Hver þorir næst?

Við sem störfum í sveitarstjórnarmálum höfum séð hvað gerist þegar fólk þorir að fjárfesta í atvinnustarfsemi. Ný fyrirtæki verða til, störfum fjölgar, þjónusta eflist og fleiri sjá framtíð í eigin heimabyggð. Þetta gerist ekki af sjálfu sér heldur vegna þess að einstaklingar og fyrirtæki eru tilbúin að taka áhættu, leggja eigið fé undir og trúa á framtíð samfélaganna sem þau búa í. Þannig byggjast sterk samfélög upp.

Sterk samfélög verða ekki til af sjálfu sér

Fáar atvinnugreinar hafa haft jafn mikil áhrif á þróun samfélaga um land allt og ferðaþjónustan, sem er orðin ein mikilvægasta stoð atvinnulífs víða um land og hefur skapað grundvöll fyrir fjölbreyttari atvinnutækifæri, aukna þjónustu og sterkari samfélög. Sveitarfélög hafa stutt við þá þróun í gegnum skipulag og innviðauppbyggingu, en uppbyggingin hefst alltaf með því að einhver þorir að stíga fyrsta skrefið.

Baðlón eru eitt skýrasta dæmið um þessa þróun. Í fjölmörgum sveitarfélögum víðsvegar um land hafa þau orðið drifkraftur nýrrar atvinnuuppbyggingar. Baðlón eru ekki aðeins áfangastaðir heldur skapa þau heilsársstörf, auka aðdráttarafl svæðanna og styrkja rekstrargrundvöll fjölmargra annarra fyrirtækja.

Við vitum af eigin reynslu hvaða áhrif slík verkefni hafa á sveitarfélög. Þegar öflug ferðaþjónustufyrirtæki byggjast upp verða þau kjölfesta atvinnulífs, efla þjónustu á svæðinu, auka umsvif hjá öðrum fyrirtækjum og styrkja tekjustofna sveitarfélaganna. Áhrifin ná langt út fyrir fyrirtækin sjálf. Þau verða hluti af þeirri samfélagsuppbyggingu sem sveitarfélög um land allt byggja framtíð sína á.

Skattur á framtakssemi?

Við getum flest verið sammála um eitt: Landsbyggðin verður sterkari þegar ný fyrirtæki verða til þar, heilsársstörfum fjölgar og verðmætasköpun eykst. Þess vegna eigum við erfitt með að sjá hvernig fyrirhuguð hækkun virðisaukaskatts á baðlón úr 11% í 24% styður við áframhaldandi uppbyggingu, fjárfestingar og aukna verðmætasköpun á landsbyggðinni.

Í reynd vekur það sérstaka athygli að þessi breyting leggst fyrst og fremst á atvinnugrein sem hefur skapað fjölda heilsársstarfa utan höfuðborgarsvæðisins. Því er eðlilegt að margir upplifi hana sem skatt sem leggst þyngst á landsbyggðina.

Við gerum okkur líka grein fyrir að ríkissjóður þarf tekjur. En skattabreytingar verða að standast mat á áhrifum þeirra á fjárfestingu, atvinnu og byggðaþróun. Áður en gripið er til breytinga sem geta haft svo víðtæk áhrif á atvinnulíf og uppbyggingu á landsbyggðinni þarf að liggja fyrir vandað mat á samfélagslegum áhrifum þeirra. Jafnframt þarf að tryggja nægan tíma til málefnalegrar umræðu og vandaðs undirbúnings áður en slíkar breytingar taka gildi. Það er sú umræða sem við teljum að eigi eftir að fara fram.

Traust er forsenda fjárfestingar

Fjárfestingar byggjast á trausti og fyrirsjáanleika. Fjárfestar taka ákvarðanir til áratuga en ekki til eins fjárlagaárs. Erlendar ferðaskrifstofur og aðrir samstarfsaðilar selja Ísland sem áfangastað mörgum mánuðum, jafnvel árum, áður en ferðamaðurinn kemur hingað. Þeir þurfa að geta treyst því að rekstrarforsendur breytist ekki með skömmum fyrirvara, alveg eins og þeir fjárfestar sem standa að uppbyggingu ferðaþjónustu um allt land. Þegar leikreglum er breytt eftir að fjárfest hefur verið eykst óvissan og hún nær langt út fyrir baðlónin sjálf. Fyrirsjáanleiki skiptir öllu máli.

Við vitum af eigin reynslu hvað gerist þegar fólk þorir að byggja upp. Við vitum líka hvað gerist þegar það hættir að þora. Munurinn á samfélagi sem vex og samfélagi sem stendur í stað er oft ekki nema ein ákvörðun um nýtt verkefni. Slíkar ákvarðanir verða aðeins teknar ef fólk treystir því að leikreglurnar séu stöðugar og fyrirsjáanlegar.

Þess vegna teljum við að landsbyggðin eigi skilið skýr svör áður en tekin er ákvörðun sem getur haft áhrif langt út fyrir baðlónin sjálf. Því að lokum snýst þetta ekki aðeins um skattþrep. Það snýst um traust. Það snýst um framtíð fjárfestinga á landsbyggðinni.

Samfélög byggjast upp þegar fólkið þar þorir að byggja upp.

Hver þorir næst?

Knútur Emil Jónasson, oddviti sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar

Dagmar Ýr Stefánsdóttir, sveitarstjóri Múlaþings

Hermann Ingi Gunnarsson, oddviti sveitastjórnar Eyjarfjarðarsveitar

Unnur Brá Konráðsdóttir, sveitarstjóri Borgarbyggðar

Jóhanna Hreinsdóttir, sveitarstjóri Kjósarhrepps

Ásta Stefánsdóttir, sveitarstjóri Bláskógabyggðar

Aldís Hafsteinsdóttir, sveitarstjóri Hrunamannahrepps

Bergþór Bjarnason, sveitarstjóri Norðurþings

Haraldur Þór Jónsson, oddviti sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps