Það er jóker í spilinu Sigurgeir Þorkelsson skrifar 16. ágúst 2026 14:56 Mun forseti Bandaríkjanna halda sig til hlés í aðdraganda þjóðaratkvæðis hérlendis eða mun hann láta gamminn geisa? Samsett Skoðanakannanir síðustu vikna virðast benda til þess að sífellt fleiri kjósendur séu búnir að gera upp hug sinn fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu eftir því sem hlutfall óákveðinna fer lækkandi. Þá virðist einnig sem hægt og rólega saxist á það forskot sem já-hliðin naut þegar mælingar hófust fyrst eftir að tilkynnt var um þjóðaratkvæðið. Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, og Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur voru til viðtals á Sprengisandi í morgun. „Það er ólíklegt að þetta breytist mikið nema eitthvað óvænt komi upp,“ segir Ólafur, en ákveðið eins manns stjórnmálaafl kemur honum til hugar sem jóker í spilinu, sjálfur Bandaríkjaforseti, Donald Trump. „Trump er náttúrulega mikið ólíkindatól,“ bendir dr. Ólafur á. „Hann er búinn að vinna tvennar kosningar frá því að hann hóf sitt síðara kjörtímabil,“ segir Ólafur kankvís. „Hann tryggði frjálslyndum í Kanada sigur gegn öllum fyrri spám og hann tryggði krötunum í Ástralíu sigur þvert gegn öllum spám. Það væri því núna nokkuð kaldhæðið ef hann gerði eitthvað sem tryggði sigur já-manna á Íslandi,“ segir Ólafur. Vilborg Ása tekur undir með honum: „Ég hef hugsað þetta því það komu fréttir í vor af því að honum litist ekkert á að Ísland ætlaði að ganga inn. Síðan hefur ekkert heyrst. Segjum sem svo að hann myndi, þegar nær dregur, tjá sig eitthvað, þá er ekki nema líklegt að það myndi gagnast jáinu. Við Íslendingar látum nú ekki segja okkur hvað við eigum að gera.“ Fá bæði fyrirspurnir frá erlendum fjölmiðlum Hún segir áhuga erlendra fjölmiðla sem setja sig í samband við hana mestan á þessum anga málsins og Ólafur tekur undir með henni. Vilborg segir furðu gæta hve lítill hluti umræðunnar hérlendis hafi, hingað til, snúið að ásælni Bandaríkjaforseta í yfirráð yfir Grænlandi þar sem það hafi markað vatnaskil. Bandamenn þeirra hafi í kjölfarið þurft að endurmeta aðstæður, helst allra Kanadamenn og Danir. „Eins og staðan er í dag eru Bandaríkin einfaldlega ekki traustur bandamaður,“ segir Vilborg. „Þetta er eitthvað sem öll Evrópuríki eru að takast á við.“ Vilborg kallar eftir aukinni umræðu hérlendis um þessa breyttu stöðu þegar kemur að öryggismálum. „Þar verður að gera bragarbót á og þessir síðustu mánuðir eru auðvitað gríðarlega mikilvægt innlegg inn í það. Það er mikilvægt að við séum meðvituð um hvaða möguleikar standi okkur til boða, í hvaða stöðu við erum og hvaða breytingar við þurfum mögulega að gera á okkar utanríkismálum,“ segir hún í samhengi við komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Donald Trump Evrópusambandið Mest lesið Faðir tveggja nemenda í skólanum sá sem skaut árásarmanninn Erlent Dæmi um að búnar séu til „gervikennitölur“ fyrir börn Innlent „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Innlent Varaði við nýju Rússlandi Pútíns Erlent Ástvinir þeirra sem létust í flugslysinu bíða enn Erlent Talsmaður Trumps rekinn eftir brösuglega byrjun Erlent „Fyrir neðan siðgæðiskröfur sem maður gerir til alþingismanna“ Innlent Handtekinn fyrir að ausa fúkyrðum yfir hóp fólks Innlent Aðgengið gott en gefur ekki upp synjanirnar Innlent Sjö ára dómur Innlent Fleiri fréttir „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Dæmi um að búnar séu til „gervikennitölur“ fyrir börn Handtekinn fyrir að ausa fúkyrðum yfir hóp fólks Aðgengið gott en gefur ekki upp synjanirnar „Eigum ekki að bíða eftir alvarlegu atviki“ Jafnlaunavottunin afnumin en starfsfólkinu fækkar ekki Halla kjörin fyrsti varaforseti ASÍ Varar við að biðraðir í Keflavík geti fækkað flugleiðum Ekki ástæða til að rýma bankann Allt virðist mega ef BDSM-orðið er notað „Ég ætla ekki að fara í nein orðaskipti við Jón“ Sjö ára dómur Nýr forseti ASÍ, umdeildur sýknudómur og snjöll markaðsbrella Sakar ráðherra um fordóma og „hvíta forréttindablindu“ Ljósleiðaraslit á stofnstreng Mílu milli Akraness og Lambhaga „Fyrir neðan siðgæðiskröfur sem maður gerir til alþingismanna“ Allt að 40 offituaðgerðir hjá Klíníkinni fyrir áramót Georg Páll er næsti forseti ASÍ Hvetur Veðurstofuna til að brjóta odd af oflæti sínu Gróft kynlíf en ekki nauðgun samkvæmt klofnum Landsrétti Ungbörn áfram bólusett gegn RS-veiru Sögulegur dómur fyrir námsmenn í Hæstarétti Handtekinn fyrir hótanir og vopnalagabrot Nálgist neyðarástand Lentu aftur í óförum „Bara 15. október og við erum auðvitað uggandi yfir vetrinum“ „Auðvitað er þessi atburðarás ekki mjög sameinandi“ Tillaga um að fækka varaforsetum naumlega felld Ögurstund fyrir framtíð Eflingar innan ASÍ Hefur kvartað yfir stuðningsleysi í flokknum Sjá meira
