Upp­bygging nýrra hverfa skapar störf fyrir allt að 250 starfs­greinar

Opinber umræða um íbúðauppbyggingu varðar oftast fjölda íbúða í uppbyggingu, skipulag eða kostnað. Sjaldnar er þó rætt um þann gríðarlega fjölda fólks og fyrirtækja sem kemur að uppbyggingarverkefnunum á einn eða annan hátt. Nýtt íbúðahverfi er í raun með stærri samstarfsverkefnum sem hægt er að koma að og getur kallað á þátttöku allt að 250 starfsgreina frá fyrstu hugmynd að daglegum rekstri hverfisins.

Þegar nýtt land er tekið undir íbúabyggð hefst langt og flókið ferli sem nær langt út fyrir sjálfan byggingariðnaðinn. Þar koma saman sérfræðingar í lögfræði, fjármálum, arkitektúr, verkfræði, skipulagsmálum, stjórnsýslu, umhverfisvísindum, iðngreinum og þjónustu. Hver ný íbúð og gata er þannig afrakstur samstarfs fjölda einstaklinga, fyrirtækja og stofnana sem vinna að sama markmiði.

Þetta undirstrikar að íbúðauppbygging snýst ekki einungis um húsnæði heldur einnig um atvinnu- og verðmætasköpun. Hver ný íbúð skapar verkefni fyrir fjölda fyrirtækja, styrkir aðfangakeðjur og stuðlar að fjölbreyttum störfum víðs vegar um hagkerfið. Samkvæmt greiningu Samtaka iðnaðarins mælist atvinnuleysi umtalsvert innan byggingariðnaðarins en heildarfjöldi atvinnulausra í greininni er nú tæplega 1.300 og hefur þeim fjölgað talsvert frá því fyrir ári. Fyrirsjáanlegt er einnig að boðuð hækkun skatta mun draga verulega úr íbúðauppbyggingu umfram það sem nú þegar er komið fram. Þessi samdráttur í byggingariðnaði snertir ekki eingöngu húsasmiði, rafvirkja og múrara heldur mun samfélagið allt finna fyrir áhrifum samdráttarins.

Uppbygging hefst löngu áður en fyrsta skóflustungan er tekin

Áður en framkvæmdir við ný hverfi hefjast þarf að fara fram umfangsmikil undirbúningsvinna. Sveitarfélög, skipulagsfræðingar, veitu- og fjarskiptafyrirtæki, landmælingamenn, lögfræðingar, jarðfræðingar, vistfræðingar og fjölmargir aðrir sérfræðingar meta svæðið og móta forsendur uppbyggingarinnar. Jafnframt þarf að tryggja fjármögnun, framkvæma kostnaðarmat og ganga frá samningum við fjárfesta og lánastofnanir.

Þessi fyrstu skref eru oft ósýnileg almenningi en skipta sköpum fyrir framgang verkefnisins. Án þeirra verður hvorki hægt að hefja framkvæmdir né tryggja að uppbyggingin sé sjálfbær til framtíðar.

Verkfræði og hönnun móta framtíðarhverfið

Þegar skipulagsvinnu og öðrum undirbúningi lýkur tekur við umfangsmikil hönnunarvinna. Arkitektar, byggingarverkfræðingar, landslagsarkitektar, rafmagnsverkfræðingar, umferðarverkfræðingar, vatns- og fráveitusérfræðingar og fjölmargir aðrir koma að því að hanna hverfið í smáatriðum.

Á sama tíma þarf að huga að sjálfbærni, orkunýtingu, samgöngum, stafrænum innviðum, fjarskiptum og öryggismálum. Nútímaleg hverfi eru sífellt tæknivæddari og því verða kröfur til sérfræðikunnáttu fjölbreyttari með hverju árinu sem líður.

Hundruð starfa á framkvæmdatímanum

Þegar framkvæmdir hefjast verður fjölbreytnin enn sýnilegri. Jarðvinnuverktakar, vörubílstjórar, skrúðgarðyrkjumeistarar o.fl. leggja grunn að nýju hverfi. Í kjölfarið taka við húsasmiðir, múrarar, rafvirkjar, pípulagningamenn, suðumenn, blikksmiðir og fjöldi annarra iðnaðarmanna auk verkamanna og iðnnema.

Samhliða vinna byggingarstjórar, verkstjórar, öryggisstjórar og gæðastjórar að því að tryggja að verkefnið gangi samkvæmt áætlun og uppfylli allar kröfur um öryggi og gæði.

Hverfi verða ekki tilbúin þegar lyklarnir eru afhentir

Þótt byggingum sé lokið heldur atvinnusköpunin áfram. Rekstur og viðhald hverfa kallar á starfskrafta til lengri tíma. Þar má nefna húsverði, öryggisþjónustu, garðyrkju- og snjómokstursþjónustu, sorphirðu, rekstur veitukerfa og fjölmörg önnur þjónustustörf.

Auk þess bætast við störf í leikskólum, skólum, verslun og heilbrigðisþjónustu þegar ný hverfi taka að fyllast af íbúum.

Íbúðauppbygging er efnahagslegt vistkerfi

Samkvæmt samantekt á starfsgreinum sem koma að uppbyggingu og rekstri íbúðahverfa getur lítið verkefni með 10–30 íbúðum kallað á þátttöku 60–90 starfsgreina, meðalstór verkefni 90–140 starfsgreina og stærri þróunarsvæði allt að 250 starfsgreina. Þá er sjaldnast litið til áhrifa inn í stofnanir sveitarfélaga, skipulagsyfirvöld, opinbert eftirlit og leyfisveitingar. Loks má velta fyrir sér áhrifum samdráttar í byggingariðnaði á afkomu flutningafyrirtækja og söluaðila á byggingarvörum.

Allt eru þetta mikilvægi innviðir sem skapa atvinnu fyrir hundruði skattgreiðenda sem leggja sitt af mörkum í sameiginlega sjóði. Fyrir stjórnvöld er þetta mikilvæg áminning um að skilvirkt skipulags- og leyfisferli, stöðugleiki í rekstrarumhverfi og öflug uppbygging innviða eru ekki aðeins forsenda fyrir fleiri íbúðum heldur einnig fyrir fjölbreytt atvinnulíf, aukna framleiðni, verðmætasköpun og velsæld í íslensku samfélagi.

Höfundur er framkvæmdastjóri Samtaka rafverktaka og viðskiptastjóri á mannvirkjasviði Samtaka iðnaðarins.