Fjórir stjórnendur LBI fá 370 milljóna bónus vegna uppgjörs Landsbankans

Fimm fyrirframgreiðslur Landsbankans til eignarhaldsfélagsins LBI á undanförnum níu mánuðum upp á samtals um 110 milljarða króna, en sú síðasta var innt af hendi fyrir um tveimur vikum, tryggðu fjórum stjórnendum LBI samanlagt á bilinu 350 til 370 milljónir í bónus, samkvæmt útreikningum Markaðarins. Á meðal þeirra eru íslensku lögmennirnir Kolbeinn Árnason, stjórnarmaður í LBI og fyrrverandi framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, og Ársæll Hafsteinsson, framkvæmdastjóri félagsins. Umfangsmikið bónuskerfi LBI, félags sem heldur utan um eignir gamla Landsbankans, virkjaðist undir lok síðasta árs.

Ársæll vildi aðspurður í samtali við Markaðinn ekkert tjá sig um bónusgreiðslurnar en samkvæmt tekjublaði Frjálsrar verslunar var hann með rúmlega 23 milljónir króna í tekjur á mánuði í fyrra. Áður en Ársæll var ráðinn framkvæmdastjóri LBI í byrjun síðasta árs hafði hann starfað fyrir skilanefnd og slita­stjórn gamla Landsbankans allt frá árinu 2008.

Þær bónusgreiðslur sem þrír stjórnarmenn og framkvæmdastjóri LBI hafa áunnið sér, einungis vegna ákvörðunar Landsbankans um að hraða endurgreiðslu á skuldinni við LBI, eru á grundvelli ákvæðis í kaupaukakerfi sem var samþykkt á aðalfundi félagsins í apríl 2016. Samkvæmt skilmálum kerfisins, sem Markaðurinn hefur undir höndum og áður hefur verið upplýst um, þá fá helstu stjórnendur LBI meðal annars tiltekinn hluta hverju sinni af þeirri fjárhæð sem Landsbankinn fyrirframgreiðir inn á skuldina við LBI. Þær greiðslur eru hins vegar aðeins lítill hluti af bónuskerfinu. Gangi tilteknar forsendur eftir um endurgreiðslur til skuldabréfaeigenda þá gæti bónuspotturinn í heild sinni hæglega orðið um tveir milljarðar. Það jafngildir um einu prósenti af heildareignum félagsins þegar bónuskerfinu var komið á fyrir tæplega einu ári.

Lokagjalddaginn var 2026

Þann 22. júní síðastliðinn tilkynnti Landsbankinn að hann hefði greitt 16,2 milljarða inn á skuld sína við LBI og þannig að fullu gert upp eftirstöðvar skuldabréfa í erlendri mynt sem voru gefin út til slitabús gamla Landsbankans 2009. Við útgáfu skuldabréfanna nam höfuðstóll þeirra um 350 milljörðum á þáverandi gengi. Endurgreiðslu bréfanna átti upphaflega að ljúka í október 2018 en í maí 2014 komust Landsbankinn og slitastjórn LBI að samkomulagi um breytingar á skilmálum bréfanna og að lokagreiðsla yrði innt af hendi í október 2026. Með fyrirframgreiðslu Landsbankans í lok síðasta mánaðar hefur bankinn því borgað upp skuldina níu árum fyrir lokagjalddaga.

Markmið bónuskerfisins er að búa til hvata fyrir stjórnendur félagsins sem miða að því að hámarka virði óseldra eigna og þar með endurheimtur kröfuhafa sem tóku formlega við eignarhaldi LBI í kjölfar þess að slitabú gamla Landsbankans lauk nauðasamningum í árslok 2015. Auk Kolbeins og Ársæls eiga stjórnarmennirnir Richard Katz, sem er jafnframt formaður stjórnar LBI, og Christian Anders Digemose, danskur ráðgjafi sem var lögmaður fyrir kröfuhafa föllnu bankana, einnig rétt á hlutdeild í þeim bónusum sem verða greiddir út til æðstu stjórnenda LBI. 

Í skilmálum bónuskerfisins, sem eru mjög ítarlegir og upp á fjórtán blaðsíður, er ekki tilgreint sérstaklega hvernig bónusgreiðslurnar skiptast hlutfallslega á milli stjórnendanna fjögurra. Sé aðeins tekið mið af þeim bónus sem fyrirframgreiðslur Landsbankans hafa skilað þeim þá hafa stjórnendur LBI áunnið sér að meðaltali um 90 milljónir á mann. Sumir þeirra kunna að hafa fengið meira, en aðrir minna.

