Skoða dóma MDE í ráðu­neyti og refsiréttar­nefnd

Mannréttindadómstóll Evrópu kvað í gær upp dóma í tveimur málum sem höfðuð voru gegn íslenska ríkinu. Málin vörðuðu rannsókn og meðferð kynferðisbrotamála og var íslenska ríkið talið brotlegt í öðru þeirra.

Alls kærðu níu konur niðurstöðu sinna mála til Mannréttindadómstóls Evrópu árið 2021. Konurnar áttu það sameiginlegt að mál þeirra voru annaðhvort felld niður hjá saksóknara eða rannsókn hjá lögreglu hætt. Niðurstaða liggur nú fyrir í máli sjö kvenna. Ríkið hefur gerst brotlegt í máli tveggja kvenna af þessum níu.

Litið alvarlegum augum

„Ég og ríkisstjórnin öll tökum dóma Mannréttindadómstóls Evrópu alvarlega og lítum til þeirra við áframhaldandi þróun og úrbætur í réttarkerfinu. Traust þolenda til réttarkerfisins skiptir gríðarlegu máli og það er verkefni stjórnvalda að byggja það traust upp,“ segir Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra í tilkynningu á vef stjórnarráðsins.

Hún bætir því við að þó svo að dómstóllinn hafi komist að þeirri niðurstöðu að í hvorugu málinu væri um kerfisbundna mismunun að ræða sé alvarlegt að dómurinn telji að rannsókn ákæruvaldsins hafi verið ábótavant. Dómstóllinn benti á það í niðurstöðu sinni að legið hefði fyrir játning manns um að hafa farið óboðinn inn í tjald 16 ára stúlku á útihátíð og þar þuklað á henni. Hann sagðist þó ekki hafa haft neitt kynferðislegt í huga, að hann hafi ekki vitað að hún væri aðeins 16 ára og við ákvörðun um útgáfu ákæru var litið til ásetnings mannsins frekar en til þess hvort stúlkan hefði gefið samþykki fyrir veru hans og gjörðum í tjaldinu.

Í tilkynningu dómsmálaráðuneytisins segir að töluverðar breytingar hafi átt sér stað frá því að atvikin í málunum níu sem voru kærð til Mannréttindadómstólsins áttu sér stað, frá 2012 til 2019.

Hafi breytt verklagi

„Meðal þeirra má nefna breytingar á löggjöf, verklagi og skipulagi hjá lögreglu og ákæruvaldi með það að markmiði að bæta rannsókn og meðferð slíkra mála. Þá hafa breytingarnar haft það markmið að stuðla að bættri upplifun og betri þjónustu við þá sem í hlut eiga og styrkja stöðu brotaþola,“ segir í tilkynningunni.

Þá segir að í ráðuneytinu sé nú verið að leggja lokahönd á nýja landsáætlun gegn kynbundnu ofbeldi gegn konum þar sem kynntar verða 25 aðgerðir í málaflokknum.

Landsáætlunin á, samkvæmt þessari tilkynningu, að tryggja skýrari yfirsýn yfir aðgerðir, úrræði og þjónustu og er fyrst sinnar tegundar. Í henni verða aðgerðir um meðferð kynferðisbrota auk þess sem þar verður að finna aðgerðir sem innleiða eiga ákvæði Istanbúl-samningsins sem er samningur Evrópuráðsins um forvarnir og baráttu gegn ofbeldi gegn konum og heimilisofbeldi.

Þá er bent á í tilkynningu að ráðherra hafi kynnt frumvarp um breytingu á lögum um nálgunarbann og brottvísun af heimili ásamt aðgerðum til verndar þolendum. Frumvarpið byggir á tillögum starfshóps dómsmálaráðherra. Breytingum í frumvarpinu er ætlað að stuðla að auknu öryggi brotaþola og samræmast þeim markmiðum ríkisstjórnarinnar að taka fast á kynbundnu ofbeldi, samhliða því að styrkja aðra þætti réttarkerfisins til að tryggja hraða og örugga málsmeðferð.

„Þetta er mér hjartans mál. Ég hef lagt sérstaka áherslu á baráttuna gegn kynbundnu ofbeldi og mun halda því áfram. Ég hlakka til að kynna betur þessar aðgerðir sem ég bind vonir við að muni hjálpa til við að efla traust þolenda á kerfið allt,“ segir Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra í tilkynningunni.