Eyjamenn minnast hálfrar aldar afmælis eldgossins Kristján Már Unnarsson skrifar 23. janúar 2023 09:39 Heimaey 25. janúar 1973 á þriðja degi eldgossins. Mynd/Sigurjón Einarsson flugstjóri. Hálf öld er í dag, 23. janúar, liðin frá upphafi eldgossins á Heimaey árið 1973. Gosafmælisins er minnst með margvíslegum hætti í Vestmannaeyjum og Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, og Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra heimsækja Eyjamenn. Eldgosið telst með stærstu viðburðum Íslandssögunnar. Yfir fimm þúsund íbúar Vestmannaeyja þurftu í skyndi að yfirgefa heimili sín um nóttina þegar gossprunga opnaðist í jaðri byggðarinnar. Eldgosið stóð yfir í rúma fimm mánuði. Nýtt fjall, sem síðar hlaut nafnið Eldfell, byggðist upp á meðan hraun og aska eyðilögðu sífellt fleiri hús. Menn buðu þó náttúruöflunum birginn og beittu hraunkælingu í von um að verja byggðina og einkum höfnina. Strandlengjan er mikið breytt frá því þessi mynd var tekin.Mynd/Ingvart Friðleifsson Þegar gosið var í sínum mesta ham og þykkt öskulag lagðist yfir stóran hluta bæjarins þótti tvísýnt um framtíð byggðarinnar. Gosinu lauk þó um síðir, við tók endurreisnin og Vestmannaeyjar náðu ótrúlega fljótt fyrri styrk sínum sem ein öflugasta útgerðarstöð landsins með blómlegu mannlífi. Hamagangur í bíla- og búslóðarflutningum við höfnina. Til vinstri sést maður stökkva af vörubílspalli. Takið eftir hvernig nafn Heklu ber í eldgíginn.Mynd/Ingvar Friðleifsson. Af atburðum í Eyjum í dag má nefna að klukkan 12 á hádegi hefst sérstakur minningarfundur bæjarstjórnar í Ráðhúsinu. Forseti Íslands ávarpar fundinn. Hápunkturinn verður í kvöld. Klukkan 18:45 verður safnast saman fyrir utan Landakirkju. Þaðan verður lagt af stað í blysför og göngu að Eldheimum klukkan 19:00. Prestar Eyjamanna fara með blessunarorð við upphaf göngu. Minningarviðburður í Eldheimum hefst svo klukkan 19:30. Þar flytja ávarp forseti Íslands, forsætisráðherra og forseti bæjarstjórnar, Páll Magnússon, sem er sonur Magnúsar H. Magnússonar, bæjarstjóra Vestmannaeyja á gostímanum. Hér má rifja upp eldgosið og heyra frásagnir Eyjamanna í ýmsum þáttum sem Stöð 2 hefur áður gert um hamfarirnar: Heimaeyjargosið 1973 Vestmannaeyjar Eldgos og jarðhræringar Almannavarnir Mest lesið Páll Winkel varð fyrir valinu Innlent Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Innlent „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Innlent Sakfelling hjúkrunarfræðingsins sé sorgleg Innlent Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Innlent „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Innlent Borgin biðst afsökunar: „Þetta er svo petty af hálfu borgarinnar“ Innlent Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Innlent Flestir óánægðir með störf ríkisstjórnarinnar Innlent Björn kemst ekki til Melaniu Innlent Fleiri fréttir „Ég er ekki að útiloka neitt, það er allt uppi á borðinu“ „Nú verður fjör” hjá Sjálfstæðismönnum sem kynna lista í Mosó Heiða Guðný á Ljótarstöðum fékk óvænt kið Borgin biðst afsökunar: „Þetta er svo petty af hálfu borgarinnar“ Vendingar í borginni, vandræði vegna verktaka og Pepsi-sátt Framsókn sviptir hulunni af framboðslista í Mosó Rósin áfram í hnappagati Samfylkingarinnar Sakfelling hjúkrunarfræðingsins sé sorgleg Flestir óánægðir með störf ríkisstjórnarinnar „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Reykjadalur fær tugi milljóna eftir allt saman en aðrir minna Samfylking stærst en Sjálfstæðisflokkur skammt undan Landspítali fær 25 milljónir vegna stuðnings við Bakkakotsbörn Páll Winkel varð fyrir valinu Fyrir Heimaey lætur gott heita í Eyjum Síðustu strandaglóparnir komust til Keflavíkur í nótt Borgarfulltrúi sem hlaut ekki náð fagnar endurnýjun „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Reykjavíkurborg játar ranga upplýsingagjöf en umboðsmaður segir spurningum enn ósvarað Deilt um framkvæmdir í Ölduselsskóla og flug í samt lag á ný Fái að hitta lækni fyrr með nýju skipulagi á bráðamóttökunni Íris kveður stjórnmálin í Eyjum Bein útsending: Heilsan okkar – Fíknivandi ungmenna Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Segja verktakann hafa fallið á prófinu Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Þau skipa efstu sæti lista Miðflokksins í Reykjavík Flutti kíló af kókaíni inn í borði og flúði lögreglu á hjóli Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Sjá meira
