Fá þyrlur sem enginn vill fljúga í Noregi

Miklar efasemdir um flughæfni Super Puma H225 eftir mannskætt slys í Noregi 2016 hafa leitt til mikils verðfalls á þyrlunum. Flugmálayfirvöld hafa lýst vélarnar öruggar en markaðurinn er efins. Frá næstu áramótum fær Landhelgisgæslan á leigu tvær Super Puma H225, eða Airbus H225, þyrlur frá Knut Axel Ugland Holding AS í Noregi sem leigt hefur gæslunni tvær Super Puma þyrlur af eldri gerð en tekur þær nú til baka. Leiguverðið er það sama.

„Enginn vill fljúga þeim í Noregi – nú eiga hinar umdeildu þyrlur að bjarga mannslífum á Íslandi í staðinn,“ segir í fyrirsögn norska fréttamiðilsins tu.no. „Á sama tíma og H225 Super Puma frá Airbus nýtur áfram lágmarkstrausts umhverfis Norðursjó, eftir mörg slys í Bretlandi og Noregi, er viðhorfið annað nokkru vestar í Atlantshafinu,“ segir í fréttinni.

H225 þyrlur voru kyrrsettar eftir slysið í Noregi í apríl 2016 sem kostaði þrettán mannslíf. Þyrlan var í þjónustu við olíuborpalla. Í Skotlandi fórust fjórtán í slysi með Super Puma árið 2009. Sú þyrla þjónustaði einnig olíuborpalla í Norðursjó. Bæði þessi slys voru rakin til bilunar í gírkassa. Samkvæmt könnun frá í fyrra segjast 90 prósent starfsmanna á olíuborpöllum andvígir því að H225 þyrlur verði teknar í notkun á ný og 65 prósent kváðust mundu neita að fljúga með þeim.

„Olíustarfsmenn kalla þær „fljúgandi líkkistur“ og segja að þeir muni aldrei ferðast með þeim aftur,“ sagði á skoska fréttavefnum stv.tv í febrúar síðastliðnum. Í júli í fyrra afléttu norsk og bresk flugmálayfirvöld flugbanninu og það sama höfðu flugmálastjórn Bandaríkjanna og Flugöryggisstofnun Evrópu þegar gert. 

„Airbus brást við með miklum úrbótum á gírkassa þeirra auk þess sem viðhaldskröfur, tengdar gírkassanum, voru auknar verulega,“ segir í svari frá Ásgeiri Erlendssyni, upplýsingafulltrúa Landhelgisgæslunnar. „Breytingarnar fólust í því að Airbus bætti við skynjara í gírkassann, sía var sett í olíukerfi, skipt var um legur í gírkassanum,“ útskýrir Ásgeir. 

Viðhaldskröfurnar sem hann vísar í felast meðal annars í því að líftími gírkassanna er nú aðeins fjórðungur af því sem hann var áður, eða eitt þúsund flugtímar í stað fjögur þúsund klukkustunda áður. Ásgeir segir tortryggni starfsmanna olíufélaganna í Noregi skiljanlega eftir slysið 2016.

„Staðreyndin er engu að síður sú að sérfræðingar í flugöryggismálum, flugmálastjórn Bandaríkjanna og Flugöryggisstofnun Evrópu hafa staðfest öryggi vélanna auk þess sem ráðist hefur verið í umfangsmiklar endurbætur á vélinni af hálfu framleiðandans,“ segir hann.

Engin ástæða sé til annars en að trúa því að þessar vélar séu í hópi þeirra öruggustu í heiminum í dag. 

Mikið verðfall hefur orðið á H225 þyrlunum. Þannig færði bandaríska félagið ERA verðmæti sinna níu véla af þessari tegund niður um 80 prósent í bókhaldinu. Hver vél var þannig metin á jafnvirði um 400 milljóna króna í stað tveggja milljarða. Á flightglobal.com sagði frá því í nóvember 2017 að þessar þyrlur ERA hefðu verið verkefnalausar frá slysinu í Noregi. 

Haft var eftir Chris Bradshaw, stjórnarformanni ERA, að hann væri ekki sannfærður um öryggi H225 þótt yfirvöld hefðu aflétt flugbanninu. Airbus Helicopters hefði eingöngu fundið leið til að greina vandann eftir að hann kæmi upp frekar en að lagfæra hinn undirliggjandi galla. Enn var fjallað um málið á flightglobal.com í mars síðastliðnum. „Við munum ekki fljúga H225 þyrlum í flota okkar nema og þar til við getum þróað öryggiskerfi sem sýnir að við getum flogið örugglega,“ er vitnað í ársskýrslu ERA. 

Ásgeir Erlendsson ítrekar að endurbætur á H225 uppfylli strangar kröfur Flugöryggisstofnunar Evrópu og flugmálastjórnar Bandaríkjanna. „Léki einhver vafi á lofthæfi eða flugöryggi vélanna hefðu stofnanirnar ekki aflétt þeim takmörkunum sem settar voru á í kjölfar slyssins.“