Verkin tala

Á nýliðnu þingi voru samþykkt fimmtán mál á Alþingi úr dómsmálaráðuneytinu. Fjögur frumvörp um breytingar á útlendingalögum urðu að lögum sem er meiri árangur í málaflokknum á einu þingi en náðst hefur í níu ár.

Það skiptir máli vegna þess að of lengi hefur íslenskt kerfi verið óskýrt, framkvæmdin veik og reglurnar rýmri en á hinum Norðurlöndunum. Við höfum nú tekið stór skref til að breyta því.

Þessi árangur er ekki tilviljun. Ríkisstjórnin hefur einsett sér að ná stjórn á málaflokknum og færa íslenskt regluverk nær öðrum. Markmiðið er einfaldlega að byggja upp skynsamlegt regluverk og kerfi sem nær fram markmiðum um að hafa stjórn á málaflokknum og ekki síður að taka vel á móti því fólki sem hér sest að.

Afturköllun verndar nú raunhæfur möguleiki

Nú er hægt að afturkalla alþjóðlega vernd hjá þeim sem brjóta alvarlega eða ítrekað af sér. Þessi regla skiptir máli. Hún felur í sér skýr skilaboð um að fólk sem hingað kemur verður að fara að þeim lögum sem hér gilda.

Hin séríslenska 18 mánaða regla, sem gat veitt sjálfkrafa dvalarleyfi eingöngu vegna tafa á málsmeðferð, hefur verið afnumin. Skilyrði fyrir námsmannaleyfum hafa verið hert og málsmeðferð atvinnu- og dvalarleyfa einfölduð. Á þessu þingi voru líka samþykktar mikilvægar breytingar sem styrkja landamærin í gegnum Schengen-samstarfið.

Þá hefur brottfararstöð verið lögfest sem lokaúrræði þess minnihlutahóps sem neitar að virða ákvarðanir stjórnvalda um að fara úr landi. Ísland hefur sætt gagnrýni fyrir að vera eina Schengen ríkið sem ekki rekur slíkt úrræði. Slíkt úrræði mun vonandi verða til þess að enn fækkar í þeim hópi sem neita að virða ákvarðanir stjórnvalda. Kærufrestir hafa verið styttir, skimun á landamærum styrkt og gjaldskrár færðar nær því sem tíðkast á Norðurlöndum.

Þetta eru löngu tímabærar breytingar.

Í haust mun ég kynna frumvarp um heildarendurskoðun á reglum um dvalarleyfi. Jafnframt er starfandi hópur sem rýnir nú lög og framkvæmd við veitingu íslensks ríkisborgararéttar og mun skila tillögum um breytingar.

Fólksfjölgun kallar á skýra stefnu

Frjálsir fólksflutningar hafa skipt miklu fyrir hagvöxt Íslands. Sem samfélag reiðum við okkur mjög á það fólk sem hingað kemur til þess að starfa við mikilvæg störf, allt frá heilbrigðisþjónustu til byggingaiðnaðar. En stjórnvöld mega ekki horfa fram hjá því að fólksfjölgun hefur verið hraðari en uppbygging húsnæðis, skóla og heilbrigðisþjónustu.

Ísland hefur á undanförnum árum veitt hlutfallslega fleiri dvalarleyfi en aðrar Norðurlandaþjóðir. Þetta gerðist án þess að samfélagsleg áhrif væru metin af nægilegri festu. Þegar innviðir ráða ekki við vöxtinn skapast álag, togstreita og óöryggi.

Ábyrg stjórnvöld bregðast við því. Af sömu ástæðu er ríkisstjórnin jafnframt að auka fjárframlög til íslenskukennslu til þeirra sem hingað setjast að til þess að gefa fólki sem hingað kemur raunveruleg tækifæri til þátttöku í samfélaginu.

Í haust mun ég leggja fram frumvarp um heildarendurskoðun reglna um dvalarleyfi. Jafnframt er unnið að endurskoðun reglna um veitingu ríkisborgararéttar. Markmiðið er skýrt: sanngjarnt kerfi, skýr skilyrði og traust framkvæmd.

Öruggara Ísland

Hvað varðar löggæslu höfum við sömuleiðis tekið stór skref. Kastljósinu er beint að skipulagðri glæpastarfsemi en slík starfsemi er raunveruleg ógn við íslenskt samfélag og birtist meðal annars í fíkniefnaviðskiptum, peningaþvætti, mansali og ofbeldi.

Með Öruggara Íslandi var í fyrsta sinn sett fram heildstæð aðgerðaáætlun gegn skipulagðri brotastarfsemi. Ný lög um endurheimt ólögmæts ávinnings af afbrotum styrkja baráttuna gegn skipulögðum glæpum og gera stjórnvöldum kleift að ganga fastar eftir fjármunum sem rekja má til glæpa.

Þetta skiptir sköpum. Skipulögð brotastarfsemi er nánast alltaf rekin í hagnaðarskyni. Þess vegna verður að taka fjárhagslegan ávinning af þeim sem stunda þessa glæpi.

Á næsta þingi mun ég jafnframt leggja fram frumvarp sem beinist sérstaklega gegn skipulagðri brotastarfsemi.

Þolendur eiga að upplifa öryggi

Við höfum líka tekið nauðsynleg skref til að vernda brotaþola. Í vor voru samþykkt lög sem heimila notkun ökklabanda við rafrænt eftirlit vegna brota á nálgunarbanni. Það er tímabært og mikilvægt mál. Það eru ekki mannréttindi að fá að ofsækja fólk. Konur sem upplifað hafa ofbeldi í nánum samböndum eru stór hluti þeirra sem upplifa óöryggi vegna þess að fyrrverandi maki virðir ekki friðhelgi þeirra. Við viljum að lögregla og réttarkerfið hafi úrræði til að tryggja öryggi þolenda.

Það var með stolti sem ég kynnti fyrstu landsáætlun Íslands um aðgerðir gegn kynbundnu ofbeldi.

Ríkisstjórn Viðreisnar, Samfylkingar og Flokks Fólksins mun halda áfram að láta verkin tala.

Í haust mun ég leggja fram frumvörp til að tryggja lög og rétt í landinu, efla öryggi landsmanna og ekki síst þolenda ofbeldis.

Gleðilegt sumar, kæru landsmenn.

Höfundur er dómsmálaráðherra.