Ólafur Þ. Harðarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, og Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur voru til viðtals á Sprengisandi í morgun. „Það er ólíklegt að þetta breytist mikið nema eitthvað óvænt komi upp,“ segir Ólafur, en ákveðið eins manns stjórnmálaafl kemur honum til hugar sem jóker í spilinu, sjálfur Bandaríkjaforseti, Donald Trump. „Trump er náttúrulega mikið ólíkindatól,“ bendir dr. Ólafur á. „Hann er búinn að vinna tvennar kosningar frá því að hann hóf sitt síðara kjörtímabil,“ segir Ólafur kankvís. „Hann tryggði frjálslyndum í Kanada sigur gegn öllum fyrri spám og hann tryggði krötunum í Ástralíu sigur þvert gegn öllum spám. Það væri því núna nokkuð kaldhæðið ef hann gerði eitthvað sem tryggði sigur já-manna á Íslandi,“ segir Ólafur. Vilborg Ása tekur undir með honum: „Ég hef hugsað þetta því það komu fréttir í vor af því að honum litist ekkert á að Ísland ætlaði að ganga inn. Síðan hefur ekkert heyrst. Segjum sem svo að hann myndi, þegar nær dregur, tjá sig eitthvað, þá er ekki nema líklegt að það myndi gagnast jáinu. Við Íslendingar látum nú ekki segja okkur hvað við eigum að gera.“ Fá bæði fyrirspurnir frá erlendum fjölmiðlum Hún segir áhuga erlendra fjölmiðla sem setja sig í samband við hana mestan á þessum anga málsins og Ólafur tekur undir með henni. Vilborg segir furðu gæta hve lítill hluti umræðunnar hérlendis hafi, hingað til, snúið að ásælni Bandaríkjaforseta í yfirráð yfir Grænlandi þar sem það hafi markað vatnaskil. Bandamenn þeirra hafi í kjölfarið þurft að endurmeta aðstæður, helst allra Kanadamenn og Danir. „Eins og staðan er í dag eru Bandaríkin einfaldlega ekki traustur bandamaður,“ segir Vilborg. „Þetta er eitthvað sem öll Evrópuríki eru að takast á við.“ Vilborg kallar eftir aukinni umræðu hérlendis um þessa breyttu stöðu þegar kemur að öryggismálum. „Þar verður að gera bragarbót á og þessir síðustu mánuðir eru auðvitað gríðarlega mikilvægt innlegg inn í það. Það er mikilvægt að við séum meðvituð um hvaða möguleikar standi okkur til boða, í hvaða stöðu við erum og hvaða breytingar við þurfum mögulega að gera á okkar utanríkismálum,“ segir hún í samhengi við komandi þjóðaratkvæðagreiðslu.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Donald Trump Evrópusambandið Mest lesið Faðir tveggja nemenda í skólanum sá sem skaut árásarmanninn Erlent Dæmi um að búnar séu til „gervikennitölur“ fyrir börn Innlent „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Innlent Varaði við nýju Rússlandi Pútíns Erlent Ástvinir þeirra sem létust í flugslysinu bíða enn Erlent Talsmaður Trumps rekinn eftir brösuglega byrjun Erlent „Fyrir neðan siðgæðiskröfur sem maður gerir til alþingismanna“ Innlent Handtekinn fyrir að ausa fúkyrðum yfir hóp fólks Innlent Aðgengið gott en gefur ekki upp synjanirnar Innlent Sjö ára dómur Innlent Fleiri fréttir „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Dæmi um að búnar séu til „gervikennitölur“ fyrir börn Handtekinn fyrir að ausa fúkyrðum yfir hóp fólks Aðgengið gott en gefur ekki upp synjanirnar „Eigum ekki að bíða eftir alvarlegu atviki“ Jafnlaunavottunin afnumin en starfsfólkinu fækkar ekki Halla kjörin fyrsti varaforseti ASÍ Varar við að biðraðir í Keflavík geti fækkað flugleiðum Ekki ástæða til að rýma bankann Allt virðist mega ef BDSM-orðið er notað „Ég ætla ekki að fara í nein orðaskipti við Jón“ Sjö ára dómur Nýr forseti ASÍ, umdeildur sýknudómur og snjöll markaðsbrella Sakar ráðherra um fordóma og „hvíta forréttindablindu“ Ljósleiðaraslit á stofnstreng Mílu milli Akraness og Lambhaga „Fyrir neðan siðgæðiskröfur sem maður gerir til alþingismanna“ Allt að 40 offituaðgerðir hjá Klíníkinni fyrir áramót Georg Páll er næsti forseti ASÍ Hvetur Veðurstofuna til að brjóta odd af oflæti sínu Gróft kynlíf en ekki nauðgun samkvæmt klofnum Landsrétti Ungbörn áfram bólusett gegn RS-veiru Sögulegur dómur fyrir námsmenn í Hæstarétti Handtekinn fyrir hótanir og vopnalagabrot Nálgist neyðarástand Lentu aftur í óförum „Bara 15. október og við erum auðvitað uggandi yfir vetrinum“ „Auðvitað er þessi atburðarás ekki mjög sameinandi“ Tillaga um að fækka varaforsetum naumlega felld Ögurstund fyrir framtíð Eflingar innan ASÍ Hefur kvartað yfir stuðningsleysi í flokknum Sjá meira