„Ég get horft í augun á ykkur“

Í gær var greint frá því að hópur foreldra leikskólabarna hefði stefnt Kennarasambandi Íslands vegna verkfallsaðgerða kennara. Foreldrarnir teldu aðgerðirnar ólöglegar.

Haraldur F. Gíslason, formaður Félags leikskólakennara, sagði kæru foreldrahóps leikskólabarna vera aðför að kennurum barna þeirra.

Foreldrahópurinn væri með þessu að gera tilraun til að svipta kennara þeim lagalega neyðarrétti að geta barist fyrir bættum kjörum.

Hann sagði vegferðina „sérstaka“ og „skrýtna“ og að hún væri foreldrahópnum til skammar og minnkunar. Hann vissi ekki hvernig þeir ætluðu að horfa í augun á kennurum barna sinna eftir kæruna. Haraldur sagðist hafa heyrt í mörgum og vonbrigðunum, sem kennararnir upplifi, yrði vart lýst með orðum.

Haraldi svarað fullum hálsi

Kristófer Már Maronsson, starfsmaður þingflokks Sjálfstæðisflokksins, sá ástæðu til þess að svara Haraldi í aðsendri grein hér á Vísi, sem hefur vakið talsverða athygli.

„Stefna foreldra snýst ekki um að mótmæla kjaradeilu kennara, ekki að því að svipta kennara verkfallsrétti og er ekki aðför gegn kennurum,“ segir Kristófer Már.

Hann hafi reynt að tjá sig sem minnst um verkfallsaðgerðir KÍ undanfarna mánuði enda sé erfitt að koma orðum að svo viðkvæmu máli án þess að þau verði toguð úr samhengi eða misskilin.

„Nú get ég ekki lengur orða bundist.“

Vonar að Haraldur sé ekki haldinn einbeittum brotavilja

Kristófer Már segir Harald telja hóp foreldra verða sér til skammar og minnkunnar með stefnu sem hann segi aðför að kennurum og tilraun til þess að svipta kennurum þeim lagalega neyðarrétti að geta barist fyrir bættum kjörum. 

Lengra frá sannleikanum gætu staðreyndir málsins ekki verið og hann voni að það sé ekki einbeittur brotavilji Haraldar að reyna að etja saman kennurum og foreldrum. Kennarar og foreldrar séu saman í liði, en þó geti liðsmenn deilt.

„Til allrar hamingju búum við í réttarríki þar sem hægt er að fá skorið úr því fyrir dómstólum hvort lögum sé fylgt. Nú er verið að láta reyna á lögmæti verkfallsaðgerða KÍ í fjórum leikskólum, því margt bendir til þess að ekki sé yfir allan vafa hafið að rétt hafi verið staðið að verkfallinu.“

Látið reyna á hvort sveitarfélögin séu vinnuveitendur

Kristófer Már vísar í 18. grein laga um kjarasamninga opinberra starfsmanna, þar sem segir:

„Boðað verkfall tekur til allra starfsmanna í viðkomandi stéttarfélagi hjá þeim vinnuveitendum sem verkfall beinist gegn, annarra en þeirra sem óheimilt er að leggja niður störf samkvæmt lögum þessum.“

Í greinargerð með frumvarpinu sem varð að lögum geri löggjafinn nánari grein fyrir vilja sínum og þar segi meðal annars: „Fyrri málsgrein þessarar greinar kveður á um að verkfall taki til allra starfsmanna, þ.e. að allsherjarverkfall verði í viðkomandi stéttarfélagi.“

Starfsfólk opinberra leik- og grunnskóla sé alla jafna með vinnuveitendasamband við sveitarfélagið sem það starfar í, ólíkt ríkisstofnunum þar sem sambandið sé beint við stofnunina sem einnig hafi eigin kennitölu. Á þetta sé meðal annars verið að láta reyna fyrir dómstólum — hvort sveitarfélögin séu vinnuveitendur eða einstaka starfsstöðvar þeirra.

Hefði ekki þurft að koma til stefnunnar

Kristófer Már segir að til stefnunnar hefði ekki þurft að koma af hálfu foreldra. Samband íslenskra sveitarfélaga hafi brugðist með því að láta ekki sjálf reyna á þetta. Þess megi geta að SÍS sé einnig stefnt, ekki eingöngu KÍ. Það sé öflugur hópur fólks sem hafi lagt mikinn tíma og undirbúningsvinnu í þetta mál og þau eigi heiður skilið fyrir að taka af skarið fyrir nokkrum mánuðum.

