„Við þurfum ekki á Kanada að halda“

Kanadamenn ætla að svara fyrir sig með eigin tollum á vörur frá Bandaríkjunum.

Þegar viðræðunum var slitið á föstudaginn sagði Carney að Bandaríkjamenn hefðu beðið um of mikið og boðið of lítið. Seinna um helgina sagði forsætisráðherrann að viðræðurnar hefðu strandað á nokkrum atriðum.

Sjá einnig: „Þeir báðu um of mikið og buðu of lítið“

Nefndi hann meðal annars tolla á bíla og varahluti í bíla, það að Bandaríkjamenn hefðu á lokametrunum reynt að bæta við ákvæði sem snerist um að takmarka getu Kanadamanna til að gera fríverslunarsamninga við aðra og hefðu einnig bætt við ákvæði um frönsku og franska menningu í Kanada.

Carney sagði síðasta ákvæðið vera alfarið óásættanlegt og snúast um fullveldi Kanada.

Jamieson Greer, sem kom að viðræðunum fyrir hönd ríkisstjórnar Trumps, segir aftur á móti að það hafi verið Kanadamenn sem hafi breytt afstöðu sinni í lokin á viðræðum. Þeir hafi krafist meira en Bandaríkjamenn hafi verið tilbúnir til að gefa.

Að öðru leyti eru upplýsingar um hvað samningsdrögin snerust um nokkuð takmarkaðar.

Heilt yfir er það þó mat fjölmiðla og annarra vestanhafs að Kanadamenn hafi tekið vel í ákvörðun Carneys. Óhætt er að segja að þar á bæ séu menn ósáttir við framgöngu Donalds Trump og Bandaríkjamanna í garð Kanada á undanförnum mánuðum og jafnvel árum.

Eins og frægt er hefur Trump ítrekað talað um að gera Kanada að 51. ríki Bandaríkjanna. Hann hefur einnig sagst ætla að beita Kanada efnahagsaðgerðum til að þvinga Kanadamenn til að ganga inn í Bandaríkin.

Í dag hótaði Trump enn meiri tollum á vörur frá Kanada. Í færslu sem hann skrifaði á Truth Social, sinn eigin samfélagsmiðil, segir Trump að Kanadamenn hafi haft Bandaríkin að féþúfu um árabil. Ekki verði lengur komið fram við Kanada eins og ríki Bandaríkjanna.

Trump vísar til viðskiptahalla ríkjanna, þar sem Bandaríkin kaupi mun meira af Kanada en öfugt, og segir að það verði ekki lengur liðið.

Um næstu áramót verði tollar auknir enn frekar og vísar sérstaklega til bíla og stáls.

„Framleiðið í Bandaríkjunujm og það verða NÚLL TOLLAR,“ skrifaði Trump.

„Þegar kemur að viðskiptum, og á öðrum sviðum, eru þeir á meðal verstu þjóða heimsins að eiga við. Þeir eru tilætlunarsamir, en þrátt fyrir það, VIÐ ÞURFUM EKKI Á KANADA AÐ HALDA, ÞEIR ÞARNFAST OKKAR!“

Vill opinbera samningsdrögin

Pierre Poilievre, leiðtogi Íhaldsflokksins í Kanada, hefur beðið Carney um að kalla saman þing svo fræða megi þingmenn um viðræðurnar. Carney hefur sagst ætla að ræða við leiðtoga stjórnarandstöðunnar í vikunni.

Poilievre hefur einnig farið fram á að Carney birti þau samningsdrög sem lágu fyrir og að þau verði opinberuð. Samkvæmt frétt Ríkisútvarps Kanada vill Poilievre þannig að kanadíska þjóðin fái að dæma ákvörðun ríkisstjórnarinnar á almennilegum forsendum og sjá hvaða valkostir eru í boði fyrir Kanada.

Í bréfi sem Poilievre sendi Carney í gær, sunnudag, biður hann einnig um að útskýra hvernig viðskipta- og efnahagsstefna ríkisstjórnar hans muni kosta Kanadamenn og hvernig ríkisstjórnin ætli að standa vörð um störf í þeim iðnaði Kanada sem tollar Trumps munu koma hvað mest niður á.