Eldgosið telst með stærstu viðburðum Íslandssögunnar. Yfir fimm þúsund íbúar Vestmannaeyja þurftu í skyndi að yfirgefa heimili sín um nóttina þegar gossprunga opnaðist í jaðri byggðarinnar. Eldgosið stóð yfir í rúma fimm mánuði. Nýtt fjall, sem síðar hlaut nafnið Eldfell, byggðist upp á meðan hraun og aska eyðilögðu sífellt fleiri hús. Menn buðu þó náttúruöflunum birginn og beittu hraunkælingu í von um að verja byggðina og einkum höfnina. Strandlengjan er mikið breytt frá því þessi mynd var tekin.Mynd/Ingvart Friðleifsson Þegar gosið var í sínum mesta ham og þykkt öskulag lagðist yfir stóran hluta bæjarins þótti tvísýnt um framtíð byggðarinnar. Gosinu lauk þó um síðir, við tók endurreisnin og Vestmannaeyjar náðu ótrúlega fljótt fyrri styrk sínum sem ein öflugasta útgerðarstöð landsins með blómlegu mannlífi. Hamagangur í bíla- og búslóðarflutningum við höfnina. Til vinstri sést maður stökkva af vörubílspalli. Takið eftir hvernig nafn Heklu ber í eldgíginn.Mynd/Ingvar Friðleifsson. Af atburðum í Eyjum í dag má nefna að klukkan 12 á hádegi hefst sérstakur minningarfundur bæjarstjórnar í Ráðhúsinu. Forseti Íslands ávarpar fundinn. Hápunkturinn verður í kvöld. Klukkan 18:45 verður safnast saman fyrir utan Landakirkju. Þaðan verður lagt af stað í blysför og göngu að Eldheimum klukkan 19:00. Prestar Eyjamanna fara með blessunarorð við upphaf göngu. Minningarviðburður í Eldheimum hefst svo klukkan 19:30. Þar flytja ávarp forseti Íslands, forsætisráðherra og forseti bæjarstjórnar, Páll Magnússon, sem er sonur Magnúsar H. Magnússonar, bæjarstjóra Vestmannaeyja á gostímanum. Hér má rifja upp eldgosið og heyra frásagnir Eyjamanna í ýmsum þáttum sem Stöð 2 hefur áður gert um hamfarirnar:
Heimaeyjargosið 1973 Vestmannaeyjar Eldgos og jarðhræringar Almannavarnir Mest lesið Páll Winkel varð fyrir valinu Innlent Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Innlent „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Innlent Sakfelling hjúkrunarfræðingsins sé sorgleg Innlent Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Innlent „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Innlent Borgin biðst afsökunar: „Þetta er svo petty af hálfu borgarinnar“ Innlent Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Innlent Flestir óánægðir með störf ríkisstjórnarinnar Innlent Björn kemst ekki til Melaniu Innlent Fleiri fréttir „Ég er ekki að útiloka neitt, það er allt uppi á borðinu“ „Nú verður fjör” hjá Sjálfstæðismönnum sem kynna lista í Mosó Heiða Guðný á Ljótarstöðum fékk óvænt kið Borgin biðst afsökunar: „Þetta er svo petty af hálfu borgarinnar“ Vendingar í borginni, vandræði vegna verktaka og Pepsi-sátt Framsókn sviptir hulunni af framboðslista í Mosó Rósin áfram í hnappagati Samfylkingarinnar Sakfelling hjúkrunarfræðingsins sé sorgleg Flestir óánægðir með störf ríkisstjórnarinnar „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Reykjadalur fær tugi milljóna eftir allt saman en aðrir minna Samfylking stærst en Sjálfstæðisflokkur skammt undan Landspítali fær 25 milljónir vegna stuðnings við Bakkakotsbörn Páll Winkel varð fyrir valinu Fyrir Heimaey lætur gott heita í Eyjum Síðustu strandaglóparnir komust til Keflavíkur í nótt Borgarfulltrúi sem hlaut ekki náð fagnar endurnýjun „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Reykjavíkurborg játar ranga upplýsingagjöf en umboðsmaður segir spurningum enn ósvarað Deilt um framkvæmdir í Ölduselsskóla og flug í samt lag á ný Fái að hitta lækni fyrr með nýju skipulagi á bráðamóttökunni Íris kveður stjórnmálin í Eyjum Bein útsending: Heilsan okkar – Fíknivandi ungmenna Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Segja verktakann hafa fallið á prófinu Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Þau skipa efstu sæti lista Miðflokksins í Reykjavík Flutti kíló af kókaíni inn í borði og flúði lögreglu á hjóli Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Sjá meira