Íranir segja við­ræður á lokametrunum

Erindrekar frá Óman fóru í síðasta mánuði til Íran og kynntu þar tillögu að samkomulagi sem studd var af leiðtogum annarra ríkja við Persaflóa. Sú tillaga fól meðal annars í sér valfrjáls gjöld fyrir siglingar um sundið.

Þeirri tillögu höfnuðu Íranir en viðræður hafa haldið áfram.

Sjá einnig: Lögðu til frjálsar greiðslur fyrir siglingar um Hormússund

Verulega hefur dregið úr siglingum um sundið á undanförnum mánuðum vegna stríðs Bandaríkjamanna og Ísraela gegn Írönum. Þegar stríðið hófst gerðu Íranir árásir á skip á sundinu, komu þar fyrir tundurtuflum og lýstu því yfir að sundinu væri lokað. Hins vegar væri hægt að komast þar í gegn ef klerkastjórnin fengi toll.

Þetta hefur haft gífurleg áhrif á olíumarkaði um heiminn allan, þar sem um fimmtungur allrar olíu heimsins og gífurlega mikið jarðgas var flutt um Hormússund fyrir stríðið.

Íranir hafa lýst því yfir að þeir vilji hafa stjórn á Hormússundi, með yfirvöldum í Óman, sem liggur hinum megin við sundið, og rukka tolla fyrir siglingar þar um. Ráðamenn í Íran segjast alls ekki vilja snúa aftur til þess að hægt verði að sigla gegnum sundið á alþjóðlegu hafsvæði.

Það hafa aðrir ekki tekið í mál, þar sem engir slíkir tollar voru fyrir stríðið og þar að auki yrðu þeir ólöglegir samkvæmt alþjóðasáttmálum um siglingar. Slík tollalagning myndi mögulega opna á það að önnur ríki setji tolla á aðrar mikilvægar skipaleiðir víða um heim. Slíkt gæti haft mikil áhrif á skipaflutninga um heiminn allan.

Gæti opnað á viðræður um frið

Talsmaður utanríkisráðuneytis Íran sagði í morgun að viðræðurnar við Ómana væru á lokastigi. Þá sagði hann að yfirlýsing yrði gefin út, ef „ákveðnir aðilar“ væru ekki andvígir samkomulaginu. Átti hann þar líklegast við Bandaríkjamenn.

Heimildarmenn AP fréttaveitunnar segja samkomulagið byggja á öðru skammlífu samkomulagi sem Íranir og Bandaríkjamenn komust að í júní. Þetta nýja samkomulag geti verið tímabundin lausn á deilunni um Hormússund.

Þar að auki gæti samkomulagið opnað á frekari viðræður milli Bandaríkjamanna og Írana um kjarnorkuáætlun klerkastjórnarinnar og önnur málefni.

Hóta árásum á innviði

Íranskir erindrekar hafa sent kollegum sínum í öðrum ríkjum við Persaflóa skýr skilaboð á undanförnum dögum. Þau hafa fjallað um það að annaðhvort sannfæri ráðamenn þessara ríkja Donald Trump um að hætta árásum á Íran og semja um frið, ellegar muni Íranir gera umfangsmiklar árásir á olíuinnviði, orkuver, vatnshreinsistöðvar og önnur mikilvæg skotmörk í þessum tilteknu ríkjum.

Þetta hefur Reuters eftir heimildarmönnum í bæði Íran og öðrum ríkjum og eru skilaboð þessi liður í áætlun klerkastjórnarinnar um að draga úr líkunum á frekari árásum Bandaríkjamanna á Íran.

Abbas Araqchi, utanríkisráðherra Íran, er sagður hafa talað við kollega sína í Sádi-Arabíu, Katar og í Tyrklandi, auk annarra, og komið þessum skilaboðum á framfæri.

Hann sagði meðal annars að ef Bandaríkjamenn gerðu frekari árásir á Íran myndu Íranir svara margfalt fyrir sig með árásum á áðurnefnd skotmörk.

Mohammed bin Salman, krónprins Sádi-Arabíu, mun í kjölfarið hafa talað beint við Trump og beðið hann um að fresta frekari árásum og hefja viðræður að nýju.

Þá tilkynnti Trump að beðið yrði með frekari árásir á Íran og sagði hann að viðræður stæðu yfir. Þær væru efnilegar.