Bónus án nokkurrar aðkomu

Það sem vekur einkum eftirtekt er að þótt stjórnendur LBI hafi þannig haft umtalsverða fjárhagslega hagsmuni af því að Landsbankinn flýtti endurgreiðslum á skuld sinni við LBI þá höfðu þeir enga aðkomu eða áhrif á það að bankanum tókst að gera upp skuldina níu árum fyrir lokagjalddaga. Landsbankinn hafði hins vegar mikinn hag af því að leitast eftir því að greiða inn á skuldina við LBI og spara sér talsverðan fjármagnskostnað. Þannig hafa bankanum boðist, líkt og öðrum íslenskum viðskiptabönkum, sífellt betri kjör á erlendum lánamörkuðum sem hann hefur nýtt sér til að sækja sér fjármagn og með því greiða upp óhagstæðari skuldabréf við LBI. Sú ráðstöfun Landsbankans hefur jafnframt haft þau óbeinu áhrif að skila lykilstjórnendum LBI sem fyrr segir samanlagt 350 til 370 milljónum í bónusgreiðslur.

Til viðbótar við endurheimtur af skuldabréfi Landsbankans þá gera skilmálar bónuskerfisins annars vegar ráð fyrir því að æðstu stjórnendur LBI geti fengið tiltekna hlutdeild af uppsöfnuðum útgreiðslum til hluthafa og hins vegar eiga þeir rétt á að fá 4,5 prósent af þeim fjármunum í erlendri mynt sem skila sér til félagsins í tengslum við margvísleg óleyst ágreiningsmál fyrir dómstólum. 

Samkvæmt skilmálum bónuskerfis LBI geta fyrstu bónusar til lykilstjórnenda verið inntir af hendi annaðhvort frá og með 1. janúar 2019 eða þegar búið verður að umbreyta eignum í reiðufé fyrir að lágmarki 180 milljónir evra, jafnvirði um 21 milljarðs króna, og greiða út til skuldabréfaeigenda LBI. Reiðufé sem fellur til vegna skuldabréfsins á hendur nýja Landsbankanum eða óleystra ágreiningsmála er þó undanskilið í þeim efnum. Bónuskerfið virkjaðist um miðjan desembermánuð í fyrra þegar félagið greiddi út samtals 238,5 milljónir evra til kröfuhafa en þar var að stærstum hluta um að ræða fjármuni vegna endurheimta á láni til kanadísks sjávarútvegsfyrirtækis.

Anchorage með helmingshlut

Samkvæmt síðasta birta árshlutareikningi námu heildareignir LBI rúmlega 824 milljónum evra, jafnvirði 95 milljarða króna á núverandi gengi, í lok mars á þessu ári. Þar munaði langsamlega mest um reiðufé og skuldabréf Landsbankans. Með hliðsjón af fyrirframgreiðslu Landsbankans og viðskiptaáætlun LBI má gera ráð fyrir því að félagið verði búið að umbreyta nánast öllum eignum í reiðufé og greiða út til hluthafa á næsta ári.

Hluthafar LBI eru nánast einvörðungu erlendir fjárfestingarsjóðir. Í árslok 2016 var stærsti einstaki eigandi félagsins bandaríski vogunarsjóðurinn Anchorage Capital Group með liðlega 49 prósenta eignarhlut. Aðrir stórir hluthafar LBI eru vogunarsjóðirnir Taconic Capital, sem keypti fyrir skemmstu tæplega tíu prósenta hlut í Arion banka, og Davidson Kempner auk þess sem bandaríski fjárfestingarbankinn Goldman Sachs á ríflega sjö prósent í LBI. Fulltrúar Anch­orage Capital og Davidson Kempner­ voru á meðal þeirra sem unnu að útfærslu bónuskerfisins og eiga sæti í þeirri starfskjaranefnd sem hefur það hlutverk að hafa umsjón með að bónusgreiðslur til stjórnenda LBI séu í samræmi við skilmála kerfisins.

Fréttin birtist fyrst í Markaðnum, fylgiriti Fréttablaðsins um viðskipti og efnahagsmál.