Vopna­hléið heldur en vígahugur ríkir enn

Vopnahléið var opinberað skyndilega í gær og náðist það með milligöngu Bandaríkjamanna. Það fylgdi umfangsmestu átökum á svæðinu í áratugi.

Skömmu eftir það bárust fregnir af árásum yfir landamærin í Kasmír-héraði en þau eru löng og þar hefur skothríðin verið töluverð síðustu daga. Þessar árásir virðast þó hafa að mestu verið stöðvaðar í nótt og ekki hafa borist fregnir af áframhaldandi árásum í morgun, eins og fram kemur í frétt BBC.

Hættan á átökum milli þessara erkifjenda sem báðir eiga kjarnorkuvopn er þó ekki yfirstaðin.

Umfangsmeiri átök en áður

Indland og Pakistan hafa háð þrjú stríð á undanförnum átta áratugum og þar að auki hefur margoft komið til minni átaka þeirra á milli. Á undanförnum árum hafa ríkin bæði gengið gegnum nokkra hernaðaruppbyggingu og nútímavæðingu og voru þessi átök umfangsmeiri en áður og árásir gerðar fjarri landamærum ríkjanna en áður.

Í frétt New York Times segir að um tíma hafi hundruð dróna verið í loftinu yfir víglínunni í Kasmír í leit að veikleikum á vörnum beggja aðila.

Átökin hófust að þessu sinni á mannskæðri hryðjuverkaárás Indlandsmegin í Kasmírhéraði en ráðamenn á Indlandi hafa lengi sakað Pakistana um að styðja við bakið á vígahópum á svæðinu.

Bæði ríkin gera tilkall til Kasmír-héraðs og hafa deilt um héraðið frá stofnun Pakistans árið 1947. Tvö af þremur stríðum ríkjanna hafa verið um Kasmír og þar hafa oft blossað upp átök.

Bæði ríki gera tilkall til alls héraðsins, en stjórna hvort sínum hluta þess. Indverjar stjórna um 55 prósentum Kasmír, í flatarmáli talið og Pakistanar um þrjátíu prósentum. Kínverjar stjórna svo um fimmtán prósentum héraðsins. Langflestir íbúar héraðsins eru múslimar.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, skrifaði á Truth Social í nótt að hann væri stoltur af bæði Indverjum og Pakistönum, fyrir það að hafa samþykkt vopnahléið. Milljónir hefðu geta látið lífið í átökum milli ríkjanna.

Hann sagðist tilbúinn til að vinna með leiðtogum beggja ríkja til að finna lausn á Kasmír-deilunni.

Reuters hefur eftir talsmanni utanríkisráðuneytis Pakistan að möguleg lausn á deilunni verði að fela í sér stuðning við íbúa Kasmír og að þau fái að ákveða eigin framtíð.

Deila enn um vatn

Mikilvægur samningur ríkjanna á milli, um deilingu vatns úr Indusánni, er enn ekki í gildi en Indverjar hættu að framfylgja honum eftir hryðjuverkaárásina í Kasmír. Reuters hefur eftir heimildarmönnum sínum að viðræður um hann séu ekki yfirstandandi og segja Indverjar að ekki standi til að framfylgja honum á nýjan leik.

Allar refsiaðgerðir sem gripið var til gegn Pakistan verði áfram í gildi.

Aðstæður fyrir frekari átökum enn til staðar

Indverjar hafa keypt hergögn af Bandaríkjunum og Vesturlöndum og Kínverjar hafa fengið mikið af hergögnum frá Kína á undanförnum árum. Ný hernaðartækni hefur haft áhrif á framkvæmd átaka á svæðinu.

Að þessu sinni var til að mynda mikið notast við eldflaugar og dróna, sem ríkin hafa ekki gert áður auk þess sem notast var við nýjar herþotur, ný flugskeyti og loftvarnarkerfi.

Hvorugt ríkið er þó með umfangsmikinn hergagnaiðnað og eru því samkvæmt sérfræðingum veik fyrir utanaðkomandi áhrifum. Þess vegna hafa slík áhrif oft spila stóra rullu í að binda enda á átök milli Indverja og Pakistana.

Einn sérfræðingur segir í samtali við NYT að svo virðist sem báðir aðilar séu í raun jákvæðari fyrir átökum en áður. Báðum virðist mikilvægt að tryggja að hinum finnist hann ekki yfirhöndina.

Bæði ríkin einkennast þar að auki að mikilli trúarlegri þjóðerniskennd og andúð gegn hinu ríkinu. Þjóðernissinnar hindúa fara með stjórnartaumana í Nýju Delí. Svipaða sögu er þar að auki að segja frá Pakistan, þar sem harðlínu herforingjar eru mjög valdamiklir og hryðjuverkahópar með horn í síðu Indverja starfa enn.

Þessar aðstæður eru allar enn til staðar og jarðvegurinn fyrir áframhaldandi átök, þó þau hefjist ekki aftur í dag, frjór.