For­stjóri CIA heim­sækir Moskvu

John Ratcliffe, forstjóri CIA flaug frá Riga til Moskvu þriðjudaginn 25. ágúst s.l. með bandarískri herflutningavél. Að sögn átti hann fund með Sergei Naryshkin sem gegnir svipaðri stöðu fyrir Rússland. Tilgangur ferðarinnar er óljós, en síðast þegar svipaður fundur átti sér stað í desember 2021 var tilgangurinn að vara Rússa við innrás í Úkraínu, sem þeir virtu að vettugi. Ljóst er að þessi ferð er óvenjuleg og vekur upp spurningar hver tilgangur hennar var. Það eru þrjár kenningar sem geta varpað ljósi á málið.

Sú fyrsta er að forstjóri CIA hafi borið þau skilaboð til Rússa að innrásarstríð þeirra í Úkraínu sé ekki að bera þann árangur sem þeir hafi vonast eftir og að tæplega fimm ára stríð þeirra óvinnanlegt. Á þeim grundvelli séu Bandaríkjamenn tilbúnir til að efna til afvopnunarviðræðna með aðkomu forseta þessara þriggja landa. Trump forseti Bandaríkjanna hefur ítrekað lýst því yfir að hann einn geti komið á friði í þessu stríði. Úkraínumenn eru vantrúaðir á vilja Rússa til samninga og benda á upplýsingar sem þeir telja trúverðugar um herútkall allt að 500 þúsund manns sem Pútín forseti Rússlands muni tilkynna fyrir áramót. Á sama tíma segja þeir undirbúning í Rússlandi fyrir móttöku allt að 30 þúsund hermönnum frá Norður-Kóreu vera á lokastigum. Enn fremur óttast þeir frekari árásir Rússa úr norðri. Með öðrum orðum að þá er ekkert sem bendir til þess að Pútin forseti Rússlands vilji gefa stríðsmarkmið sín gagnvart Úkraínu upp á bátinn, og spyrja má af hverju slík skilaboð til Rússa koma ekki frá utanríkisráðherra Bandaríkjanna fremur en forstjóra CIA.

Önnur kenningin og sú trúverðugri er að Ratcliffe hafi varað Rússa við ögra Atlantshafsbandalaginu, t.d. með árás á eitt eða fleiri aðildarríki og er þá Litháen helst nefnt á nafn. Landleiðin frá Hvíta-Rússlandi til Kalíngrad liggur yfir Litháen og er tæplega 100 km löng. Rússneskar lestarferðir yfir hið svokallað Suwalki-hlið til Kalíngrad er háð ströngu eftirliti litháa og er eitthvað sem Rússar eiga erfit með að sætta sig við. Þessi kenning grundvallast á þeirri forsendu að Trump forseti muni ekki koma aðildarþjóðum NATO til varnar ef á reynir og að hernaðarleg staða Bandaríkjanna sé veikari nú en áður vegna stríðsátaka við Íran og skort á langdrægum vopnum. Nú sé tækifæri og opinn gluggi til að styrkja hernaðarlega stöðu Rússlands við Eystrasaltið komi til frekari átaka við NATO.

Og þriðja kenningin er sú að Rússar telja sig vera í stríði við NATO og Evrópu vegna stuðnings þeirra við varnarstríð Úkraínu. Rússar hafa hótað bæði Bretum og Frökkum vegna sendinga þeirra á langdrægum eldflaugum til Úkraínu, þ.m.t. árásum á framleiðslufyrirtæki. Fjölþáttaógnir eru viðvarandi og vaxandi vandamál fyrir Vesturlönd sem endurspeglast í íkveikjum, drónafundum við hernaðarmannvirki, netárásum og morðum. Þessi kenning er trúverðug vegna þess að slík átök eru á gráu svæði sem bein hernaðarátök eru ekki. Hættan er sú að að þau geti þróast yfir í bein hernaðarátök með ófyrirsjáanlegum afleiðingum fyrir Evrópu og Rússland. Við þessu hafi Ratcliffe varað.

Það á ef til vill eftir að koma í ljós hver raunverulegur tilgangur þessarar heimsóknar forstjóra CIA til Moskvu var, en fullvíst er að hún var óvenjuleg og ástæðan fyrir henni var svo alvarleg að ekki var hægt að gera annað en að ræða málið augliti til auglitis.

Höfundur er sérfræðingur í varnarmálum.