Friðarráð Eleanor Roosevelt lýsir okkur enn

Samþykkið aldrei „friðarráð“ Trumps! Mótmælið kröftuglega öllu sem frá því kemur. Takið ykkur stöðu og sýnið samstöðu. Andspyrna er knúin áfram af mótmælum. Markmið þessa „friðarráðs“ er að leggja undir sig landsvæði, ræna auðlindum og græða peninga, því er sama um manneskjur og mannréttindi. Hverjir eru í ráðinu? Einræðisherrar og einræðissinnaðir vinir formanns ráðsins, Tumps. Látið ekki blekkjast.

Til var annað sögufrægt friðarráð sem bar nafn með rentu. Sérstök skrásetning mannréttinda Sameinuðu þjóðanna var ekki gerð fyrr en eftir síðari heimsstyrjöldina, og hún var samþykkt árið 1948. Formaður nefndarinnar og sáttasemjari var Eleanor Roosevelt, sem sætti ólík sjónarmið innan hópsins, hún kallaði yfirlýsinguna Magna Carta alls mannkyns.

Hver persóna á að móta hugsjón sína um betri heim án kúgunar, skeytingarleysis og ofbeldis og öðru sem stendur í vegi fyrir réttlæti. Aðeins við, hvert og eitt okkar fyrir sig og saman í bandalagi, getum staðið vörð um samfélagið, stofnanir þess og friðinn.

Mótmælið öllum stríðsrekstri og vopnaframleiðslu!

Við þekkjum hegðun og hugsun harðstjóranna á 20. öld of vel. Hver einkenni þeirra eru, hvernig þeir taka völdin og hvernig þeir eyðileggja stofnanir, rústa lýðræðisríkjum og drepa fólk. Margir í friðarráði Trumps eiga sér fyrirmyndir úr hópi harðstjóranna á 20. öld og þeir vilja grafa undan stofnunum eins og Sameinuðu þjóðunum.

Stéphane Hessel var einn af þeim sem vann með Eleanor Roosevelt að textunum í mannréttindayfirlýsinguna og skrifaði bókina Mótmælið öll! handa okkur. Þar stendur meðal annars „Mótmælið þeim sem hafa ráðist gegn undirstöðunum, skeytingarleysi okkar er versti óvinurinn!“ 

Mótmælið öll! SkrifaðiHessel, mótmælið mannréttindabrotum, mótmælið daglega! Mótmælið því sem ykkur ofbýður! Ekki láta neinn svipta þjóð ykkar sjálfstæði sínu. „Það að andæfa er að neita að sætta sig við niðurlægingu.“ Sjálfur mótmælti hann nasismanum og tók þátt í andspyrnuhreyfingunni í Frakklandi.

Tökum undir með Hessel sem var sendur í útrýmingarbúðirnar í Buchenwald árið 1944: „Ég er sannfærður um að friðarmenning, sátt milli ólíkra menningarheima, sé leiðin til framtíðar.“ Við þurfum að læra friðarmenningu og tileinka okkur friðarrelguna: Særið engan. Þá hopar ofbeldið á fæti. Við látum ekki stjórnast af vopnaframleiðendum.

Öll börn jarðar eiga rétt til friðar og óspillts umhverfis, við þurfum að verja þann rétt. Innrásir og ofbeldi storka nú heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna, því til að mynda íbúar Úkraínu og Palestínu tapa lífi vegna ofbeldismenningar, ef ekki lífi, þá ástvinum, heilsu, vellíðan, landi, tækifærum, jafnrétti, menntun, eigum sínum og öllum friði, öryggi og réttlæti.

Ef við og unga kynslóðin ætlar ekki að mótmæla og taka þátt í að móta söguna þá munu harðstjórar í friðarráði Trumps leggja framtíðina í rúst. Tökum undir með Timothy Snyder sagnfræðingi í bókinni Um harðstjórn sem skrifar: „Við erum ekkert viturri en Evrópubúarnir sem horfðu upp á lýðræði láta undan fasisma, nasisma og kommúnisma á tuttugustu öldinni. Við höfum það eina forskot að geta lært af reynslu þeirra.“

Munum að Hannah Arendt heimspekingur skrifaði eftir þinghúsbrunann í Berlín 1933: „Ég var ekki lengur á þeirri skoðun að maður gæti látið sér nægja að vera áhorfandi.“ Hún tók afstöðu og tengdi nafn sitt og kraft við mennskuna. Það nægir ekki að sitja hjá, það hefur ekkert gildi. Mótmælið öll!

Sextánda heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna er Friður og réttlæti: „Að stuðla að friðsælum og sjálfbærum samfélögum fyrir alla jarðarbúa, tryggja öllum jafnan aðgang að réttarkerfi og byggja upp skilvirkar og ábyrgar stofnanir á öllum sviðum“. Vinnum að því!

Stöndum með okkar stofnunum

Hugsum um friðarráð Eleanor Roosvelt og berum það saman við „friðarráð“ Trumps. Hennar ráð fullyrti að hver manneskja sé borin frjáls og jöfn öðrum að virðingu og réttindum. „Friðarráð“ Trumps vegur og metur fólk eftir stöðu, búsetu, húðlit, kyni og eignum. Það er skipað eldri ríkum hvítum valdakörlum. Eitt af því sem þetta einsleita „friðarráð“ mun standa fyrir er að grafa undan stofnunum okkar eins og Sameinuðu þjóðunum sem vinna í anda fjölbreytileikans. Stofnanir vernda sig ekki sjálfar – við þurfum að standa með þeim.

Það tók nasista eitt ár að koma á nýrri skipan í Þýskalandi. Friðarráð Trumps getur kveikt ófriðarbál víða um heim á einu ári. Höfnum umsvifalaust öllu sem kemur frá því. Alræðissinnar starfa í skjóli linkindar, hlýðni og forvirkri undanlátssemi annarra ríkisstjórna og borgara.

Við vitum nógu mikið til að geta séð fyrir þá illsku sem verk „friðarráðs“ Trumps munu skapa. Við þekkjum brögðin þeirra. Látum ekki blekkjast! Mótmælum öll!

Höfundur er rithöfundur.