Stjórnarandstöðuleiðtoginn segir að hagsmunir þjóðarinnar verði að vera í fyrirrúmi. Það að samkomulag hafi ekki náðst við Bandaríkin sé líklegt til að koma verulega niður á hagkerfi Kanada og veskjum Kanadamanna.

Aðrir leiðtogar í stjórnarandstöðunni hafa slegið á svipaða strengi, með því að segjast styðja þá ákvörðun að gera ekki slæmt samkomulag við Bandaríkin en í senn benda á að Kanadamenn viti í raun ekki almennilega hverju var hafnað. Einhverjir hafa sagt að opinbera eigi samningsdrögin en aðrir segja að byrja eigi á að fræða leiðtoga þingflokka um stöðuna.

Varaði „miðlungsríki“ við vopnavæðingu viðskipta

Í grein AP fréttaveitunnar segir að það hvernig Kanadamenn hafi brugðist við og muni koma út úr þessum viðskiptadeilum muni hafa áhrif á leiðtoga annarra ríkja. Þeir muni sjá hvernig best sé að sigla á þeim ólgusjó sem alþjóðasamskipti, og þá sérstaklega samskipti við Bandaríkin, eru í dag.

Kanadamenn hafa á undanförnum áratugum samtvinnað hagkerfi sitt töluvert við hagkerfi Bandaríkjanna og einnig við hagkerfi Mexíkó. Þetta á sérstaklega við bílaframleiðslu þar sem íhlutir í sömu bílana eru framleiddir í öllum löndunum þremur.

Stór hluti alls útflutnings Kanada fer til Bandaríkjanna og Kanadamenn flytja einnig töluvert af vörum inn frá Bandaríkjunum, þó dregið hafi úr því síðan Trump byrjaði að tala um að Kanada ætti að verða 51. ríkið og beitti Kanada umfangsmiklum tollum.

Það hvað Kanadamenn hafa farið í hart þegar kemur að áfengi frá Bandaríkjunum hefur haft sérstök áhrif á Trump. Hann hefur krafist þess að bandarískt áfengi rati aftur í hillur verslana í Kanada.

Sjá einnig: Vilja ekkert með á­fengi ná­granna sinna hafa

Kanadamenn eru að fjarlægja sig verulega frá nágrönnum sínum í Bandaríkjunum. Þeir kaupa mun minna af vörum þaðan, ferðast lítið sem ekkert til Bandaríkjanna og neyta mun minna af bandarískum menningarafurðum.

Sjá einnig: Reiðir Könum sem skreyta sig með fána Kanada

Trump hefur beitt þessu nána viðskiptasambandi og því hvað Kanada er að miklu leyti háð Bandaríkjunum gegn Kanadamönnum.

Fyrr á árinu vakti Carney töluverða athygli þegar hann hélt ræðu á efnahagsráðstefnu í Davos í Sviss. Þar varaði hann sérstaklega við því að stærri ríki gætu beitt efnahagslegum aðgerðum eins og tollum til að kúga smærri ríki. Stærri ríki væru að vopnavæða milliríkjaviðskipti.

Um leið talaði hann til „miðlungsríkja“ á borð við Kanada, ríkja sem ekki eru eiginleg stórveldi en búa þó yfir ákveðinni getu og benti á að slík ríki væru ekki valdalaus. „Þau hafa getu til að byggja upp nýtt heimsskipulag sem byggir á gildum okkar, líkt og virðingu fyrir mannréttindum, sjálfbærri þróun, samstöðu, fullveldi og virðingu fyrir landamærum ríkja.“

Vald þeirra valdaminni þurfi að byrja á hreinskilni. „Á hverjum degi erum við minnt á það að við lifum á átakatímum á milli stórvelda. Að veröld sem byggir á reglum er að hverfa. Að þeir sterku geri það sem þeir geta, og hinir veiku þurfi að þola fyrir það.“

Með því að ganga frá samningaborðinu er Carney að gera það sem aðrir bandamenn Bandaríkjanna hafa hingað til ekki viljað gera. Það er að taka á sig efnahagslegt tjón í stað þess að lúffa undan tollaþrýstingi Trumps.