„Stefnan er nefnilega engin aðför gegn kennurum, ég væri ekki tilbúinn að taka þátt í slíkri aðför. Stefnunni fylgir heldur engin heift foreldra í garð kennara. Oft er mikilvægt að láta skera úr um vafamál. Ég tel þetta vera eitt af þeim málum því niðurstaðan hefur fordæmisgildi. Okkur foreldrum ber frumskylda að hugsa um börnin okkar. Það er ekki réttlætanlegt að börn í 4 leikskólum af 270, og nú bráðlega í 14 af 270, þurfi að bera skaðann af kjaradeilu sem þau hafa enga aðkomu að. Reynt er á hvort það sé andstætt lögum.“

Ekkert menntakerfi án kennara

Hann segir foreldra vilja öfluga leikskóla og skóla, með öflugum mannauði sem sé ánægður með sín kjör. Öflugt menntakerfi sé einn af hornsteinum samfélaga. Án kennara verði ekkert menntakerfi. 

„Það liggur í augum uppi að ná þarf samningum. Kennaraskortur á öllum skólastigum bendir til þess að þegar kemur að kjörum séu þau ekki fullnægjandi til að framboð og eftirspurn nái jafnvægi. Það á við um fleiri stéttir, sérstaklega á opinberum markaði. Það er eðlilegt að aðilar í kjaradeilum beiti þvingunarúrræðum, s.s. verkföllum, þegar ekki nást samningar.“ 

Það sé lýðræðislegur réttur borgaranna að fá úr því skorið hvort verið sé að ganga á rétt þeirra eða hvort aðrir beiti rétti sínum gagnvart þeim með löglegum hætti. 

„Það að tala niður til fólks sem nýtir sér þann rétt er grafalvarlegt og grefur undan réttarríkinu og lýðræðinu ef það fær að viðgangast óátalið.“

Krafan alls ekki að kennarar missi verkfallsrétt

Kristófer Már segir að eðlilega treysti kennarar upplýsingum sem þeir fá frá sínu stéttarfélagi og kjósi í góðri trú um að þeir séu löglega að berjast fyrir kröfum sínum.

„Með stefnunni er engan veginn verið að gefa annað í skyn. Það er ekki gerð sú krafa að kennarar fái ekki kjarabætur eða að deilan hætti. Fallist dómstólar á kröfur okkar þýðir það heldur ekki að kennarar eða aðrir opinberir starfsmenn missi sinn verkfallsrétt. Rétturinn til verkfalls er skýr, en það er ekki sama hvernig vopninu er beitt. Krafan er að vopninu sé beitt með réttmætum hætti. Ég tel ekki að KÍ hafi ætlað sér að brjóta lög, verði það niðurstaðan. Það er margoft sem venjulegt fólk brýtur lög án ásetnings, í góðri trú. Gleymum því ekki að enginn er fullkominn - ekki einu sinni verkalýðsleiðtogar.“

Krafa kennara umfram aðrar en ekki án innistæðu

Loks segir hann að hann sé gríðarlega þakklátur fyrir þá kennara og annað starfsfólk sem hafi tekið börnum hans þremur opnum örmum. Þau séu stórkostleg og börnin hans væru ekki þau sem þau eru á þeirra. Það sama eigi við um kennarana hans í gegnum tíðina.

„Ég get horft í augun á ykkur og sagt: Ég er að gera það sem ég tel réttast til að verja hagsmuni barnanna minna, en á sama tíma þá vona ég að þið fáið niðurstöðu í ykkar kjaradeilu sem þið eruð sátt við - það eru sömuleiðis hagsmunir barnanna minna. Frá mínum bæjardyrum séð er undirliggjandi krafa kennara þjóðarsátt um kaupmáttaraukningu umfram aðra samfélagshópa og ég tel tímabært að forsvarsmenn kennara viðurkenni það. Ég tel slíka kröfu ekki innistæðulausa, en það eru mörg horn sem þarf að líta í samhliða. Um þjóðarsátt verður þó ekki samið milli KÍ og SÍS. Ótímabundin verkföll í nokkrum leikskólum breyta engu þar um. Stjórnvöld, stéttarfélög og atvinnulíf þurfa að eiga það samtal, helst í gær.“