað að kalla sérlausn, sem breytti engu um það að valdið fór til sambandsins. Norðmenn fengu tímabundna aðlögun í minna en fjögur ár áður en valdið hefði farið til Evrópusambandsins.

Farið var þannig fram á að Noregur myndi áfram stjórna veiðum á norskum hafsvæðum norðan 62. gráðu norðlægrar breiddar og að allar fiskveiðiauðlindir í norsku efnahagslögunni yrðu áfram tryggðar Norðmönnum. Krafan var meðal annars byggð á því að sjávarafurðir væru mikilvæg útflutningsvara fyrir Noreg og að sjávarútvegur skipti afgerandi máli fyrir bæði búsetu og atvinnulíf við strendur landsins auk þess sem Norðmönnum hefði tekizt vel til við stjórnun fiskveiða sinna.

Færð voru enn fremur fram þau rök að norðan 62. breiddargráðu deildi Noregur ekki fiskistofnum með Evrópusambandinu. Niðurstaðan varð engu að síður sú, sem fyrr segir, að Norðmenn fengu í engu varanlegar undanþágur. Norskir ráðamenn settu einnig fram ýmsar tillögur um millileiðir, eins og þá að tilteknar ákvarðanir yrðu áfram í norskum höndum, en allt fyrir ekki. Þá skipti engu að ljóst væri að sjávarútvegur myndi hafa úrslitaáhrif á það hvort Noregur gengi í sambandið.

Hafnað var enn fremur þeirri kröfu að Noregur færi áfram með samningsvaldið varðandi deilistofna gagnvart Rússlandi. Fyrir vikið er ef til vill ekki að furða að Norðmenn hafi hafnað inngöngu í Evrópusambandið og enn fremur að fleiri hafi verið andvígir því en hlynnir að ganga í sambandið samkvæmt niðurstöðum allra skoðanakannana sem birtar hafa verið í Noregi undanfarin rúm 20 ár þó sjávarútvegur sé alls ekki eina ástæðan fyrir andstöðunni í röðum þeirra við að ganga þar inn.

Margoft hefur komið fram í máli forystumanna innan Evrópusambandsins að varanlegar undanþágur frá yfirstjórn þess séu ekki á boðstólum. Það áréttaði einnig Heather Grabbe, sérfræðingur hjá Brugel-hugveitunni í Brussel, í samtali við Ríkisútvarpið 6. marz síðastliðinn. Valdið fer til sambandsins. Fram kemur skýrt í gögnum Evrópusambandsins að hægt sé í undantekningartilfellum að semja um það hvernig og hvenær ríki fara undir yfirstjórn þess. En ekki hvort.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherzlu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).