Ein mat­skeið og þá er dauðinn vís

Þetta segir Dr. Guðríður Eyjólfsdóttir, sveppafræðingur hjá Náttúrufræðistofnun Íslands, í samtali við Bítið í morgun. Sveppir spretta um allar koppagrundir um þessar mundir og því við hæfi að heyra frá einum helsta sveppafræðingi landsins um boð og bönn þegar kemur að sveppatínslu. 

Ógeðslega margar tegundir

Áhugi á sveppum hefur aukist í veldisvexti hér á landi undanfarin misseri eins og má bersýnilega sjá á Facebook-hópnum Funga Íslands. Guðríður er stjórnandi í umræddum hópi og segir aukinn áhuga ekki koma á óvart.

„Ég held að þetta sé til komið út af þetta mjög góð ástæða til að ganga um í náttúrunni og skoða sig um. Sumir eru í svona núvitund og svoleiðis. Þegar ég var barn að þá bjó ég við ströndina þannig að ég lék mér í fjöru. Þegar ég var á áttunda ári, þá fluttum við upp í sveit og tókum við búi þar og ég hef verið sveitastúlka,“ segir hún og heldur áfram:

„Og þá situr maður kannski einhvers staðar á þúfu stöku sinnum og litast um í umhverfinu en ég fór í líffræði eftir menntaskóla og ákvað á svona fimm mínútum að taka verkefni í sveppum til að athuga hvort að vísindastarfsemi ætti við mig. Ég fékk vinnu í tvö sumur við fagið við að einangra jarðvegssveppi úr tilraunareitum. Síðan fékkst ég við það í fjögur ár og í framhaldi af því fór ég í nám til Kanada í faginu.“

Guðríður tekur fram að sveppirnir eru jafn margir og þeir eru fjölbreyttir.  Hún fái jafnvel ábendingar um nýjar tegundir á Facebook-hópnum sem hún heldur úti.

„Þeir eru líka ógeðslega margir. Það eru svona tvær og hálf milljón tegunda í heiminum. Það er aðalspennan í þessu. Þetta heldur manni gangandi allt sumarið,“ segir hún og tekur fram að alþjóðlegt félag sveppafræðinga hafi rætt það á dögunum að ekki væri hægt að hafa fólk í embættisstöðum eða við stjórnvölinn án þess að vita neitt um sveppi. 

„Fólk á sveitarstjórnarstiginu til dæmis þarf að taka ákvarðanir um friðun landsvæða. Sveppir eru dálítið stór hluti þó það sjáist ekki mikið af þeim. Þess vegna ættu sveppafræðingar um allan heim að líta til þess hvort þeir gætu ekki uppfrætt almenning um sveppi almennt séð,“ segir hún og tekur fram að vegna þessa hafi henni dottið í hug að stofna Facebook-hóp utan um umræðu um sveppi.

Mikið spurt og ritað um ofskynjunarsveppi

Nú er svona árstíminn þar sem að það eru að flykkjast inn nafnlausar myndir og spurningar um hvort að þarna séu ofskynjunarsveppir á ferð. Það vakti svolítið athygli mína að þú hefur tekið hlýlega í þessar beiðnir og verið að upplýsa fólk um hvaða tegundir þetta séu svo fólk fari sér ekki að voða.

 „Ég hef í gegnum tíðina verið að reyna að greina sveppi sjálf og ég hef greint trjónupeðlu nokkrum sinnum. Það er eini sveppurinn sem vex hér með almennilegt ofskynjunarefni í. Það er víst einn annar sem er með þetta en ég held að það fari eitthvað lítið fyrir honum. Þetta er fyrst og fremst þessi eina tegund og hann er lítill,“ segir hún og tekur fram að sveppurinn spretti upp í graslendi. 

Guðríður segir það smá ergilegt hve mikill tími og áhersla fer í að ræða ofskynjunarsveppi og matsveppi. Það sé smá einhæft en áhugi á tilteknum sveppum komi og fari eins og um tískubylgju sé að ræða. 

Hún segir þó mikilvægt að sýna aðgát þegar kemur að sveppum.

„Það er allavega einn frekar algengur sveppur sem er banvænn, ég hef lesið það að ef menn borða sem samsvarar einni matskeið af soðinni eða eldaðri viðarkveif (galerina marginata) sem er lítill brúnn sveppur sem er oft í kurlbornum göngustígum að þá dauðinn nokkuð vís eða allavega líffæraskipti. Þetta eyðileggur lifur eða nýru aðallega kannski,“ segir hún og heldur áfram:

„Hann er lítill og brúnn og það eru margir sem vita af honum. Hann er ekki eins frægur eitursveppur eins og berserkjasveppurinn en sá sveppur er töluvert minna eitraður og virkar á önnur kerfi.“