Orku­skipti á pappír en olía í raun: Hvernig bæjar­stjórnin keyrði Vest­manna­eyjar í strand

Það er sérstakt að fylgjast með viðbrögðum bæjarstjórnar Vestmannaeyja, sérstaklega bæjarstjórans, við þeirri stöðu sem hún sjálf skapaði. Nú er látið eins og orkukostnaðarhækkunin hafi dottið af himnum ofan, eins og enginn hafi séð þetta fyrir. Það stenst einfaldlega ekki.

Í öllum helstu undirbúningsgögnum vegna nýrra raforkustrengja til Eyja kemur skýrt fram að framkvæmdin átti að standa undir sér með auknum tekjum. Þær auknu tekjur áttu að koma frá notendum, heimilum, fyrirtækjum og innviðum samfélagsins, með færslu yfir í dýrari forgangsflutning. Þetta var ekki smáa letrið. Þetta var lykilforsenda.

Orð stýrihóps þar sem bæjarstjórinn okkar sat ásamt bæjarfulltrúa voru þessi:

„Ítrekað skal að með þessum framkvæmdum er ekki verið að kalla eftir fjárframlögum frá hinu opinbera til að standa straum af lagningu strengja og orkuflutningi til Vestmannaeyja. Færsla notenda af skerðanlegum flutningi yfir á forgangs flutning skilar auknum tekjum og stendur vel undir lagningu nýrra strengja.“

Sem sagt þau vissu að kostnaður við framkvæmdir yrðu fluttar yfir á okkur íbúa og fyrirtækin hér. Þetta hins vegar ekki sett fram með heiðarlegum hætti gagnvart okkur íbúum. Þar ríkti hin háværa þögn sem einkennt hefur störf bæjarstjórnar með tilheyrandi skaða fyrir samfélagið hér.

Ekki vantaði upp á skrautið og hátíðarskálræðurnar þegar undirrituð var viljayfirlýsing þar sem talað var um orkuskipti, loftslag og framtíðarsýn. Kostnaðurinn? Ekki orð um hann. Engin greining á áhrifum á atvinnulíf. Engin raunveruleg umræða um hvað þetta þýddi fyrir samfélag sem er þegar viðkvæmt fyrir hækkunum á flutnings- og orkukostnaði. Í þessu eins og í öðru hér í Eyjum ekki framsýninni fyrir að fara. Meira lagt upp úr umbúðunum, fínheitunum og myndatöku.

Nú er staðan sú að rafmagnsferjan Herjólfur, tákn orkuskipta og grænnar framtíðar í Eyjum, hefur hætt að hlaða í heimahöfn og siglir á olíu. Atvinnurekendur tala um „hræðilega“ stöðu og heimilin finna fyrir hækkunum. Þá allt í einu stígur bæjarstjóri fram og lýsir áhyggjum og undrun með það sem hún sjálf tók ákvörðun um. Það er furðulegt að kvarta þegar reikningurinn sem hún skrifaði sjálf er kominn.

Málið snýst ekki um að vera á móti orkuskiptum. Það snýst um að taka ákvarðanir af ábyrgð, segja fólki sannleikann og standa með eigin gjörðum. Ef bæjarstjórn samþykkir verkefni sem byggir á því að hækka orkukostnað stórlega, þá getur hún ekki komið fram síðar og þóst vera fórnarlamb kerfisins.

Í Vestmannaeyjum er ekki skortur á skjölum, upplýsingum eða viðvörunum. Það er ekki skortur á hátíðarsölum, dýrum skrifstofum og búblum. Það sem skortir er pólitískt hugrekki til að segja hlutina eins og þeir eru. Og nú borgar samfélagið í Eyjum reikninginn.

Höfundur er smiður.